Çin’de insansı robot pazarı büyüyor: Gerçekten talep var mı?

Son yıllarda Çin, insansı robot teknolojisinde küresel bir atılıma sahne oluyor. Ülkedeki teknoloji şirketleri, ardı ardına kendi insansı robotlarını tanıtırken hemen hemen her gün Çin’den yeni bir insansı robot haberi geliyor. Üstelik tanıtılan robotlar, her geçen gün biraz daha fazla insana benziyor. 

• Mimikleri, yüz ifadelerini ve vücut hareketlerini gerçek bir insana yaklaştırmada çok daha başarılı hâle gelen bu robotlar, Çin’in ulusal etkinliklerinde de büyük bir gururla sergileniyor. 

Bu yılki Bahar Festivali Galası da kılıç kullanan, kung fu yapan, hatta geri takla atan insansı robotların performanslarına ev sahipliği yaptı. Çin’in kültürel zenginliğini ve teknolojik gücünü sergilemeyi amaçlayan, her yıl ülkenin geleneksel Ay Yeni Yılı arefesinde Pekin’de hayata geçirilen ve dört saatlik bir televizyon şovu hâline getirilen gala, şarkı söyleyen ve yürüyüş yapan askerî birliklerin gösterisiyle ünlüyken bu yıl kılıç sallayan bir insansı robot topluluğunun sergilediği dövüş sanatları gösterisini merkezine aldı. 

Bu gösteri, gala boyunca yapılan dört insansı robot gösterisinden biri oldu. 

Rakamlar: Çin’in insansı robotları adeta bir ulusal sembol hâline getirmesi, elbette bu pazardaki istikrarlı yükselişinin bir sonucuydu. Araştırma firması Omdia’nın tahminlerini ve şirketlerin yayımladığı raporlardan gelen verileri derleyen The Economist, geçen yıl dünya genelinde 14 bin 500’den fazla insansı robot teslim edildiğini ortaya koydu. Bu sayı, yalnızca bir yıl öncesinde 3 bin seviyesindeydi. 

Üstelik teslim edilen insansı robotların neredeyse tamamı, Çin’den çıktı. Ülkenin önde gelen iki insansı robot firması Agibot ve Unitree, tüm teslimatların dörtte üçüne yakınını oluştururken ABD merkezli elektrikli otomobil şirketi Tesla, yalnızca 150 adet Optimus robot teslim edebildi. 

Tedarik zinciri avantajı: Sektör analistleri, Çin’in dünyanın en kapsamlı insansı robot tedarik zincirine ev sahipliği yaptığına dikkat çekiyor. Hızla genişleyen bu tedarik zinciri, özellikle Changzhou şehrindeki Wujin bölgesinde yoğunlaşıyor. Bölgedeki iş insanları, insansı robotların montajı için gereken parçaların yaklaşık %90’ının Wujin’den temin edilebildiğine işaret ediyor. Tesla’nın Optimus insansı robotunun birçok tedarikçisi de bu bölgede bulunuyor. 

Üstelik bölgedeki kapasite, her geçen gün biraz daha büyüyor. Çin’in en büyük robotik kol üreticisi RealMan’in, bu ay Wujin’de yeni bir fabrika açarak üretim kapasitesini dört katına çıkardığı biliniyor. 

• Bölgede yeni robotik fabrikaları açılması nedeniyle arazi arzının son bir yılda ciddi oranda daraldığı ifade ediliyor. 

Öte yandan: Wujin, kıyı şeridindeki Şanghay’dan başlayarak Jiangsu eyaletinin alt kısımlarından Zhejiang eyaletinin üst kısımlarına kadar uzanan geniş bir tedarik zinciri kümesinin bir parçası olma niteliği taşıyor. Yangtze Nehri Deltası olarak da bilinen bu bölge, Agibot ve Unitree gibi birçok insansı robot üreticisinin tesisine ev sahipliği yapıyor. İnsansı robotlarda kullanılan parçaların en büyük 30 Çinli tedarikçisinin dörtte üçü, bu bölgede yer alıyor. 

Bu küme, aynı zamanda DeepSeek gibi önde gelen yapay zeka girişimlerini de kendi sınırları içinde barındırıyor. Robotik sistemler için geliştirilen yapay zeka modeli RynnBrain'i bu ay duyuran Alibaba da DeepSeek ile aynı şehirde faaliyet gösteriyor. 

Elektrikli otomobil pazarındaki başarının payı büyük 

Çin’in küresel elektrikli araç üretiminin beşte ikisine ev sahipliği yapması ve bu pazardaki başarısı, insansı robot pazarında da bir merkez hâline gelmesine yol açıyor. Zira yüksek torklu motor, inverter, batarya ve LiDAR sensör gibi bileşenler, boyutları değişiklik gösterse de hem elektrikli otomobiller hem de insansı robotlarda kullanılıyor. Son birkaç yıldır kapasite fazlasıyla mücadele eden elektrikli araç sektörüne tedarik sağlayan birçok firma, artık insansı robot üreticilerine de hizmet veriyor. 

Ek olarak: Bölgedeki tedarikçiler, bir dönemler yabancı firmaların hakimiyetinde olan teknolojilere de yatırım yapıyor. 

• Örneğin döner vektörlü redüktör pazarındaki payını 2024'te üç yıl önceki %10 seviyesinden %25’e çıkaran dişli kutusu üreticisi Fine Motion Technology, Nippon Gear gibi denizaşırı rakiplerini sıkıştırıyor. 

Yakın plan: Yangtze Nehri Deltası’nı ziyaret eden kişiler, bölgede pek çok insansı robotla karşılaşıyor. Gerçek kullanım senaryolarına entegre edilen bu robotlar, bölgedeki tedarik zincirinin gücünü yansıtıyor. 

• Örneğin Hangzhou şehir merkezindeki bir büfede kahve ve içecek satan bir insansı robot bulunuyor.

• Aralık ayında Şanghay'da kurulan insansı robot kiralama şirket Botshare da perakendecilere misafir karşılamada kullanabilecekleri robotlar kiralıyor. Normal şartlarda satış fiyatı 14 bin 500 dolardan başlayan bir Agibot, Botshare’dan 320 dolara kiralanabiliyor. 

Çin’in insansı robot pazarındaki başarısı batıyı endişelendiriyor

Diğer yandan Çin’in insansı robot pazarındaki başarısı, bu teknolojinin dünyanın en büyük endüstrilerinden birini yaratacağına inanan batı ülkelerini endişelendiriyor. ABD merkezli yatırım bankası Morgan Stanley, 2050 yılına gelindiğinde 1 milyar insansı robotun aktif olarak kullanılıyor olacağını ve yıllık insansı robot harcamalarının 7,5 trilyon dolara ulaşacağını tahmin ediyor. 

Fakat şu ana dek geliştirilen insansı robotların büyük bir çoğunluğu, gösteri amaçlı kullanılıyor. Dolayısıyla piyasadaki insansı robotların çok azı, gerçek bir kullanım senaryosuna entegre edilebiliyor. Mevcut talebin büyük bir bölümünü de doğrudan Çin hükümeti oluşturuyor. Analistler, Çin’deki yerel yönetimlerin insansı robotları satın almayı bırakması durumunda 100’den fazla üreticinin ve giderek daha da fazla onlara bağımlı hâle gelen binlerce tedarikçinin ayakta kalmakta zorlanacağına işaret ediyor. 

Öte yandan: Bu, Çin’in henüz yeterince büyümemiş bir pazara büyük miktarda para yatırdığı ilk sefer değil. Ülkenin elektrikli otomobil pazarında da benzer bir strateji izlediği biliniyor. Fakat insansı robotlar, elektrikli otomobillerden daha büyük bir risk teşkil ediyor ve pazarın beklendiği gibi büyümemesi hâlinde yapılan yatırımın maliyetli bir israfa dönüşeceği belirtiliyor. 

Robotların bir gösteri ve eğlence aracı olmaktan öteye geçerek gerçek dünya senaryolarında kullanılabilmeleri için düzenli olarak insanlarla aynı işleri yaptıkları ve bolca eğitim verisi topladıkları ortamlarda kullanılmaları gerekiyor. Singapur merkezli robotik el üreticisi Sharpa’dan Alicia Veneziani, insansı robotların gerçek dünya senaryolarındaki görevleri üstlenebilecekleri ortamlar yaratmanın sektör için oldukça kritik olduğuna işaret ediyor. 

Bugün satışa sunulan insansı robotların büyük bir bölümü, bu denli kapsamlı bir simülasyon sürecinden geçmedikleri için yalnızca kontrollü fabrika ortamında görev alabiliyor ve genellikle sadece kutu taşıyor. Üstelik uzmanlar, robotların bu tip görevlerde bir insanın verimliliğinin ancak %30-40’ına yaklaşabildiğini söylüyor. 

Yerel yönetimler simülasyon ortamları kuruyor 

Diğer yandan Çin’de yerel yönetimler, sektörün gelişimini hızlandırmak için insansı robotların çeşitli görevlerde çalıştırılıp veri toplayabilecekleri simülasyon merkezleri kuruyor. Bu eğitim verilerinin bir kısmı bir havuzda toplanarak şirketlerle paylaşılıyor. 

Şanghay yönetiminin 100 insansı robota ev sahipliği yapabilecek kapasitede bir simülasyon alanı kurduğu biliniyor.  

Arka plan: Bu yüzden yatırımcılar, fon sağlayacakları robotik şirketlerini yalnızca teknolojik kabiliyetlerine göre değil, yerel yönetimlerden aldıkları desteğe göre de seçiyor. Bu da Çin hükümetinin sektördeki rolünü çok daha kritik hâle getiriyor. 

Ayrıca hükümet, sektöre bazı teşvikler de sağlıyor. Fakat sektör için talep oluşturan bir alıcı olmak, hükümetin ana rolü olmaya devam ediyor. İstatistikler, geçen yıl insansı robot pazarındaki en büyük alıcının Çin hükümeti olduğuna işaret ediyor. Analistler, bu durumun bu yıl ve gelecek yıl da bu şekilde devam edeceğine inanıyor. 

• Hükümet tarafından satın alınan insansı robotların büyük bir çoğunluğu, bir gösteri aracı olarak kullanılıyor. Sektör kaynakları, insansı robotların son dönemlerde Şanghay’daki hükümet partilerinin vazgeçilmez bir parçası hâline geldiğine işaret ediyor. 

Perspektif: Diğer yandan Çin’in benimsediği strateji, önemli riskler taşımaya devam ediyor. Yöneticiler ve yatırımcılar, sektörün kendi sınırlarını aştığına inansa da Pekin Yapay Zeka Akademisi’nden Wang Zhongyuan, mevcut seri üretim çılgınlığının gerçek dünya talebiyle desteklenmemesi durumunda insansı robot pazarı etrafındaki heyecanın kısa ömürlü olacağına dikkat çekiyor. Uzmanlar ayrıca, robotlar gerçekten faydalı hâle gelmeden yaygınlaşırsa çok yakında insansı robot balonunun patlayabileceğine işaret ediyor.