Bir haftada iki suikast girişimi: Sam Altman'dan neden bu kadar nefret ediliyor?

Dünyanın en çok tanınan CEO’larından birine suikast girişiminde bulunulması her dönemde haberlerde geniş yer bulur; manşetlere, ana haber bültenlerine ve köşe yazısına konu olurdu. OpenAI CEO’su Sam Altman bir hafta içinde iki suikast girişimiyle karşı karşıya kaldığında ise durum bu şekilde olmadı. Altman’a karşı yıllardır biriken antipatinin de art arda yapılan suikast girişimlerinin neredeyse sıradan bir gelişme gibi ele alınmasında etkili olduğu düşünülüyor.

Ayrıntılar: 10 Nisan Cuma günü 20 yaşındaki bir saldırgan, Altman’ın evine molotof kokteyli attıktan sonra San Francisco Polis Departmanı tarafından gözaltına alındı. Saldırgan, Altman'ın evinin dış kapısında bir yangın çıkmasına neden olup yaya olarak kaçtıktan bir saat sonra, OpenAI’ın merkez ofisini yakmakla tehdit ederken polis tarafından yakalandı.

Saldırganın, olaydan aylar önce katıldığı bir podcast yayınında “bazı teknoloji CEO’larını Luigi gibi ortadan kaldırmayı” önerdiği tespit edildi. Teksaslı üniversite öğrencisi, UnitedHealthcare CEO’sunu silahla vuran Luigi Mangione’ye atıfta bulunuyordu.

• OpenAI davasında soruşturmayı yürüten dedektifler, saldırgana ait olduğu belirtilen ve yapay zekanın insanlığı yok edeceğine dair uyarıda bulunan bir manifesto metni buldu. Bu manifestoda Altman’a yönelik “Eğer mucize eseri hayatta kalırsan bunu kendini kurtarman için ilahi bir işaret olarak kabul edeceğim” ifadeleri yer alıyordu. Ayrıca saldırganın 2024’te güçlü yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesini durdurmayı hedefleyen PauseAI topluluğuna katıldığı da öğrenildi.

Açıklama: Saldırıdan hemen sonra Altman, oldukça uzun bir açıklama yayımladı. Açıklamada aile fotoğrafına yer veren Altman, “Hakkımda ne düşünürlerse düşünsünler, bir sonraki kişiyi evimize molotof kokteyli atmaktan vazgeçirebileceği umuduyla bir fotoğraf paylaşıyorum” ifadelerini kullandı. The New Yorker’ın yayımladığı makaleye de atıfta bulunan Altman, “Dün biri bana bunun, yapay zeka konusunda büyük bir endişenin yaşandığı bir dönemde çıktığını ve benim için işleri daha tehlikeli hâle getirdiğini söyledi” dedi. OpenAI CEO’su, bu uyarıyı dikkate almadığını, fakat alması gerektiğini anladığını da sözlerine ekledi.

OpenAI’daki kariyeri boyunca birçok hata yaptığını kabul eden Altman, son derece karmaşık bir durumun merkezinde yer alan, her yıl biraz daha iyi olmaya uğraşan ve her zaman bir amaç uğruna çalışan “kusurlu bir insan” olduğunu vurguladıktan sonra 2023 yılında yönetim kurulunda yaşanan krize atıfta bulunarak sözlerine şu şekilde devam etti: 

“Bu işe girerken yapay zekanın ne kadar büyük riskler taşıdığını ve önemsediğim iyi niyetli insanlar arasındaki kişisel anlaşmazlıkların büyük ölçüde artacağını biliyorduk. Ancak bu acı çatışmaları yaşamak ve çoğu zaman bunlara arabuluculuk yapmak başka bir şey ve bunun bedeli ağır oldu. Yaraladığım insanlardan özür diliyorum ve bazı şeyleri daha hızlı öğrenmiş olmayı dilerdim.”

İkinci saldırı: Fakat ilk saldırıdan yalnızca iki gün sonra 20’li yaşlarında bir erkek ve bir kadın Altman’ın evine ateş açtı. Silahlı saldırının ardından kaçan aracın plakası bir kamera sayesinde tespit edildi ve şüpheliler tutuklandı.

The New Yorker makalesi fitili ateşledi mi?

Bazı sektör analistlerine göre Nisan ayı başlarında The New Yorker’da yayımlanan bir makale, saldırıların fitilini ateşleyen faktörler arasındaydı. Altman’ın da açıklamasında atıfta bulunduğu makale, yüzlerce belge incelenerek, 100’den fazla kişiyle görüşülerek ve şirket içi yazışmalar değerlendirilerek hazırlanmıştı. Çalışma, Altman ile ilgili oldukça negatif bir tablo çiziyordu. 

İddialar: Makale, 2024 yılında olaylı bir biçimde OpenAI’dan ayrılan kurucu ortak Ilya Sutskever’ın hazırladığı belgelere dayanarak Altman’ın üst düzey yöneticilere ve yönetim kuruluna karşı sık sık gerçekleri çarpıttığını, sistematik şekilde yanıltıcı bilgiler verdiğini ve manipülatif liderlik yöntemlerini benimsediğini iddia etti. Bu durumun şirket içinde ciddi bir güven krizine yol açtığını vurgulayan çalışma, Altman’ın şirket içindeki itirazlara rağmen askerî alanda fırsatlar kolladığına ve çalışan itirazlarını bastırdığına da dikkat çekti. 

GPT-4’ün gerekli güvenlik testlerinden geçmeden yayımlandığı ve Microsoft ile yürütülen bazı lansman süreçlerinin yönetim kurulundan gizlendiği de paylaşılan iddialar arasındaydı. Makale ayrıca, Altman’ın geçmişte Y Combinator döneminde yüzlerce şirkete yatırım yaptığına ve bu yatırımlarla OpenAI’daki rolü arasında çıkar çatışmaları bulunduğuna işaret etti. 

• Altman’ın siyasi destekleri arasındaki çelişkiler de makalede dikkat çekilen başlıklar arasında yer aldı. The New Yorker, Altman’ın ABD Kongresi’ndeki yapay zeka düzenlemelerini desteklediğini, fakat perde arkasında Avrupa ve California’daki düzenlemelerin yürürlüğe girmesini önlemek üzere lobi çalışmaları yürüttüğünü öne sürdü. 

• Ayrıca CEO’nun Ortadoğu’daki güçlü isimlerle yakın ilişkiler kurduğu ve bölgede büyük veri merkezleri kurma planları yaptığı, fakat bu durumun ulusal güvenlik açısından risk teşkil ettiği belirtildi. 

Bu antipatinin nedeni ne? 

Tüm bu gelişmeler, Altman’ın kamuoyu nezdinde hâlâ sempatik bir figüre dönüşemediğini, hatta özellikle bazı radikal kesimler için bir nefret objesi hâline geldiğini gözler önüne serdi. Sektör analistleri, Altman’a yönelik yaygın antipatinin ardında üç temel neden olabileceğine dikkat çekiyor: 

1. AI arenasındaki kutuplaştırıcı iklim: Yapay zeka, devasa enerji ihtiyacı nedeniyle çevreye zarar verdiği, istihdam kaybına yol açtığı ve varoluş için tehdit oluşturduğuna yönelik argümanlarla son birkaç yılda oldukça tartışmalı bir konu hâline geldi. Kullanımı yaygınlaştıkça yapay zeka, kutuplaştırıcı bir iklim yarattı. Giderek daha fazla sayıda insan yapay zeka kullanırken yapay zekanın yaygınlaşmasına karşı kamuoyu tepkisi de arttı. 

• Editörün önerisi: 'Yapay zekadan nefret etmek' bir akıma dönüştü: ‘Never AI’ hareketini desteklemeli miyiz? | Ümit Alan, Quando

Son üç yıldır sektöre ilişkin gelişmelerin medyada sürekli olarak ele alınması da kamuoyunda bir “aşırı doz” etkisi yarattı. Yapay zeka çağının en kritik aktörlerinden Altman ise bu denklemde “yapay zeka teknolojisinin koruyucusu” olarak öne çıktı. Çok güçlü yapay zeka modellerinin kontrolünü elinde tutan, devasa miktarda veriye erişimi olan ve politikacılarla doğrudan temas kurabilen Altman, “Yapay zeka insanları işsiz bırakacak mı?” ve “İnsanlık kontrolü kaybedecek mi?” gibi soruların altında yatan endişelerin bağlandığı kişi hâline geldi. 

Dahası: Yapay zekanın kullanımı yaygınlaştıkça ve işgücü piyasasına etkisi gözle görülür hâle geldikçe Altman, bu dönüşümün sembolü olarak doğrudan hedef hâline geldi. Yapay zekaya ilişkin kaygılar, Altman’a yönelik duyguyu rasyonel bir zeminden çok, duygusal ve varoluşsal bir zemine taşıdı. 

2. Çelişkili söylemler: Altman’ın çelişkili söylemleri de CEO’nun ilk vaatleri ile mevcut eylemlerinin birbiriyle örtüşmediğine dair bir kamuoyu algısına yol açtı. OpenAI’ı kâr amacı gütmeyen bir araştırma laboratuvarı olarak kuran ve “insanlık yararına yapay zeka geliştirme” misyonunu öne çıkaran Altman, geçen yıl şirketin girdiği yeniden yapılanma süreci kapsamında kâr odaklı bir iştirak kurdu. Kapalı model yaklaşımı, milyarlarca dolarlık yatırım anlaşmaları ve kâr odağının artması, Altman’ın çelişkili yaklaşımına yönelik negatif algıyı büyüttü. 

CEO’nun söylemleri, çoğu zaman iki uç arasında gidip geldi. Sürekli olarak yapay genel zekanın (AGI) insanlığa büyük bir fayda sağlayacağını vurgulayan Altman, 2015’teki bir açıklamasında “Yapay zeka muhtemelen dünyanın sonunu getirecek, fakat bu sırada makine öğrenimiyle büyük şirketler kurulacak” demişti.

Altman’ın açıklamalarındaki çelişkiler, CEO’nun bilinçli olarak korkuyu büyüttüğünün ve bu sırada çözümü sattığının düşünülmesine neden oldu. 

3. Askerî tercihler: Bu yılın başlarında Pentagon; OpenAI, Google, xAI ve Anthropic’in de aralarında bulunduğu yapay zeka şirketlerine teknolojilerini ABD ordusunun kullanmasına izin vermeleri yönünde baskı yaptı. Anthropic, ABD Savunma Bakanlığı’nın Claude'u kitlesel gözetim ve tam otonom silahların geliştirilmesi de dahil olmak üzere "tüm yasal amaçlar" için kullanma talebini reddederken OpenAI, aynı anlaşmanın kendisine de geldiğini ve Pentagon ile anlaşmaya vardığını açıkladı. 

Altman’ın, şirket içindeki yaygın itiraz ve endişelere rağmen Pentagon ile anlaşma yoluna gittiği bildirildi. Bu tip bir anlaşma, savunma sistemlerinde insan kontrolü faktörünü denklemden çıkarma potansiyeli taşıdığı ve varoluşsal bir risk teşkil ettiği için Altman’ın bu tercihi, geniş çapta tepki topladı ve yapay zekanın eline silah alması imgesini besleyen CEO’ya yönelik antipatinin büyümesine yol açtı. Birçok analist, Altman'ın “tarihin yanlış tarafında” durduğuna işaret etti. 

Perspektif: Üç neden de Altman’a yönelik antipatinin, bir liderlik tartışması ya da kurumsal strateji eleştirisinin ötesine uzandığını ortaya koyuyor. Esasında bu tepki, çok daha geniş bir güvensizlik duygusu ve kontrol kaybı hissinin dışa vurumu olarak da yorumlanıyor. 

Tam da bu nedenle analistler, Altman’dan nefret eden insanlar olmadığına, Altman’dan korkan insanlar olduğuna işaret ediyor. Nefret, korkunun en hızlı büyüyen formu olduğu için bu duygu çoğu zaman doğrudan teknolojiye değil, onu temsil eden en görünür figüre yöneliyor. 

• Editörün önerisi: Pentagon’da yapay zeka tartışmaları: AI’ın etik sınırları yeniden belirleniyor | Quando, Doğa Yurduneri