Başrol müzik: Across the Universe

Film: Across the Universe

Yönetmen: Julie Taymor

Süre: 133 dakika

Yapım yılı: 2007

"Is there anybody going to listen to my story
All about the girl who came to stay?"

Genç bir adam... Sanki arada kamera yokmuşçasına gözlerinin içine bakarak, sakin ve dingin sesiyle dönüp soruyor sana filmin ilk saniyelerinde. Sadece melodi değil, hisler de tanıdık. Beklenmedik anda karşına çıkan birininin hayatında kalıcı olduğu hikâyelerden birini anımsıyorsun. Onun hikâyesini kimse dinleyecek mi diye merak ediyor Jude. Sanki iki saati aşkın süre boyunca orada, tam da o hikâyeyi dinlemek üzere bulunmaya gönüllü olmamışsın gibi. Evet, Jude. Hani şu dünyanın en ünlü şarkılarından "Hey Jude" şarkısındaki gibi. Hikâyesindeki kızsa Lucy. Evet, Lucy. Hani "Lucy in the Sky with Diamonds" şarkısındaki gibi. Melodinin nereden tanıdık geldiği aşikâr: Bizzat kendi adını da bir The Beatles şarkısından alan Across the Universe, bir The Beatles müzikali.

^{Across the Universe | Kaynak: IMDb}

The Beatles'ın en sevilen şarkılarını kesişen birkaç aşk hikâyesi etrafına oturtan Across the Universe; karakterlerinin isimlerini The Beatles şarkılarından almakla kalmıyor, grubun şarkılarının duygusal ve kavramsal detaylarını hikâyesine ve görselliğine yansıtıyor. Tabii müzikal sahnelerinde ve soundtrack albümünde 33 farklı The Beatles şarkısına yer veriyor. Bu şarkıların yedisi The White Album olarak da bilinen The Beatles albümünden; onu beşer şarkının alındığı Magical Mystery Tour ve Abbey Road ile dört şarkının alındığı Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band albümleri izliyor. I've Just Seen a Face bir bovling salonuna taşınıp ilk aşkı tarifliyor örneğin. Bir gospel korosunun eşlik ettiği Let It Be, 1967'deki Detroit ayaklanmasında hayatını kaybeden siyah bir çocuğun yasını tutuyor.

Across the Universe, popüler şarkıları bir hikâyeye oturtarak müzikale dönüştüren "jukebox müzikallerin" modern bir örneği. Broadway ve West End'in çokça sevdiği fakat Singin' in the Rain (1952, Stanley Donen ve Gene Kelly) sonrasında Moulin Rouge!'a (2001, Baz Luhrmann) kadar sinemada fazla örneği görülmeyen bir türü, belki de sadece belli bir döneme değil; tek bir grubun şarkılarına bağlı kaldığı için daha özel bir hâle getiriyor. 1960'ların politik ve toplumsal atmosferi tüm dünyada oldukça hareketli ve The Beatles'ın şarkıları dönemi, savaş karşıtlığını ve tabii hippiliği layıkıyla yansıtıyor. Öte yandan tüm bu toplumsal meseleleri, barış mesajlarını ve aşk sözcüklerini tek bir hikâyeye oturtmak zor. Belki de bu yüzden senaryoda çok fazla karakter, çok fazla yan hikâye ve zorlama denilebilecek yollarla kesişmiş çizgiler var. Jude'un Liverpool'da başlayan hikâyesi, II. Dünya Savaşı sırasında okyanusun o tarafına geçmiş ve ülkesine geri dönmüş babasını arayışıyla New Jersey'e uzanıyor. Dönemin politik olaylarını fona yerleştirmek ve bunlara göndermeler içeren şarkıları dâhil edebilmek için Detroit'e, hatta Vietnam'a uğruyor. Hatta halisünasyonlar ve saykedelik sahneler aracılığıyla, film kendine kafasına eseni yapma özgürlüğü tanımak için kolay, klişe (ama aslına bakarsan yine de dönemin özgür ruhuna uygun) yollar seçebiliyor.

^{Across the Universe | Kaynak: IMDb}

Jim Sturgess ve Evan Rachel Wood'un başı çektiği kadro, sesleri ve fiziksel görünümleriyle The Beatles'a da 1960'lara da çok yakışıyor. Daha önce Titus (1999) ve Frida (2002) gibi filmleriyle dönemin ruhunu ve hikâyenin duygusal ağırlığını yakalayan görsel dünyalar yaratmaya alışık Julie Taymor sineması burada da dört dörtlük bir iş çıkarıyor. (Burada Albert Wolsky'nin Oscar adayı kostüm tasarımlarını ayrıca anmak gerek.) The Beatles şarkılarında adı geçen Jude, Lucy, Max, Sadie, Prudence ve daha nicesi; çileklerin kırmızısının ve gökyüzündeki elmasların fon oluşturduğu The Beatles evreninde ete kemiğe bürünüyorlar.

Başrol Müzik seçkisini hazırlarken şöyle demiştik: 

Müzik, sinemanın sessiz olduğu dönemde dahi ayrılmaz bir parçasıydı. Filmlerle özdeşleşmiş özgün müzikler, filmler için yazılmış şarkılar, başucu albümü hâline gelmiş soundtrack albümleri… Müziği kullanmanın, müzikten beslenmenin dışında müziği başrole yerleştiren filmlerin de sayısı hiç az değil üstelik. Müziğin birleştirici gücüne ya da müziği üretmenin hazzına dair kurmaca hikâyeler; müzisyen biyografileri, müzik belgeselleri, konser filmleri… Müziğin sesini açmakla kalmayıp, müziği seyre dalmanın zamanı şimdi.

Across the Universe'ü Filmekimi 2007'de Emek Sineması'nın büyülü atmosferinde ilk izlediğimde tanık olduğum şey tam olarak buydu işte: Müziği seyre dalmak. Henüz yirmi yaşındayken geçmişe dönüp keşfettiğim sayılı müzik grubundan olan The Beatles'ın yarısını ezbere bildiğim şarkılarını bambaşka bir görsellikle izlerken bir yandan da müziğin birleştirici gücünü hissetmiştim dört bir yanımda: Salondakiler şarkıları mırıldanıyordu. 

Nerede izleyebilirsin? Across the Universe, Başrol Müzik gösterim serisi kapsamında, 4 Mayıs Perşembe saat 19.00'da Kadıköy Sineması'nda gösteriliyor. Bilet almak, müziği seyre dalmak ve birlikte mırıldanmak için buraya tıkla.

Benzer işler:

• Hair (1979, Miloš Forman)
• Mamma Mia! (2008, Phyllida Lloyd)