Baz etkisi nedir?
5 Aralık’ı not edin: MMA Türkiye Future of Marketing: NEXT Modern pazarlamanın gelişmesini amaçlayan MMA (Mobil Mecralar Araştırma ve Pazarlama ve Reklamcılık Derneği), 5 Aralık günü iki farklı etkinlikle pazarlama dünyasını bir araya getirmeye hazırlanıyor. Nedir? Smarties İnovasyon ve Yaratıcılık Günleri kapsamında dünyadan ve Türkiye’den önemli konuşmacıların yer alacağı Future of Marketing: NEXT konferansını 5 Aralık günü Swisshôtel The Bosphorus ’ta gerçekleştirecek olan MMA Türkiye, aynı günün akşamı MMA Türkiye SMARTIES 2022 Ödül Gecesi ’nde yenilikçi, yaratıcı, başarılı reklam ve iletişim kampanyalarını buluşturacak. Neler var? İlham veren paneller, keynote ’lar ve farklı deneyim alanlarıyla zenginleşen atölyelerin gün boyu süreceği etkinlikte büyüme odaklı pazarlama, yeni nesil tüketici beklentileri, veri odaklı pazarlama ve yeni teknolojiler gibi konu başlıkları ele alınacak. Kimler var? Konuşmacılar arasında, Roblox Global CMO’su Barbara Messing, Türkiye’de ilk defa bir konferansa katılacak Sony Music VP’si Lars Bendix Düysen ve Türkiye’de Metaverse denince akla gelen ilk isimlerden olan Alemşah Öztürk gibi başarılı isimler bulunuyor. MMA Türkiye ’yi daha yakından tanımak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kasım ayı piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi %68,06 olarak açıklandı. TCMB tarafından yayımlanan dördüncü enflasyon raporunda ise 2022 yıl sonu enflasyon beklentisi %65,2 olarak açıklandı. Peki bu mümkün mü? Ekim ayında %85,5 olarak açıklanan manşet enflasyon yılı %60 seviyelerinde kapatabilir mi?
Bunun gerçekleşmesi elbette ki mümkündür. Fiyatlarda bir düşüş gözlemlenmesi ya da baz etkisinin devreye girmesi ile birlikte enflasyonda bir gerileme yaşanabilir.
Peki uzun süredir sıkça dile getirilen ve enflasyonu düşüreceği söylenen baz etkisi nedir?
Fiyatların düşmesi anlamına mı gelir?
Öncelikle enflasyon konusunda yaşanan kafa karışıklığını gidermek adına enflasyonun ne olduğu konusunda kısa bir tanım yapalım.
Enflasyon, fiyatlarda yaşanan artışın hızını ifade etmektedir. Yani enflasyonun düşmesi demek, fiyatların düşmesi değil, fiyatların artış hızının düşmesi anlamına gelmektedir. Baz etkisi ile de fiyatlardaki yıllık artış hızı düşebilmektedir.
Baz etkisi, hesaplama yapılan iki dönem arasında yaşanan olağan dışı bir artış veya azalışın hesaplanan orana yaptığı etki olarak açıklanabilir. Bunu bir örnekle daha iyi anlatabiliriz.
Örneğin 2000 yılının Eylül ayında TÜFE sepetinin fiyatının 100 lira olduğunu varsayalım. Ekim ayında ise sepetin fiyatının aylık bazda %20 artışla 120 liraya çıktığını düşünelim. Aynı ürünün fiyatının ise 2001 yılının Eylül ayında 130 lira olduğunu varsayalım, böylece ülkede TÜFE yıllık bazda %30 olacaktır. Fakat aynı sepetin fiyatının 2001’in Ekim ayında nispeten daha az bir artışla 132 liraya yükselmesi, geçen yılın ekim ayında sepetin fiyatının 120 lira olması sebebiyle ülkede TÜFE’nin %10’a düşmesine neden olur. Yani fiyatlarda herhangi bir düşüş olmamış fakat fiyatların artış hızında belirgin bir düşüş olmuştur.
Dolayısıyla hesaplama yapılan dönem içinde fiyat artışlarının beklenen düzeyde gerçekleşmemesi, baz etkisini devreye sokarak enflasyonu düşürmüştür. Ülkemizde de uzun süredir tartışılan “baz etkisi” ile enflasyonun düşmesi beklentisinin bu yolla gerçekleşmesi mümkündür.
Ülkemizde 2021 Aralık’ta aylık manşet enflasyon, TÜİK tarafından %13,5 olarak açıklanmıştı. 2022 Aralık’ta bu oranın altında bir aylık enflasyon gerçekleşmesi durumunda baz etkisi ile enflasyonda bir gerileme gözlemlenecektir. Fakat bu, fiyatlarda bir gerileme yaşandığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Financial Times küresel enflasyonda zirvenin görüldüğünü iddia etti. Bakan Nebati BAE Ekonomi Bakanı ile görüşürken, Brent petrol 2022 yılının en düşük seviyesini kaydetti.
29 Kas 2022
YAZARLAR
Emircan Yaman
Piyasalar ve Finans Editörü
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin kamuda radikal kesintilerin ve kemer sıkma politikalarının simgesi olarak siyasi şovlarında kullandığı “motosierra” (elektrikli testere) politikaları halktan giderek daha çok tepki çekiyor. Şirket iflasları artarken enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle halkın borç yükü rekor seviyeye ulaşıyor. Vatandaşlar gıda, ilaç ve temel giderler için kredi çekmek zorunda kalıyor. Hükümet ise borçlanmayı "özel bir mesele" olarak nitelendirerek yapısal reformları savunmaya devam ediyor.
Bridgewater Associates’in kurucusu Ray Dalio’ya göre asıl risk ABD’nin ne kadar borçlandığı değil, giderek büyüyen tahvil arzını yatırımcıların hangi faiz seviyesinden taşımaya razı olacağı. Sıfıra yakın faizlerle kamu borcunun maliyetinin görünmezleştiği dönem kapanırken piyasa artık yalnızca enflasyonu ve merkez bankalarını değil, devletlerin bilançolarını da fiyatlamaya hazırlanıyor.
Bu hafta hem yurt içi hem de yurt dışı piyasalarda yoğun bir veri takvimi izlenecek. Yurt içinde Pazartesi günü açıklanacak Ağustos ayı sektörel enflasyon beklentileri ön plana çıkarken, yurt dışında Çarşamba günü ABD'de açıklanacak ikinci çeyrek GSYH revizyonu ve Temmuz ayı PCE enflasyonu ile Cuma günü Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole konuşması takip edilecek.
24 Ağu 2026
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran’ın BAE topraklarına yönelik balistik füze saldırılarının ardından İran ile yürütülen tüm faaliyetleri, ticari alışverişi ve finansal işlemleri ikinci bir karara kadar askıya aldığını duyurdu. İran yönetimi füze saldırısıyla ilgisi bulunmadığını ve bunun bir “sahte bayrak” operasyonu olduğunu ifade etmiş olsa da, BAE’nin kararı İran’ın en büyük ithalat kapısını ve yaptırımlar altında kullandığı başlıca ödeme merkezlerinden birini aynı anda devre dışı bırakma potansiyeli taşıyor.
Hem Japonya’da hem de Amerika’da piyasaların merkez bankalarını faiz artırmaya zorladığı bir süreçten geçiliyor. Ancak tarih gösteriyor ki genellikle bu savaşın kazananı tahvil piyasaları oluyor. Bu nedenle önümüzde, faizlerle ilgili olarak piyasaların çok da sevmediği stresli bir sürecin içinde bulunduğumuzu bir kez daha görülüyor.
