Bir filmi duymak

Ses tasarımının başrolde olduğu filmler.
Bir filmi duymak

Artiox - 16 Temmuz
Artiox ile birlikte

Yeni nesil sanat yatırımı: Artiox

Art Basel ve UBS Küresel Sanat Pazarı 2021 raporuna göre, 2019 yılında hacmi 5,9 milyar dolar olan çevrim içi sanat pazarı 2020 yılında 12,4 milyar dolar büyüklüğe ulaştı. Pandemi süresince dijitale taşınan ve Sotheby's, Christie's gibi…

Daha fazlasını öğren →

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Her film, görsel olduğu kadar işitsel de bir yolculuk. Kimi zaman filmlerin hikâye, görüntü ve performanslarından rol çalan film müzikleri, bunun en büyük kanıtı belki de. John Williams ya da Hans Zimmer isimlerini, bu yazıyı okuyan birçok kişinin daha önce duymuş olduğuna eminim — peki ya 7 Oscar ödüllü Gary Rydstrom ya da 21 Oscar adaylığı bulunan Kevin O’Connell’ı? 

Bir filmin işitsel donanımında, çoğu zaman film müziklerinin gölgesinde kalan, yüzlerce kişinin kolektif çalışmasının ürünü bir alan da olduğunu unutmamak gerekiyor: Ses tasarımı, ses miksajı, ses kurgusu, setteki diyalog kayıtları, günlük ses efektlerinin post-prodüksiyonda yeniden üretimini kapsayan foley sanatı ve her biri kendi alanında uzmanlık gerektiren birçok farklı ögeden oluşuyor.

Davul sesleri: Ses tasarımının bir filmdeki etkisinden söz edildiğinde çoğumuzun aklına gösterişli işlerin gelmesi çok normal. Son yıllarda, sinemanın işitsel gücünü en iyi şekilde kullanan yönetmenlerden Christopher Nolan’ın The Dark Knight (2008), Inception (2010) ve Dunkirk (2017) gibi filmlerinin ya da 2010’lar sinemasını en iyi yansıtan film olduğunu düşündüğüm Mad Max: Fury Road’un (2015) bu alandaki başarısından etkilenmemenin mümkün olduğunu düşünmüyorum. Aynı zamanda ses efektleri ve bilhassa davul seslerini gereğinden fazla kullanan "gürültülü" filmlerin iyi ses tasarımıyla karıştırılması da oldukça yaygın.

A Quiet Place, 2018
Kaynak: The New York Times


Sessizliğin sesi: Benim de iyi ses tasarımı dendiğinde Mad Max: Fury Road’a olan hayranlığım nedeniyle zihnimde çöllerin ortasında tozu dumana katarak ilerleyen büyük modifiye araçların üzerinde, davul sesleri eşliğinde elektro-gitar çalan çılgın insanlar imgesinin belirdiğini inkâr edemeyeceğim. Fakat iyi ses tasarımının etkisi, çok daha mütevazı ve minimal filmlerde, belki de o gösterişli işlerde olduğundan da çok hissediliyor. Bu durumun örnekleri çoğu zaman bağımsız sinemada karşımıza çıksa da 2018 yılındaki bir ana akım film de sessizliğin sesini çarpıcı bir gerilim unsuru olarak kullanarak bende iz bırakanlardan: A Quiet Place (2018). 

Tüm dünyanın uzaydan gelen, gözleri görmeyen ve yalnızca ses dalgalarıyla avlanan yaratıklar tarafından tehdit altında olduğu bir yakın gelecekte geçen bu filmde, hayatta kalmanın tek yolu, olabildiğince sessiz olmak. Sessizliğin hâkimiyetinde geçen filmin kahramanları için en ufak çıtırtı ve fısıltı, hayatî önem taşıdığından, film en az gözlerle olduğu kadar kulaklarla da izleniyor. A Quiet Place’in başarısı, filmin henüz vizyonda olduğu günlerde A Quiet Place Part II (2020) için çalışmalara başlanmasını sağlamıştı. 

Ortaya en az ilki kadar diken üstünde izlenen, klasik korku filmlerine referanslarla dolu ve ses tasarımıyla yine olağanüstü bir iş ortaya koymuş bir devam filmi çıkmış olması, sevindirici olduğu kadar şaşırtıcı. Ana akım sinema ve korku janrından haz etmeyenler için benzer bir gerilimi yine çoğunlukla ses üzerinden yakalayan ve ses tasarımıyla öne çıkan, uzaylı-dünyalı çatışmasını ırkçı bir eksende ele alan, Meksika-ABD sınırındaki bir "insan avı"nı anlatan Desierto’yu (2016) önerebilirim.

Air Conditioner, 2020
Kaynak: MUBI


Şehrin sesleri: Ses tasarımı alanındaki başarısıyla öne çıkan bağımsız yapımlar arasında, şehrin seslerini yansıtan filmler önemli bir yer tutuyor. Yıllar önce, Metin Akdemir’in kısa belgeseli Ben Geldim Gidiyorum’un (2011) filme adını veren cümleyi markası hâline getirmiş sokak satıcısı ve Fatih Akın’ın Crossing the Bridge: Sounds of Istanbul (2005) belgeselindeki şehrin müzikal mozaiğini oluşturan onlarca sanatçıyla aynı zamanlarda tanışınca yaşadığım şehrin sesleri üzerine düşünme fırsatı yakalamıştım. “Ben geldim, gidiyorum,” cümlesi 2018’de, Giulia Frati’nin belgeseli Istanbul Echoes’da (2017) bir kez daha karşıma çıktı. Bu kez İstanbul’un soundtrack’inin bir parçası olan simitçiler, poğaçacılar, yorgancılar, perdeciler, hurdacılar, midyeciler ve nicesinin seslerinin yanına, akbil, vapur, zabıta ve tabii inşaat sesleri de ekleniyordu. 

İçinde yaşadığımız şehrin seslerini sinemadaki yansımalarıyla görmek bir yana, sinema, hiç tanımadığımız şehir, kasaba ve köylerin de seslerini duyarak onlarla bir bağ kurmayı mümkün kılıyor. Türkiye sinemasında Reha Erdem, bunu büyülü bir gerçeklikle, tekinsiz seslerle dönüştürülmüş şehir ve kasabalar üzerinden yapıyor. Gabriel Mascaro'nun August Winds'i (2014), Brezilya'da hindistan cevizi tarlaları, deniz ve rüzgâr arasında hapsolmuş gençlerin içinde kopan fırtınaları, köyü ziyaret eden bir ses tasarımcısının kulağından duymayı sağlıyor. Angola Cumhuriyeti filmi Air Conditioner (2020), gizemli bir şekilde şehirdeki klimaların binalardan düştüğü tuhaf ve sıcak bir günde, patronunun klimasını kurtarmaya çalışan bir işçinin şehrin kaosuyla imtihanını konu alıyor. Pandeminin ortasında izlediğim bu filmin ses tasarımı, başkent Luanda'nın trafik, jeneratör, insan ve inşaat sesleri aracılığıyla beni alıp şehrin özlediğim kaosu ve sesleri içine götürmesi, bu alandaki başarısının bir kanıtı âdeta.

John Krasinski’nin bir kez daha yönetmen koltuğunda oturduğu A Quiet Place Part II, Türkiye’de bugün vizyona giriyor. Angola Cumhuriyeti yapımı, Fradique imzalı Ar Condicionado / Air Conditioner ise 20 Temmuz’da MUBI’de erişime açılacak. 

Editörün notu: Duende okurlarına özel bu bağlantı üzerinden 30 gün boyunca MUBI’yi ücretsiz deneyebilirsiniz.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

DuendeDuende
∙

BÜLTEN SAYISI

Bir filmi duymak mı?

İçindekiler: Sesin başrol olduğu filmler, politikleşmiş ve gözü kara Bristol sound'un doğuş hikâyesi ve Dönsün Dursun'da Murat Ertel.

16 Tem 2021

Artiox ile birlikte
Massive Attack

YAZARLAR

Emre Eminoğlu

Emre Eminoğlu

Sinema, kültür, sanat yazarı. 2021’den beri sinema editörlüğünü üstlendiği Aposto başta olmak üzere çeşitli dijital ve basılı yayınlarda sinema yazıları yazmaya, röportajlar yapmaya ve podcast'ler üretmeye devam ediyor. SİYAD ve FIPRESCI üyesi, Golden Globes seçmeni.

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

DuendeDuende
∙

HİKAYE

Manuel Çıtak’ın ardından: 'Yaşamayı bu denli seven bir adam, hayatı vizöründen bakarak yaşadı'

İstanbul Modern, fotoğrafçı Manuel Çıtak’ın (1962-2023) ilk retrospektif sergisi “Kendine Ait Bir Ada”ya ev sahipliği yapıyor. Ermeni fotoğrafçıların en önemli modern temsilcilerinden, 1990’lı yıllardan itibaren Türkiye’de belgesel fotoğrafa yeni bir soluk getiren ve zamansız ayrılığına kadar mesleki faaliyetlerini sürdüren Çıtak’ın mirasını anıyoruz.

Gökhan Tan

·

16 Kas 2026

Manuel Çıtak’ın ardından: 'Yaşamayı bu denli seven bir adam, hayatı vizöründen bakarak yaşadı'
DuendeDuende
∙

HİKAYE

'Germinal'den 'Asi Şehirler'e, 'Sefiller'den 'Başkaldıran İnsan'a: İsyan günlerinde edebiyat

Avrupa’da bu sonbahar öğrenciler, çalışanlar ve kiracılar farklı taleplerle sokağa çıkıyor. Haberlerde gördüğümüz kalabalıkların ardında geçim derdi, ertelenen hayatlar, seslerinin duyulmadığını düşünen insanlar var. "Germinal"den "Asi Şehirler"e, "Sefiller"den "Başkaldıran İnsan"a uzanan kitaplar bu itirazın nasıl büyüdüğünü ve geride ne bıraktığını anlatıyor.

'Germinal'den 'Asi Şehirler'e, 'Sefiller'den 'Başkaldıran İnsan'a: İsyan günlerinde edebiyat
DuendeDuende
∙

HİKAYE

'Belki Bir Gün Özlersin': 2000’lerin aşk acısı geri döndü

Zeynep Bastık ve Emre Aydın, 2006’da çıkan “Belki Bir Gün Özlersin”i yeniden yorumladı. Aydın’ın söz ile müziğini yazdığı şarkı, kısa sürede viral oldu ve dinleyicisini geçmişteki aşk acılarına götürdü. İkili ile biraraya geldik; şarkının röntgenini çekip 2000’li yıllara geri döndük.

Eda Solmaz

·

16 Kas 2026

'Belki Bir Gün Özlersin': 2000’lerin aşk acısı geri döndü
DuendeDuende
∙

HİKAYE

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?

Deborah Levy’nin "Yaşayan Otobiyografi" üçlemesi, bir kadının kendine ait bir hayat kurma çabasını anlatıyor. Bu kitapların eşliğinde, eski düzenin artık bize uymadığı ama yenisinin henüz şekillenmediği dönemleri, geleceğe dair hayallerimizi korurken bugünkü hayatımızı ertelememenin yollarını düşünüyoruz.

Elvan Omay

·

15 Kas 2026

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?

Hollanda merkezli sinema zinciri Pathé ve Amsterdam merkezli kreatif ajans ACE, "Pathé REWIND" adlı bir deneye imza attı. Amaç, insanların sevdikleri bir filmi hipnozun etkisiyle ilk kez izliyormuş gibi hissedip hissedemeyeceğini görmekti. Biz de bu deneyden yola çıkarak Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) üyelerine hangi filmi hafızalarından silip yeniden ilk kez izlemek isteyeceklerini sorduk.

Deniz Aytekin

·

13 Kas 2026

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?