Albüm incelemesi: PJ Harvey, I Inside the Old Year Dying

Albüm: PJ Harvey, I Inside the Old Year Dying

Süre: 39 dakika

Plak şirketi: Partisan Records

Yayın tarihi: 7 Temmuz 2023

Rock 'n' roll müziğinin son 30 yılının alternatif köşelerinde yer tutan; I Inside the Old Year Dying de dâhil olmak üzere yayımladığı 10 stüdyo albümüyle daimi bir müzikal dönüşüm içinde olan PJ (Polly Jean) Harvey, 7 yıl bir aradan sonra geri döndüğü uzunçalar formatıyla kataloğunda eşi benzeri görülmemiş bir üretime imza attı. 

I Inside the Old Year Dying'e doğru

21. yüzyılın ikinci on yılına 1. Dünya Savaşı'nı ve onunla gelen kıyamet manzaralarını kadrajına aldığı Let England Shake (2011) ile adım atan müzisyen; kariyerinin en parlak işlerinden birini ortaya çıkarmış, folk rock'la rock 'n' roll'un girift ve katmanlı ses manzaraların kesişimde müzisyenliğinin olgunluk dönemine görkemli bir geçiş gerçekleştirmişti. Harvey, bir sonraki uzunçaları The Hope Six Demolition Project'le (2016) ise günümüzün yerel ve yabancı politik gündemini odağına taşımış; bir muhabir kılığına girerek seslendirdiği şarkı sözleri ve albümün aktüel anlatısı için Kosova, Afganistan ve Washington D.C.'ye uzanan seyahatler gerçekleştirmişti. 

Diğer yandan PJ, albümün siyasi metinlerinin ağırlığı altında virtüöz müzisyen kimliğinden uzaklaşmış; Let England Shake'le koyduğu müzikal çıtanın altında kalmıştı. Takip eden yıllarda kariyerine, mesleğine ve becerilerine dair derin sorgulamalara giriştiği bir belirsizliğe yelken açan PJ Harvey; müziğini bir süredir bitap bir hâlde yaratmaya çalıştığını fark etmiş, aralarındaki bağın yitmekte olduğunu hissetmiş ve kendisine "Bunu hâlâ yapmak istiyor muyum?" diye sormuştu.

^{Fotoğraf: Steve Gullick}

Stüdyoya, bir "Polly albümü" yapmaya ara verdiği geçtiğimiz 7 sene ise müzisyenin tiyatro, film ve TV için besteler yaptığı; sesini ve söz yazarlığını albüm formatından soyutladığı bir yaratıcılığa kapı aralamıştı. Dahası, Harvey'in bu arada İskoçyalı şair Don Paterson'un mentor'luğunda şiir ve şairliğe kanalize ettiği zamanı ve emeği, müzisyen PJ'i yepyeni bir medyumda sınandığı bir yaratıcılıkla tanıştırmış; onu bir yazara da dönüştürmüştü. Birleşik Krallık'ın Güney Batı bölgesinde yer alan ve Harvey'in de doğup büyüdüğü Dorset'i mitolojik ve pastoral bir çerçevede mecazlaştıran Orlam şiir kitabı geçen sene yayımlanmış; kitabın Ira-Abel adındaki çocuk kahramanının büyüme sancıları İngilizce'nin arkaik Dorset lehçesinin çizdiği büyülü gerçeklik manzaralarında hayat bulmuştu.

İşte I Inside the Old Year Dying; PJ Harvey'in Orlam kitabından 12 şiirin gerçekle kurgunun birbirine aktığı anlatısını arkasına alan, müzisyenin Dorset'in ormanlarına ve çocukluğuna geri çekilerek inşa ettiği fabl-vari dünyası etrafında şekillen bir iş. Ve bu hâliyle albüm; Orlam'ın spitirüellikle doğanın, çocuksu bir masumiyetle büyümenin eşlikçiliğinde gelişen kimliksel sorgulamaların kol kola gezdiği dünyasını enstrümanlara emanet eden, folklorik bir müzikal âdeta.

^{PJ Harvey, I Inside the Old Year Dying}

I Inside the Old Year Dying

PJ Harvey'in bir konforu I Inside the Old Year Dying. Kendisi için "Doğal bir müzisyen olduğumu düşünmüyorum, müziklerim için çok çalışmak zorundayım" diyen Harvey, Orlam kitabının hâlihazırda var olan dünyasına sığınarak yeni albümünün tohumlarını attı. Onun günlük piyano ve gitar provaları, Orlam'ın esiniyle I Inside...'ın temelini oluşturacak fikirlere dönüştü. Müzisyenlik kariyeri devridaim eden ses manzaralarıyla dolu olan PJ Harvey; kendisini Dorset'in yeşil dokusuna, nevi şahsına münhasır antikliğine, 21. yüzyılın metropol gerçekliğinden azade gerçekliğine teslim ederek metaforlarla çevrili bir masalın müziğine yöneldi. 

PJ Harvey'in COVID-19 pandemisi esnasında elinde biriken iskelet hâlindeki şarkılar, geçmişleri 1990'lı yılların başına kadar geri giden ve Harvey'le çeşitli yaratıcı işbirliklerinde bulunmuş müzisyen John Parish (Bkz: A Woman a Man Walked By) ve yapımcı Flood'a ulaştı. Üçlü; kendilerini dış dünyaya kapattıkları 3 haftalık bir yazım süreciyle albümün mitolojik, edebi ve PJ'in çocukluğundan biyografik alt metinlerin serpiştirildiği dramatik arka planıyla bütünleşecek 12 şarkıyı nihayete erdirdi. PJ Harvey'in sonic netherworld (sesli bir ölüler diyarı) diyerek tanımladığı albümün dünyası; Orlam'ın kelimelerle ördüğü bir "öte dünyanın" psikedelik, soyut ve sihirli uzamlarının ilhamıyla kristalize oldu.

Zira Orlam'la I Inside... albümü arasındaki organik bağ yalnızca anlatılarının, Ira-Abel ve Wyman-Elvis (Elvis Presley'e selam veren, İsa benzeri, yarı tanrı bir asker personası) karakterlerinin ve coğrafi ortaklığından değil; aynı zamanda kurdukları atmosferik manzaralardan kaynaklandı. Orlam bunu Dorset lehçesiyle kuşatılmış büyülü şairaneliğiyle mümkün kılarken I Inside... ise Flood'un müdahaleleriyle Harvey'in alametifarikası sesinin falsetto'larla ninni mırıltıları arasında dalgalandığı vokal çeşitlemeleri, Dorset yabaniliğinden fırlama çevresel ses kayıtları (Seem an I'ı dinlersen arka plandaki koyunların melemelerini duyabilirsin) ve albümün geneline hâkim olan, reverb efektiyle yankılanan gitarların sarmaladığı soyut bir folk akustikliğiyle somutlaştırdı. 

I Inside the Old Year Dying; 30 yılı aşkındır müzik üreten ve hemen her yaratımıyla yeni bir müzikalitenin ve özgün anlatıların sunumunu yapan PJ Harvey'in kataloğundaki en mecazlı, örtülü ve ruhani albüm. Bunda kullandığı dilin kadim kökenleri, yakın geçmişte adım attığı şiir medyumunun çok anlamlılığı ve multi-enstrümantal virtüözlüğünü uçucu, buharlı ve pastoral bir hülyalılığın minimal seslerine değişmesi etkili oldu. Öte yandan 12 şiirin 12 şarkısı, Orlam kitabına eşlikçi bir soundtrack formuna sıkışırken tekdüzeleşen bir tekrarlılıkla vasatlaştı. I Inside...'ın yarım kalmışlık hissiyle dolu olan yeterince pişirilmemiş büyülü gerçekçi folk balatları; PJ Harvey, John Parish ve Flood'un idealize ettikleri bir prodüksiyon vizyonunun ısrarcılığında cazibesini kaybetti. Karakterleri, dili ve deneysel ses parçalarıyla yaratılan büyülü bir evrenin doğuşu, Polly Jean Harvey'nin kabuk değiştirdiği bir başka durağı müjdeledi. Edebiyatla müzik arasında salınan bu uhrevi yolculuğun ruhani ve esrarengiz albenisi ise, I Inside...'ta müzikal bir karşılık bulamayarak yavaş yavaş bayatlaştı.