Bütçe açığı genişliyor

Bütçe açığı genişliyor

13 Ekim -  Paribu Hub / MardinUp - Quando
Paribu Hub ile birlikte

Paribu Hub , MardinUp’ın destekçisi oldu Paribu Hub , girişimcilerin ilk defa yolunun kesişeceği MardinUp destekçilerinden olmanın mutluluğunu paylaşıyor. Paribu Hub nedir? Paribu Hub , Türkiye’deki blokzincir bilinirliğini artırmayı ve ekosisteminin sürdürülebilir şekilde büyümesi için servisler sunmayı amaçlayan bir platformdur. Türkiye’nin alanında öncü teknoloji şirketi ve lider kripto varlık işlem platformu Paribu tarafından kurulan Paribu Hub eğitim, içerik, etkinlik sponsorluğu ve mentorluk desteği vererek blokzincir ekosistemi için değer yaratan çalışmalar yürütmektedir. MardinUp : Pek çok medeniyetin yollarının kesişmesine vesile olan Mardin, genç girişimci adaylarının ve yerel iş insanlarının ulusal ve uluslararası girişimcilerle 22 Ekim ’de ilk defa bir araya geleceği MardinUP Girişimcilik Konferansı ’na ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Üniversiteler, akademisyenler ve öğrencilerle bağ kurma hedefi olan Paribu Hub sponsorluğunda ve Mardin Artuklu Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenecek konferansta, “Yerel Kalkınmada Girişimciliğin Rolü” odağıyla başarılı iş insanlarının perspektif ve hikâyelerine kulak verilecek. Kimler var? Konuşmacıları arasında Faruk Eczacıbaşı, Sina Afra, Ebru Baybara Demir, Mehru Aygül, Koray Bahar, Kemal Tamer, Barbaros Özbuğutu, Sinan Güler ve Umutcan Savcı gibi başarılı girişimci ve yatırımcılar yer alıyor. Neden önemli? Üniversite kampüsünde yer alacak etkinlik destekçileri, genç girişimci adaylarının sorularını yanıtlayarak olası istihdam alanları ve girişimcilik olanaklarına dair bilgilendirmelerde bulunacaklar.

Daha fazlasını öğren

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Eylül 2022 merkezi yönetim bütçe gerçekleşmeleri raporunu yayımladı. Verilere göre eylül ayında bütçe açığı 78,6 milyar TL ile 2022 yılının en yüksek seviyesine ulaştı.

Detaylarda neler var?

Aylık bazda bütçe giderlerinin 285,6 milyar TL olduğu eylül ayı gerçekleşmelerinde gelirler 206,9 milyar TL olarak kaydedildi. Bu verilerle birlikte, geçtiğimiz yılın aynı ayında 23,6 milyar TL olan açık 3,3 kat artmış oldu.

Gider kalemleri içinde faiz dışı giderler toplam hacmin %88,4’ünü oluşturuyor. Bu değer de faiz dışı dengenin aylık bazda 45,5 milyar TL açık olarak kaydedilmesine yol açıyor. Faiz dışı açık, geçtiğimiz yılın aynı ayında 9,5 milyar TL seviyesindeydi.

Veri setinde, aylık bazda giderlerin %101,8; gelirlerin ise %75,5 oranında arttığı görülüyor. Faiz giderlerindeki %134,7 oranındaki artış ise değişim kalemlerindeki en kaydadeğer kalem olarak göze çarpıyor. Gelirler tarafında ise vergi gelirlerinin geçen yılın aynı ayına göre %81,4 oranında arttığı görülüyor.

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı

Verilere yıl başından bu yana birikimli olarak bakıldığında ise bütçe dengesinin 45,5 milyar TL açık verdiği görülüyor. Bu değer geçtiğimiz yıl 61,1 milyar TL seviyesindeydi. Yine aynı dönemde faiz dışı denge 161,6 milyar TL fazla verdi (önceki: 81,2 milyar TL) .

Bütçe gelirlerinde geçen yılın ilk dokuz aylık dönemine kıyasla yaşanan artış %99,4 olurken aynı oran giderler tarafında %92,2 seviyesinde. Faiz giderlerindeki artış oranının %45,6  seviyesinde kalmasına karşın aylık verilerde görülen açılma bu kalemde artış yaşanacağını teyit ediyor. Yıl başından bu yana gerçekleşen bütçe gelirleri 2,0 trilyon TL olurken bu hacmin 1,7 trilyon TL’lik kısmı vergi gelirlerin oluşuyor.

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı

Verilerle birlikte bütçe kalemlerindeki gerçekleşme oranlarının faiz giderleri haricinde %70-75 bandında olduğu görülüyor ki bu seviyeler yılın dokuzuncu ayı için sağlıklı. Bütçelenen faiz giderlerindeki gerçekleşme oranı ise %62,8 seviyesinde.

Giderler tarafında 6,6 kat artan borç verme ve 2,8 kat artan sermaye transferleri dikkat çekerken gelirler tarafında kurumlar vergisi gelirlerinin 3,1, ithal ürünlerden alınan KDV’nin ise 2,4 kat arttığı görülüyor.

Diğer detaylarda doğalgaz tedariki amacıyla BOTAŞ’a borç ve cari transferler kanalıyla aktarılan tutarın 120 milyar TL’ye ulaştığı ve liralaşma stratejisi çerçevesinde yılın ilk çeyreği sonunda devreye alınan Kur Korumalı Mevduat (KKM) aracının bütçe üzerindeki yarattığı ilave yükün yıl toplamında 84,9 milyar TL’ye ulaştığı görülüyor. KKM’nin aylık maliyeti ise 9,3 milyar TL seviyesinde

💾 Cep bilgisi: Döviz kurunun stabil seyrettiği bu dönemde KKM kaynaklı bütçe yükünde sıçrama yaşanmaması  doğal. KKM’nin yükü aylık bazda 23,4 milyar TL ile temmuzda rekor kırmıştı. BDDK verilerine göre KKM hacmi 1,4 trilyon TL seviyesinde. Bahsi geçen maliyet ise doğrudan dövizden dönülerek açılan hesaplara ilişkin farkları üstlenen TCMB’ye ait kısım hariç hesaplanan tutar.

2023 bütçesi

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, 2023 yılı merkezi yönetim bütçe kanun teklifi sunumunda önümüzdeki yılın bütçesine ilişkin detayları paylaştı. Bütçe açığının 660 milyar TL olmasının planlandığı taslakta bütçe açığı / GSYH oranı %3,5 seviyesinde. Taslakta gelir artışı %49,0 gider artışı ise %57,8 olarak hesaplanmış durumda.

GSYH’nin %5,0 büyümesinin beklendiği taslakta dış ticaret açığı 80 milyar USD, işsizlik oranı beklentisi ise %10,4. Taslakta 2023 yılı için turizm gelirleri 45 milyar USD olarak öngörülüyor ve cari işlemler açığının GSYH’ye oranının %2,5’e gerilemesi hedefleniyor.

Bütçede eğitim %14,5’lik ay ile en yüksek kısmı alırken sosyal harcamalar için ayrılan pay %5,8 olarak planlanıyor. 2023 yılı için planlanan enerji sübvansiyonu ise 600 milyar TL seviyesinde.

TBMM Başkanlığı’na sunulan bütçe teklifinin gerekçe metninde ise ihracat temelli sürdürülebilir büyüme modeline atıfta bulunulurken, yüksek istihdam ve yüksek katma değer vurguları yapılıyor.



Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

EXANTEEXANTE

BÜLTEN SAYISI

🏦 78,6 Milyar TL açık

Merkezi yönetim bütçesi eylül ayında 78,6 milyar TL açık verdi, 2023 yılı bütçesinde 659 milyar TL bütçe açığı beklendiği açıklanırken, BIST 100 endeksi bir rekor daha kırdı

18 Eki 2022

Paribu Hub ile birlikte
Unsplash

YAZARLAR

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE

HİKAYE

Enflasyonun ötesindeki soru: Gelirimiz temel ihtiyaçları karşılamaya yetiyor mu?

Gelirlerin fiyatlara yetişemediği bir yerde enflasyon verisinin gündelik hayattaki yansıması bir karşılanabilirlik sorununa dönüşüyor. Enerjiden gübreye, tarladan rafa uzanan maliyet zinciri gıdanın hane bütçesindeki yükünü artırırken TÜİK’in 2025 verilerine göre Türkiye’de fertlerin %35,1’i iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren bir yemeğin masrafını karşılayamıyor. Yani mesele aslında "karşılanabilirlik".

Hakan Bektaş

·

26 Ağu 2026

Enflasyonun ötesindeki soru: Gelirimiz temel ihtiyaçları karşılamaya yetiyor mu?
EXANTEEXANTE

HİKAYE

Kemer sıkmanın bedeli: Milei’nin elektrikli testeresi Arjantin’i nereye götürüyor?

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin kamuda radikal kesintilerin ve kemer sıkma politikalarının simgesi olarak siyasi şovlarında kullandığı “motosierra” (elektrikli testere) politikaları halktan giderek daha çok tepki çekiyor. Şirket iflasları artarken enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle halkın borç yükü rekor seviyeye ulaşıyor. Vatandaşlar gıda, ilaç ve temel giderler için kredi çekmek zorunda kalıyor. Hükümet ise borçlanmayı "özel bir mesele" olarak nitelendirerek yapısal reformları savunmaya devam ediyor.

Pelin Cengiz

·

25 Ağu 2026

Kemer sıkmanın bedeli: Milei’nin elektrikli testeresi Arjantin’i nereye götürüyor?
EXANTEEXANTE

HİKAYE

Borç döngüsü: ABD’nin giderek büyüyen borcunu kim finanse edecek?

Bridgewater Associates’in kurucusu Ray Dalio’ya göre asıl risk ABD’nin ne kadar borçlandığı değil, giderek büyüyen tahvil arzını yatırımcıların hangi faiz seviyesinden taşımaya razı olacağı. Sıfıra yakın faizlerle kamu borcunun maliyetinin görünmezleştiği dönem kapanırken piyasa artık yalnızca enflasyonu ve merkez bankalarını değil, devletlerin bilançolarını da fiyatlamaya hazırlanıyor.

Eralp Ersoy

·

25 Ağu 2026

Borç döngüsü: ABD’nin giderek büyüyen borcunu kim finanse edecek?
EXANTEEXANTE

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde beklentiler, yurt dışında PCE

Bu hafta hem yurt içi hem de yurt dışı piyasalarda yoğun bir veri takvimi izlenecek. Yurt içinde Pazartesi günü açıklanacak Ağustos ayı sektörel enflasyon beklentileri ön plana çıkarken, yurt dışında Çarşamba günü ABD'de açıklanacak ikinci çeyrek GSYH revizyonu ve Temmuz ayı PCE enflasyonu ile Cuma günü Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole konuşması takip edilecek.

24 Ağu 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde beklentiler, yurt dışında PCE
EXANTEEXANTE

HİKAYE

BAE'nin ambargo kararı İran ekonomisini nasıl etkileyecek?

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran’ın BAE topraklarına yönelik balistik füze saldırılarının ardından İran ile yürütülen tüm faaliyetleri, ticari alışverişi ve finansal işlemleri ikinci bir karara kadar askıya aldığını duyurdu. İran yönetimi füze saldırısıyla ilgisi bulunmadığını ve bunun bir “sahte bayrak” operasyonu olduğunu ifade etmiş olsa da, BAE’nin kararı İran’ın en büyük ithalat kapısını ve yaptırımlar altında kullandığı başlıca ödeme merkezlerinden birini aynı anda devre dışı bırakma potansiyeli taşıyor.

Emircan Yaman

·

23 Ağu 2026

BAE'nin ambargo kararı İran ekonomisini nasıl etkileyecek?