2020'de neler oldu?

Tarihe “felaketler yılı” olarak geçen 2020'de pandemi haricinde neler yaşandı? 

• ABD: ABD Başkanı Donald Trump, Senato'daki azil oylamasında “Kongre'nin işleyişini engellemek” ve “görevini kötüye kullanmak” suçlamalarının ikisinden de aklandı. Demokrat Parti’nin Başkan adayını belirlemek üzere yapılan ön seçimin kazananı Joe Biden oldu. Polisin siyah vatandaş George Floyd’u “nefes alamıyorum” demesine rağmen öldürmesinden sonra başlayan polis şiddeti ve ırkçılık karşıtı eylemler tüm ülkeye yayıldı. Black Lives Matter hareketi dünyaya damga vurdu. Kontrol altına alınamayan pandeminin ve eylemlerin gölgesinde gerçekleşen seçim kampanyasının sonunda Biden, tarihin en tartışmalı başkanlarından Donald Trump’ı mağlup etti.
   

• Avrupa: Yıllardır devam eden Brexit tartışması sona erdi. Birleşik Krallık son anda varılan uzlaşma sonucu anlaşmalı olarak AB’den ayrıldı. Fransa’da tartışmalı Hz. Muhammed karikatürleri yeniden yayımlandı, radikal dinci terör saldırıları yine yaşandı. Hükümetin Müslümanlara yaklaşımı İslamofobiyi körüklemekle eleştirildi. Almanya ve pek çok ülkede, tıpkı ABD’de olduğu gibi Covid-19 önlemlerinin özgürlükleri kısıtladığını savunanlar büyük eylemler düzenledi. Türkiye’nin mart ayında mülteciler için sınır kapılarını açması, Avrupa’da göçmen paniğine sebep oldu, AB sınırlarını göçmenlere kapattı.
   
• Doğu Avrupa ve Kafkasya: Kuzey Makedonya NATO üyesi oldu. Kosova ve Sırbistan normalleşme anlaşması imzaladı. 26 yıldır görevdeki Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko seçimi %80 oyla kazandığını açıkladı. Seçime hile karıştığını savunan muhalefet, ülke tarihindeki en büyük ayaklanmayı gerçekleştirdi. Azerbaycan, 44 günlük bir savaş sonucunda yaklaşık 30 yıldır Ermenistan işgali altındaki Dağlık Karabağ bölgesindeki topraklarını geri aldı. Ara bulucu rolündeki Rusya, bölgeye askerî olarak yerleşme fırsatı buldu. Rusya’da Putin muhalifi siyasi lider Aleksey Navalni zehirlendi ve Almanya’da tedavi edildi. Rusya hükümeti zehirleme suçlamalarını reddetti. 
   
• Orta Doğu: İran’da yılın başında Devrim Muhafızları Komutanı Kasım Süleymani, sonunda da nükleer programın kıdemli yetkilisi fizikçi Muhsin Fahrizade suikaste uğradı. Ağustos ayında Beyrut’ta limandaki tonlarca amonyum nitratın patlaması, Açlık Devrimi protestolarıyla sarsılan ülkede 200’den fazla insanın ölmesine, şehrin büyük hasar almasına, hükümetin istifa etmesine yol açtı. ABD Başkanı Donald Trump’ın ara buluculuğunda İsrail; Bahreyn, BAE, Fas, Sudan gibi Arap ülkeleriyle normalleşme anlaşmaları imzaladı. Hükümet karşıtı gösterilerin sürdüğü İsrail’de üç genel seçimin ardından kurulabilen Likud ile Mavi Beyaz İttifakı koalisyonu bozuldu, Mart 2021’e yeniden seçim kondu. Mısır’ın devrik lideri Hüsnü Mübarek yaşamını yitirdi. KKTC’de Ersin Tatar ülkenin Cumhurbaşkanı seçilirken UBP, DP ve YDP koalisyon hükümeti kuruldu. Suriye’de Esad rejimi Rusya’nın desteğiyle İdlib’de ilerleme sağlarken Türk Silahlı Kuvvetleri birliklerinin mart ayında uğradığı saldırı sonrası düzenlediği Bahar Kalkanı Harekâtı rejime büyük hasar verdi. Harekat sonrasında Rusya ara buluculuğunda İdlib’de ateşkes sağlandı. ABD’nin verdiği söze rağmen PKK bağlantılı YPG Türkiye sınırından itibaren 30 kilometre derinlikteki alandan çekilmezken, ABD Esad rejimi ile bağlantılı şahıs ve şirketlere yönelik Sezar Yasası yaptırımlarını devreye soktu.
   
• Asya: Hong Kong’da Çin’in yeni güvenlik yasasına ve ülke üzerindeki etkisine karşı büyük eylemler düzenlenirken Hindistan ile Çin sınırında çatışmalar yaşandı. Hindistan’da 250 milyondan fazla insan genel grev kapsamında iş bıraktı. Cammu Keşmir’de Hindistan’la Pakistan arasında da çatışmalar oldu. Çin’in Sincan Uygur Özerk bölgesinde yüz binlerce Uygur Türkü’nü alıkoyduğu ve zorla pamuk tarlalarında çalıştırdığı ortaya çıktı. Tayland’da da monarşi karşıtı eylemler hız kazandı. Japonya Başbakanı Şinzo Abe görevinden istifa etti.
   
• Güney Amerika: Venezuela, Şili, Arjantin gibi Latin Amerika ülkelerinde ekonomi temelli hükümet karşıtı gösteriler devam etti. Pandemi konusunda bilim karşıtı çıkışlarıyla tepki çeken Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, yerel seçimlerde başarısız oldu.
   
• Afrika: Nijerya’da polis bünyesindeki Özel Hırsızlıkla Mücadele Ekibi SARS karşıtı gösterilerde çok sayıda insan yaşamını yitirdi. Radikal dinci terör örgütü Boko Haram saldırılarını sıklaştırdı. Libya’daki iç savaşta Birleşmiş Milletler tarafından meşru kabul edilen Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Halife Hafter kuvvetleri arasında nisan ayının sonunda ateşkes ilan edildi. Etiyopya’da yerel polis güçlerinin desteğiyle yapıldığı belirtilen katliamda 600’den fazla sivil yaşamını yitirdi.
   
• Türkiye: Doğu Akdeniz’de Yunanistan’la süregelen deniz sınırı anlaşmazlığı devam etti. Ekim ve aralık aylarında gerçekleşen ve Türkiye’ye yaptırım uygulanması tartışılan AB Liderler Zirveleri’nden yaptırım kararı çıkmadı, yaptırım konusu 2021 Mart’a ertelendi. Öte yandan, Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemi sebebiyle ABD Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarını devreye soktu. Karadeniz’de 320 milyar metreküplük doğal gaz keşfedildi. Ayasofya camiiye çevrildi. Eski Başbakan Mesut Yılmaz hayatını kaybetti. Libya’da Ulusal Mutabakat Hükümeti desteklenirken tezkerenin süresi uzatıldı. Eski AK Partili siyasetçiler Ali Babacan ve Ahmet Davutoğlu yeni siyasi partiler kurdu. Genişleyen muhalefet, erken seçim çağrılarını sıklaştırdı. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak görevinden istifa etti. HDP’nin kazandığı 65 belediyeden 59’una kayyum atandı. 382 kadın cinayeti işlendi. Türkiye’nin tarafı olduğu İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılması tartışması, sivil toplum ve muhalefet partileri tarafından tepkiyle karşılandı.