SPK'nın 28 Ağustos düzenlemesi: Serbest fonlarda yatırımcıların çıkış koşulları

Serbest fonlarda yatırımcıların parasını ne zaman alacağı, fonun değerleme ve iade koşullarına göre belirleniyor. SPK’nın 28 Ağustos tarihli düzenlemesi, likidite riski kapsamında iade taleplerinin karşılanması için bu koşulların önceden ilan süresi beklenmeden değiştirilmesine izin veriyor. Atlas Portföy’ün DFI fonunda satış işlemlerini aylık değerleme tarihine bağlayan uygulaması da bu hüküm kapsamında yapıldı.
SPK'nın 28 Ağustos düzenlemesi: Serbest fonlarda yatırımcıların çıkış koşulları

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

BIST 100 endeksi 16 Eylül gününü %5,54 düşüşle 13.122 puan seviyesinden kapattı. Haftanın ilk iki işlem gününü de sırasıyla %1,60 ve %2,41 kayıpla tamamlayan endeks, Çarşamba günü seans içinde 13 bin puanın altına indi. Hisse fiyatlarındaki düşüş sürerken, SPK’nın Ağustos sonunda serbest fonların ödeme koşullarına ilişkin yaptığı düzenleme de kullanılmaya başlandı. 

SPK, 28 Ağustos tarihli kararıyla serbest fonlara, yatırımcıların fondan çıkış taleplerini karşılamak için fiyat hesaplama sıklığını ve ödeme takvimini değiştirme imkanı tanımıştı. Bu imkanı kullanan fonlar, yatırımcıya ödeme yapmak üzere ihtiyaç duydukları nakdi hazırlamak için daha uzun süreye sahip olabiliyor. Atlas Portföy, 16 Eylül’de bir serbest fonunda günlük değerlemeden aylık değerlemeye geçerek bu düzenlemeyi kullanan ilk portföy yönetim şirketi oldu. 

Fonlar neden nakde ihtiyaç duyuyor?

Yatırım fonları topladıkları parayı hisse senetlerinde, borçlanma araçlarında, mevduatta ve başka fonların katılma paylarında değerlendiriyor. Yatırımcı fondan çıkmak istediğinde ise sahip olduğu katılma paylarını iade ederek karşılığını nakit olarak alıyor. Fon yönetiminin, yatırımcının parasını önceden belirlenen ödeme tarihinde hazır etmesi gerekiyor. Bunun için eldeki nakit kullanılabiliyor, vadesi gelen yatırımlardan tahsilat yapılabiliyor veya portföydeki varlıklar satılabiliyor. 

Ancak kısa sürede çok sayıda yatırımcının fondan çıkış yapması, fonun mevcut nakdiyle karşılayabileceğinden daha büyük bir ödeme ihtiyacı yaratabiliyor. Portföydeki varlıkların değeri yüksek olsa bile bunları istenilen tarihte ve fiyatta satabilmek, piyasada yeterli alıcının bulunmasına bağlı. Özellikle işlem hacmi sınırlı hisselerde büyük bir pozisyonun kısa sürede satışa çıkarılması, daha düşük fiyatlardan işlem yapılmasını gerektirebiliyor. Satışla birlikte oluşan fiyat değişimi, fonda kalan aynı hisselerin değerini de etkiliyor.

Portföyün belirli varlıklarda yoğunlaşması da günlük getirinin bu varlıklardaki hareketlerden daha fazla etkilenmesine yol açıyor. Örneğin varlıklarının %80’i hisselerden oluşan bir fonda, bu hisselerin tamamının bir günde %10 değer kaybetmesi ve kalan yatırımların değerinin değişmemesi durumunda, hisse bölümünün toplam varlık değerine etkisi eksi 8 puan oluyor. Birden fazla fona yatırım yapılmışsa, bu fonların içindeki varlıkların fiyat değişimleri de katılma paylarının değeri üzerinden portföye yansıyor. 

Düzenleme hangi imkanı tanıyor?

SPK’nın 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’e eklediği hüküm ile serbest fon yönetimlerinin iade talepleri karşısında uygulayabileceği takvim değiştirildi:

“Serbest fonların likidite riski yönetimi kapsamında katılma payı iade taleplerinin karşılanabilmesi amacı ile sınırlı olarak, fon birim pay değeri hesaplama sıklığı ve fona katılma payı iade esaslarının yeniden belirlenmesi amacıyla yapılacak değişiklikler Fon Tebliği’nin 25. maddesinin sekizinci fıkrasındaki süre uygulanmaksızın KAP’ta ilan edilir. Anılan değişikliklere ilişkin duyuru metninin KAP’ta yayımlandığı gün konuya ilişkin olarak Kurula yazılı bilgi verilir.”

Eklenen hüküm sayesinde serbest fonlar, likidite riskini yönetmek ve yatırımcı iadelerini karşılamak amacıyla birim pay değerinin hesaplanma sıklığını ve iade esaslarını yeniden belirleyebiliyor. Değişiklikler, Fon Tebliği’nin 25. maddesinin sekizinci fıkrasındaki süre beklenmeden KAP’ta açıklanıyor. Aynı gün SPK’ya da yazılı bilgi verilmesi gerekiyor. 

Bu kapsamda her iş günü fiyat hesaplayan bir fon daha seyrek değerleme sürecine geçebiliyor, yatırımcı ödemeleri için de yeni bir süre belirleyebiliyor. Ödeme tarihinin ötelenmesiyle fon yönetimi, nakit ihtiyacını daha uzun bir döneme yayarak varlık satışlarını ve vadesi gelecek alacaklarını bu takvime göre planlayabiliyor. Böylece daha önce birkaç iş günü içinde karşılanması gereken iade talebi, açıklanan yeni koşullara göre daha sonraki bir tarihte ödenebiliyor. 

Atlas Portföy’ün DFI kodlu serbest fonunda yaptığı değişiklik de bu yönde oldu. Şirket, varlıkların yatırımcıların aleyhine olabilecek piyasa koşullarında satılmasını önlemek için günlük fiyatlama ve T+2 ödeme uygulamasını değiştirdi. Şirket son yaptığı açıklamayla fonun değerleme gününü her ayın 10. iş günü, ödeme tarihini ise değerlemeyi izleyen beşinci iş günü olarak belirlediğini ilan etti. Fonun aynı gün yayımlanan dağılım tablosunda hisselerin portföy ağırlığı %59,86, diğer fonların katılma paylarının ağırlığı %33,75’ti. Ancak tek bir hisse pozisyonu portföyün %57,18’ini oluşturuyordu. 

Yatırımcı parasını ne zaman alabilecek?

Atlas Portföy’ün DFI için belirlediği yeni takvimde yatırımcının bekleyeceği süre, satış talimatını hangi gün verdiğine göre değişiyor. Ayın 10. iş günündeki değerleme tarihinden sonra satış talimatı veren yatırımcı, bir sonraki ayın değerleme gününü ve bu tarihi izleyen beş iş günlük ödeme süresini bekleyecek. Düzenlemeden yararlanan diğer serbest fonlarda ise değerleme ve ödeme tarihleri, ilgili fon için açıklanan iade koşullarına göre belirlenecek.

Bu süre boyunca portföydeki hisselerin, tahvillerin ve diğer yatırımların değeri değişmeye devam ediyor. Satış işlemi yeni değerleme gününde hesaplanan birim pay fiyatıyla yapıldığı için yatırımcı da o tarihe kadar yaşanan fiyat hareketlerinden etkileniyor. Fon yönetimi ödeme hazırlığı için süre kazanırken, yatırımcının nakde ulaşacağı tarih ve işleminde kullanılacak fiyatın hesaplanacağı gün de değişiyor. 

Portföylerdeki uyum süreci nasıl işleyecek?

İade takvimini değiştiren fonlar, aynı düzenlemeyle getirilen portföy sınırlarına uyum çalışmalarını da sürdürecek. İstisnalar dışındaki yatırımlarda, portföyün %5’inden büyük pozisyonların toplamı için %20 sınırı bulunuyor. Geçiş hükümleri kapsamındaki aşımların 29 Ağustos seviyesinden artırılmaması, en az üçte birinin 31 Ekim’e, en az üçte ikisinin 30 Kasım’a kadar azaltılması gerekiyor. Bu takvime tabi fonların 31 Aralık 2026 itibarıyla sınırlar içinde kalacak şekilde portföylerini düzenlemesi öngörülüyor. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

Emircan Yaman

Emircan Yaman

Piyasalar ve Finans Editörü

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Fon krizi ve para politikası üzerine

Eylül ayında fon krizini 2008’deki Reserve Primary Fund deneyimi üzerinden değerlendirirken odakta tasarruf sahiplerinin paralarına ne zaman ve hangi değer üzerinden ulaşabilecekleri sorusu vardı. Aradan geçen onca haftaya rağmen bu soru önemini halen koruyor. Bugün artık yalnızca tasfiye sürecini değil, erişilemeyen kaynakların ve zayıflayan güvenin hanehalkı ile şirketlerin kararlarını nasıl etkilediğinin de derinlikli şekilde konuşulması gerekiyor.

Eralp Ersoy

·

19 Kas 2026

Fon krizi ve para politikası üzerine
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar

Bu hafta yurt içinde Ekim ayı merkezi yönetim bütçe dengesi, konut satışları ve üçüncü çeyrek işgücü istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı perakende satışları ve Fed'in Ekim ayı toplantı tutanakları, İngiltere'de enflasyon ve Çin'de sanayi üretimi verileri ön planda.

15 Kas 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam

Türkiye'de imalat sanayi üretimi son yıllarda büyümeye devam ederken, tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretim ve istihdam kaybı yaşandı. Büyüyen sektörlerdeki istihdam artışı bu kaybı telafi etmeye yetmezken, tekstil fabrikalarının azalan makine yatırımları yerli ekipman üreticilerini de etkilemeye başladı. Sanayide üretim ve istihdam arasındaki ayrışma büyürken, düşen kâr marjları ve artan finansman giderleri mevcut üreticilerin yeni sektörlere yönelik yatırımlarını da zorlaştırıyor.

Emircan Yaman

·

12 Kas 2026

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam