2022'de Türkiye-ABD ilişkileri nasıl olacak?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2021'in ilk ayında ABD'deki seçimleri kazanarak ülkenin 46'ncı başkanı olan Joe Biden'a tebrik mesajını iletti. Birkaç ay sonra, Biden "Amerikan halkı, 106 yıl önce bugün başlayan soykırımda hayatını kaybeden tüm Ermenileri onurlandırıyor." ifadelerini kullandı. İki ülke arasındaki diyalog o günden bu yana değişim gösterdi. Peki 2022 yılında Türkiye-ABD ilişkileri nasıl olacak?

2021'de neler oldu? 

Türkiye geçtiğimiz yılda Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ermenistan gibi bölge ülkelerle normalleşme adımları attı. Libya'da yapıcı bir tutum sergileyen Türkiye, Ukrayna ve Rusya geriliminde müttefiklerine gerginliğin düşürülmesi çağrısında bulundu. Belarus ve Polonya'nın merkezinde olduğu göçmen krizinde de Avrupa Birliği'ne (AB) yaklaşan Türkiye, Biden yönetimine de olumlu mesajlar verdi. 

• Mesafeli tutum: Bu süreçte Almanya'da yeni koalisyon hükümetinin Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, Türkiye'nin AB üyeliği için demokrasiye dönmesi gerektiğini söyledi. DW Türkçe'deki yazısında bu durumu AB'nin Türkiye'ye mesafeli olduğu şeklinde değerlendiren Değer Akal, AB'nin Erdoğan'la çıkar ilişkisi güttüğünü belirtti. Akal'a göre, Angela Merkel'den sonra Ankara'nın üzerindeki baskı arttı.
  

ABD ve Türkiye ilişkilerini etkileyen başlıklar arasında ise Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi, Halkbank davası, Demokrasi Zirvesi'ne Erdoğan'ın davet edilmemesi yer aldı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Demokrasi ve İnsan Haklarından Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Uzra Zeya, zirvede "demokrasi idealine bağlı, demokratik değerlerin ve kurumların güçlendirilmesi konusunda irade ortaya koyan, bu doğrultuda kendileri için hedefler belirlemeye hazır ülkelerin zirvede yer aldığını" söyledi. 

Türkiye-ABD'nin 2022 sınavı

DW Türkçe'ye konuşan Soner Çağaptay, "Türkiye'nin demokratik ülkeler arasında görülmediği için" Biden yönetiminin Erdoğan'a temkinli yaklaştığına işaret etti. Gazeteci Murat Yetkin de Erdoğan'ın dış politikadaki keskinliğini törpülediği yorumunda bulundu. Yetkin F-16 konusunda yaşanan anlaşmazlığın Türkiye ve ABD'nin 2022'deki ilişkilerini şekillendirebileceğini söyledi. Türkiye'nin F-16 savaş uçaklarını satın almayı teklif etmesi, Kongre'nin bu konuda Türkiye karşısında durmasını beraberinde getirdi. ABD'nin NATO sorumlulukları kapsamında teklifi kabul edebileceğine yönelik görüşler olsa da Yetkin sorunun 2023'ten önce çözümlenemeyeceğini savundu. 

• Kongre'nin tavrı değişir mi? Yetkin, Türkiye'nin çeşitli ülkelerle ilişkilerini normalleştirme politikası izlemesinin ABD'de olumlu karşılandığını ancak bu adımların Kongre'de henüz karşılık bulmadığını yazdı. Kongre'nin Türkiye'ye yönelik tutumunun değişme ihtimalini yorumlayan Yetkin "Şu anda bu yönde bir işaret bulunmuyor." dedi. Çağaptay ise ABD'nin 7 Ocak 2022'de göreve başlaması beklenen Ankara Büyükelçisi Jeff Flake'in bu konuda devreye girebileceğini belirtti. 
• Bir adım geriden: Temsilciler Meclisi'nin 11 üyesi Biden ve Dışişleri Bakanı Antony Blinken'a Türkiye'ye F-16 satılmamasını tavsiye ettikleri ortak bir mektup iletmişti. Mektupta "ABD'de üretilmiş savaş uçaklarını bize düşmanmışız gibi davranan bir müttefike satarak ulusal güvenliğimizi tehlikeye atamayız." ifadeleri yer almıştı.

Ukrayna belirleyici olacak

Türkiye'nin, Rusya-Ukrayna geriliminde üstleneceği rolün de ABD-Türkiye ilişkilerinin gidişatında belirleyici olacağına yönelik görüşler öne çıktı. Erdoğan'ın NATO müttefiklerinin yanında yer almasının, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le diyalogunu etkileyebileceğini söyleyen Çağaptay, "Rusya'nın elinde Türkiye'ye karşı kullanabileceği o kadar çok manivela var ki, ticaret, turizm yaptırımları gibi. Ayrıca Rusya, askerî konularda, Suriye başta olmak üzere, Erdoğan için sıkıntılar yaratabilir." diye konuştu.