Baz etkisi nedir?
5 Aralık’ı not edin: MMA Türkiye Future of Marketing: NEXT Modern pazarlamanın gelişmesini amaçlayan MMA (Mobil Mecralar Araştırma ve Pazarlama ve Reklamcılık Derneği), 5 Aralık günü iki farklı etkinlikle pazarlama dünyasını bir araya getirmeye hazırlanıyor. Nedir? Smarties İnovasyon ve Yaratıcılık Günleri kapsamında dünyadan ve Türkiye’den önemli konuşmacıların yer alacağı Future of Marketing: NEXT konferansını 5 Aralık günü Swisshôtel The Bosphorus ’ta gerçekleştirecek olan MMA Türkiye, aynı günün akşamı MMA Türkiye SMARTIES 2022 Ödül Gecesi ’nde yenilikçi, yaratıcı, başarılı reklam ve iletişim kampanyalarını buluşturacak. Neler var? İlham veren paneller, keynote ’lar ve farklı deneyim alanlarıyla zenginleşen atölyelerin gün boyu süreceği etkinlikte büyüme odaklı pazarlama, yeni nesil tüketici beklentileri, veri odaklı pazarlama ve yeni teknolojiler gibi konu başlıkları ele alınacak. Kimler var? Konuşmacılar arasında, Roblox Global CMO’su Barbara Messing, Türkiye’de ilk defa bir konferansa katılacak Sony Music VP’si Lars Bendix Düysen ve Türkiye’de Metaverse denince akla gelen ilk isimlerden olan Alemşah Öztürk gibi başarılı isimler bulunuyor. MMA Türkiye ’yi daha yakından tanımak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kasım ayı piyasa katılımcıları anketinde yıl sonu enflasyon beklentisi %68,06 olarak açıklandı. TCMB tarafından yayımlanan dördüncü enflasyon raporunda ise 2022 yıl sonu enflasyon beklentisi %65,2 olarak açıklandı. Peki bu mümkün mü? Ekim ayında %85,5 olarak açıklanan manşet enflasyon yılı %60 seviyelerinde kapatabilir mi?
Bunun gerçekleşmesi elbette ki mümkündür. Fiyatlarda bir düşüş gözlemlenmesi ya da baz etkisinin devreye girmesi ile birlikte enflasyonda bir gerileme yaşanabilir.
Peki uzun süredir sıkça dile getirilen ve enflasyonu düşüreceği söylenen baz etkisi nedir?
Fiyatların düşmesi anlamına mı gelir?
Öncelikle enflasyon konusunda yaşanan kafa karışıklığını gidermek adına enflasyonun ne olduğu konusunda kısa bir tanım yapalım.
Enflasyon, fiyatlarda yaşanan artışın hızını ifade etmektedir. Yani enflasyonun düşmesi demek, fiyatların düşmesi değil, fiyatların artış hızının düşmesi anlamına gelmektedir. Baz etkisi ile de fiyatlardaki yıllık artış hızı düşebilmektedir.
Baz etkisi, hesaplama yapılan iki dönem arasında yaşanan olağan dışı bir artış veya azalışın hesaplanan orana yaptığı etki olarak açıklanabilir. Bunu bir örnekle daha iyi anlatabiliriz.
Örneğin 2000 yılının Eylül ayında TÜFE sepetinin fiyatının 100 lira olduğunu varsayalım. Ekim ayında ise sepetin fiyatının aylık bazda %20 artışla 120 liraya çıktığını düşünelim. Aynı ürünün fiyatının ise 2001 yılının Eylül ayında 130 lira olduğunu varsayalım, böylece ülkede TÜFE yıllık bazda %30 olacaktır. Fakat aynı sepetin fiyatının 2001’in Ekim ayında nispeten daha az bir artışla 132 liraya yükselmesi, geçen yılın ekim ayında sepetin fiyatının 120 lira olması sebebiyle ülkede TÜFE’nin %10’a düşmesine neden olur. Yani fiyatlarda herhangi bir düşüş olmamış fakat fiyatların artış hızında belirgin bir düşüş olmuştur.
Dolayısıyla hesaplama yapılan dönem içinde fiyat artışlarının beklenen düzeyde gerçekleşmemesi, baz etkisini devreye sokarak enflasyonu düşürmüştür. Ülkemizde de uzun süredir tartışılan “baz etkisi” ile enflasyonun düşmesi beklentisinin bu yolla gerçekleşmesi mümkündür.
Ülkemizde 2021 Aralık’ta aylık manşet enflasyon, TÜİK tarafından %13,5 olarak açıklanmıştı. 2022 Aralık’ta bu oranın altında bir aylık enflasyon gerçekleşmesi durumunda baz etkisi ile enflasyonda bir gerileme gözlemlenecektir. Fakat bu, fiyatlarda bir gerileme yaşandığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Financial Times küresel enflasyonda zirvenin görüldüğünü iddia etti. Bakan Nebati BAE Ekonomi Bakanı ile görüşürken, Brent petrol 2022 yılının en düşük seviyesini kaydetti.
29 Kas 2022
YAZARLAR
Emircan Yaman
Piyasalar ve Finans Editörü
EXANTE
Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Bu hafta hem yurt içi, hem de yurt dışı piyasalarda kritik veriler radarımızda. Yurt içinde Pazartesi günü açıklanacak Temmuz ayı TÜFE ön plandayken, yurt dışında Cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verileri bekleniyor.
03 Ağu 2026
2026’nın ikinci yarısına girilirken küresel piyasalar, bir yanda yapay zeka yatırım döngüsünün beslediği güçlü bir risk iştahı, diğer yanda enerji fiyatlarındaki oynaklık, jeopolitik belirsizlik ve merkez bankaları arasında derinleşen politika ayrışması olmak üzere birbirine zıt iki kuvvetin gerilimi altında şekilleniyor.
Temmuz FOMC toplantısında asıl haber, faiz kararından değil, 9’a 3’lük bölünmeden ve uzun vadeli tahvillerin verdiği sert tepkiden geldi. Fed faizleri değiştirmedi. Buna bakıp “Toplantı beklendiği gibi bitti.” diyebiliriz. Ancak bu kez asıl hikaye, kararın arkasnda oluşan çatlakta ve tahvil piyasasının verdiği sert tepkiden doğdu. Kısacası FED bekledi, piyasa ise beklemedi.
Bu hafta Türkiye ile Irak arasında imzalanan birkaç anlaşma bölgenin, son aylarda büyük dönüşüm geçiren enerji haritasını önemli ölçüde değiştirme potansiyeli taşıyor. İmzalanan anlaşmalara göre Türkiye, Irak'ta üstleneceği ulaştırma yatırımlarının bedelini petrol ve doğalgazla alacak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ise Kerkük'teki petrol sahalarına ortak olacak.
Türk turizmi 2026'ya art arda gelen rekorların gölgesinde sıra dışı bir kriz yılıyla girdi. Levni Hotels Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Karacabay, krizi hem şehrin en eski turizm bölgesinden hem de küresel bir markanın penceresinden izleyebilen isimlerden biri olarak öne çıkıyor. Sezonun en zor günlerinin geride kalmaya başladığı bir dönemde Karacabay ile İstanbul turizminin 2026 krizini konuştuk.
