Baz etkisi nedir?
5 Aralık’ı not edin: MMA Türkiye Future of Marketing: NEXT Modern pazarlamanın gelişmesini amaçlayan MMA (Mobil Mecralar Araştırma ve Pazarlama ve Reklamcılık Derneği), 5 Aralık günü iki farklı etkinlikle pazarlama dünyasını bir araya getirmeye hazırlanıyor. Nedir? Smarties İnovasyon ve Yaratıcılık Günleri kapsamında dünyadan ve Türkiye’den önemli konuşmacıların yer alacağı Future of Marketing: NEXT konferansını 5 Aralık günü Swisshôtel The Bosphorus ’ta gerçekleştirecek olan MMA Türkiye, aynı günün akşamı MMA Türkiye SMARTIES 2022 Ödül Gecesi ’nde yenilikçi, yaratıcı, başarılı reklam ve iletişim kampanyalarını buluşturacak. Neler var? İlham veren paneller, keynote ’lar ve farklı deneyim alanlarıyla zenginleşen atölyelerin gün boyu süreceği etkinlikte büyüme odaklı pazarlama, yeni nesil tüketici beklentileri, veri odaklı pazarlama ve yeni teknolojiler gibi konu başlıkları ele alınacak. Kimler var? Konuşmacılar arasında, Roblox Global CMO’su Barbara Messing, Türkiye’de ilk defa bir konferansa katılacak Sony Music VP’si Lars Bendix Düysen ve Türkiye’de Metaverse denince akla gelen ilk isimlerden olan Alemşah Öztürk gibi başarılı isimler bulunuyor. MMA Türkiye ’yi daha yakından tanımak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kasım ayı piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi %68,06 olarak açıklandı. TCMB tarafından yayımlanan dördüncü enflasyon raporunda ise 2022 yıl sonu enflasyon beklentisi %65,2 olarak açıklandı. Peki bu mümkün mü? Ekim ayında %85,5 olarak açıklanan manşet enflasyon yılı %60 seviyelerinde kapatabilir mi?
Bunun gerçekleşmesi elbette ki mümkündür. Fiyatlarda bir düşüş gözlemlenmesi ya da baz etkisinin devreye girmesi ile birlikte enflasyonda bir gerileme yaşanabilir.
Peki uzun süredir sıkça dile getirilen ve enflasyonu düşüreceği söylenen baz etkisi nedir?
Fiyatların düşmesi anlamına mı gelir?
Öncelikle enflasyon konusunda yaşanan kafa karışıklığını gidermek adına enflasyonun ne olduğu konusunda kısa bir tanım yapalım.
Enflasyon, fiyatlarda yaşanan artışın hızını ifade etmektedir. Yani enflasyonun düşmesi demek, fiyatların düşmesi değil, fiyatların artış hızının düşmesi anlamına gelmektedir. Baz etkisi ile de fiyatlardaki yıllık artış hızı düşebilmektedir.
Baz etkisi, hesaplama yapılan iki dönem arasında yaşanan olağan dışı bir artış veya azalışın hesaplanan orana yaptığı etki olarak açıklanabilir. Bunu bir örnekle daha iyi anlatabiliriz.
Örneğin 2000 yılının Eylül ayında TÜFE sepetinin fiyatının 100 lira olduğunu varsayalım. Ekim ayında ise sepetin fiyatının aylık bazda %20 artışla 120 liraya çıktığını düşünelim. Aynı ürünün fiyatının ise 2001 yılının Eylül ayında 130 lira olduğunu varsayalım, böylece ülkede TÜFE yıllık bazda %30 olacaktır. Fakat aynı sepetin fiyatının 2001’in Ekim ayında nispeten daha az bir artışla 132 liraya yükselmesi, geçen yılın ekim ayında sepetin fiyatının 120 lira olması sebebiyle ülkede TÜFE’nin %10’a düşmesine neden olur. Yani fiyatlarda herhangi bir düşüş olmamış fakat fiyatların artış hızında belirgin bir düşüş olmuştur.
Dolayısıyla hesaplama yapılan dönem içinde fiyat artışlarının beklenen düzeyde gerçekleşmemesi, baz etkisini devreye sokarak enflasyonu düşürmüştür. Ülkemizde de uzun süredir tartışılan “baz etkisi” ile enflasyonun düşmesi beklentisinin bu yolla gerçekleşmesi mümkündür.
Ülkemizde 2021 Aralık’ta aylık manşet enflasyon, TÜİK tarafından %13,5 olarak açıklanmıştı. 2022 Aralık’ta bu oranın altında bir aylık enflasyon gerçekleşmesi durumunda baz etkisi ile enflasyonda bir gerileme gözlemlenecektir. Fakat bu, fiyatlarda bir gerileme yaşandığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Financial Times küresel enflasyonda zirvenin görüldüğünü iddia etti. Bakan Nebati BAE Ekonomi Bakanı ile görüşürken, Brent petrol 2022 yılının en düşük seviyesini kaydetti.
29 Kas 2022
YAZARLAR
Emircan Yaman
Piyasalar ve Finans Editörü
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Bu hafta veri akışının yanı sıra merkez bankalarının toplantı tutanakları da yakından izlenecek. Yurt içinde Eylül ayı enflasyonu, Hazine nakit dengesi ve sanayi üretimi öne çıkarken, yurt dışında ABD ISM hizmet PMI, Fed ve ECB toplantı tutanakları, Almanya sanayi üretimi ve Michigan tüketici güven endeksi ön planda.
05 Eki 2026
İçeride sermaye piyasalarında yaşanan kayıpların servet etkisi ve iç talep üzerindeki olası sonuçları tartışılırken, dışarıda tahvil faizlerindeki yükseliş finansal sistem açısından daha geniş bir risk alanı yaratıyor. Altın, konut ve faiz getirileriyle son yıllarda büyüyen hanehalkı serveti, fon kaynaklı kayıpların makroekonomik etkisini kısmen sınırlayabilir. Küresel tarafta ise yüksek kamu borcu, güçlü talep ve uzun vadeli faizler yılın son çeyreğinde piyasaların yönünü belirleyecek temel başlıklar olmaya devam edecek.
Fon piyasasında yaşanan son gelişmeler, finansal denetimin yanında kurumların niteliği ve karar alma süreçleri üzerine de yeniden düşünmeyi gerektiriyor. Liyakat, şeffaflık ve kurumsal kapasite zayıfladığında sorunlar zaman içinde birikiyor ve sistemin hata üretme ihtimali artıyor. Son yaşananlar da örgütlü vasatlık kavramının ekonomi ve kurumlar açısından ne ifade ettiğini tartışmak için önemli bir örnek sunuyor.
Çok boyutlu bir sarsıntıya borsa manipülasyonu sermaye piyasası araçları, TEFAS fonları ve manipülatif hisse hareketleriyle yapıldı. Skandalın merkezindeki portföy yönetim şirketleri halka açıklık oranı ve işlem hacmi sığ hisselerde karşılıklı işlemlerle yapay fiyat oluşturdu. SPK’nın 28 Ağustos kararları sonrası likidite sıkışıklığı yaşandı, yatırımcılar parasını çekmek isteyince fonlar temerrüde düştü. Krizin borsa boyutunu uzmanlara sorduk.
Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında fonların tasfiyesine ilişkin yapılan toplantıda, tasfiyesine karar verilen yatırım fonları için bir Fon Koordinasyon Kurulu oluşturulması kararı alındı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) da fonların malvarlığı ve likidite durumuna göre hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına ilişkin yol haritasını sundu. Peki bu tasfiye süreci için ne tür senaryolar ön plana çıkıyor?
