Elon Musk yönetiminde “yeni” Twitter

Aylar süren çalkantılı bir sürecin ardından Elon Musk, elinde bir lavaboyla Twitter’ın San Francisco’daki merkez binasına giriş yaptıktan saatler sonra, 27 Ekim Perşembe günü sosyal medya devini en nihayetinde satın aldığını açıkladı. Twitter’ı devraldığını yine Twitter üzerinden duyurduğu “Sevgili Twitter Reklamverenleri” başlıklı paylaşımda Musk, platformu “insanlığa yardım etmek” amacıyla, “geniş bir inanç yelpazesinin sağlıklı bir şekilde tartışılabileceği” bir alana sahip olmanın önemli olduğuna inandığı için satın aldığını belirtirken; aynı zamanda Twitter’ın şu anda “daha fazla nefret üreten ve toplumu bölen aşırı sağ ve aşırı sol” bölünmesi konusunda “büyük bir tehlike” altında olduğunu ifade ediyordu.

Bu paylaşımdan bir gün sonraysa 44 milyar dolarlık devralma anlaşmasının tamamlandığına ilişkin resmî açıklama geldi ve şirketin yeni sahibi olarak Musk’ın ilk işi, Twitter’ın kurucusu ve eski CEO’su Jack Dorsey’in görevinden ayrılmasıyla Kasım 2021’de CEO olan Parag Agrawal, CFO Ned Segal, hukuk işleri ve politika şefi Vijaya Gadde ve 2012’den beri Twitter’ın genel hukuk danışmanlığını üstlenen Sean Edgett’i görevden almak oldu. Musk’a göre Agrawal, Segal, Gadde ve Edgett, platformdaki sahte hesapların, toplam kullanıcıların %5’inden daha azını oluşturduğunu söyleyerek hem kendisini hem de Twitter yatırımcılarını yanıltmış ve devralma sürecinin uzamasına neden olmuştu.

Öte yandan, Musk’ın işten çıkaracakları sadece bu dört isimle sınırlı kalacak gibi durmuyor. Aslına bakacak olursanız, Musk’ın Twitter’ı satın almak için teklif verdiği nisan ayından beri Twitter çalışanları, devralmanın tamamlanmasıyla işlerinden olacakları korkusuyla yaşıyor. Yaşanan son gelişmeler ışığındaysa Twitter çalışanları endişelenmekte oldukça haklı gibi gözüküyor. Konuya aşina bir kişinin bu ayın başlarında yaptığı bir açıklamaya göre, Musk, Twitter’ın iş gücünün %75’ini işten çıkarmayı hedefliyor. Her ne kadar Musk bu iddiayı yalanlamış olsa da New York Times’ın konuya hakim kişilere dayandırdığı habere göre, Musk’ın işten çıkarılacak çalışanlar için şirket yöneticilerinden isim istediği aktarılıyor.

Elon Musk yönetiminde Twitter’ı gelecekte neler bekliyor?

Musk’ın şirketin başına geçmesi henüz oldukça taze; bu nedenle platformda ve şirkette yaşanacak değişiklilere dair çok fazla bir şey söylemek mümkün değil. Ancak elimizde olan bilgilerden yola çıkacak olursak Musk, Twitter’ı bir “her şey uygulaması”na (everything app) dönüştürmeyi planlıyor.

Musk’ın “her şey uygulaması” olarak tanımladığı şey aslında özellikle de Asya’da oldukça popüler olan “süper uygulamalar”. Mobil uygulamaların “İsviçre çakısı” da denebilecek olan süper uygulamalar, kullanıcılarına mesajlaşmadan sosyal ağa, kişiler arası ödemelerden e-ticaret ve alışverişe kadar pek çok farklı hizmet sunuyor. New York Üniversitesi’nde pazarlama profesörü olarak görev yapan, teknoloji podcast’i “Pivot”ın sunucularından Scott Galloway’e göre süper uygulamaların Asya’da bu derece yaygın olmasının nedeni ise bölgedeki çoğu insan için internete ana erişim biçiminin “mobil” olmasından kaynaklanıyor.

Süper uygulamalara örnek verecek olursak: Çin’de günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan, tahminlere göre aylık 1 milyardan fazla kullanıcıya sahip WeChat, kullanıcılarının araba veya taksi çağırmasını, arkadaşlarına ve ailelerine para göndermesini ve mağazalarda ödeme yapmasına olanak tanıyor. Güneydoğu Asya’nın öne çıkan süper uygulaması Grab ise yemek teslimatından araç çağırmaya ve yatırım gibi finansal hizmetlere kadar pek çok hizmet sunuyor.

Peki neden?

Haziranda Twitter çalışanlarıyla gerçekleştirdiği bir soru-cevap oturumu sırasında Musk, WeChat gibi bir süper uygulamanın Asya dışında muadili olmadığını belirterek benzer bir uygulama yaratmak için bir fırsat gördüğünü söylemişti. Aynı oturumda Musk ayrıca, Twitter’ın mevcut 237 milyon olan kullanıcı sayısının “en az bir milyar”a çıkmasını istediğini ifade etmişti.

Musk ile Twitter arasındaki dava sürecinde ortaya çıkan mesajlaşmalarda ise Musk’ın platforma dijital ödeme özelliği eklemeyi istediği; bir başka mesajda ise Musk’ın Twitter’ı blok zincirine ekleme ihtimalini tarttığı ve daha sonra bu fikirden vazgeçtiği ortaya çıkmıştı. Ancak cuma günü şirket sözcüsünün yaptığı açıklamaya göre, Musk’ın Twitter’ı satın alması için 500 bin dolar yatırım yapan Binance’in, blok zinciri teknolojisi ve kriptonun platforma nasıl fayda sağlayabileceğinin araştırılması amacıyla bir ekip oluşturmuş durumda. Bu da blok zinciri ve kriptonun Twitter için hâlâ güçlü bir olasılık olduğu anlamına geliyor.

Öte yandan, sosyal medya platformu olmanın sınırlarını aşarak bir süper uygulama olma fikrini test eden ilk ve tek ABD merkezli şirket Twitter değil. Daha önce Snapchat’in çatı şirketi Snap, kişiler arası ödeme hizmeti “Snapcash”i uygulamaya koydu; ancak bu özellik 2018’de sonlandı. Bununla birlikte, şirket mobil oyunlara genişlemeyi de denedi ancak tıpkı Snapcash gibi bu girişim de maliyeti düşürme çabalarının bir parçası olarak sonlandırıldı.

Snap’e ek olarak Meta Platforms çatısı altındaki Facebook ve Instagram da sosyal ağ ve mesajlaşmanın ötesine geçerek e-ticareti test etti; ancak onların da başarılı olduğunu söylemek pek mümkün değil.

“Kuş serbest kaldı”

Süper uygulama vizyonunu bir kenara bırakacak olduğumuzda ise Musk’ın Twitter’a dair en önemli planı “ifade özgürlüğü” olarak öne çıkıyor. Uzun yıllar boyunca platformdaki taciz ve zorbalık yüzünden “toksik” olarak eleştirilen Twitter, bu ifadelerden arınarak itibarını düzeltmek için bir süredir oldukça çaba gösteriyor. Daha önce platformdaki söylemleri nedeniyle eski ABD Başkanı Donald Trump’ın hesaplarını kapatan ve platforma girişini yasaklayan Twitter, geçtiğimiz günlerde aynı tutumu ünlü sanatçı Kanye West için de göstermiş, kısa bir süreliğine de olsa West’in hesabına kısıtlama getirmişti.

Ancak Musk’a göre Twitter, bütün bu kısıtlamalarla biraz fazla ileri gitmiş gibi görünüyor. Twitter’ın aldığı bu önlemlerin ifade özgürlüğünü baltaladığını düşünen, Twitter’ı satın almasının ardındaki asıl nedenin “insanlığa yardım etmek” olduğunu savunan Musk’ın devral işleminin gerçekleşmesiyle “Kuş serbest kaldı” şeklinde bir tweet atması da Musk’ın platformu herkesin düşüncülerini iyi ya da kötü fark etmeksizin söyleyebileceği bir ortama dönüştürme isteğinin sinyallerini veriyor. Buna göre, yeni “Twitter Şefi” olarak Musk’ın platformdaki mevcut kuralları daha az sıkı bir hâle getireceğini söylemek mümkün.

"Yanlış bilgi dalgası"

Önümüzdeki iki yıl boyunca Kongre’nin yönetiminin kimin elinde olacağının belirleneceği ara seçime iki hafta kala ABD oldukça kırılgan bir dönemden geçerken siyaset ve medya uzmanları, Musk’ın Twitter’ı satın almasıyla 8 Kasım’daki seçime yönelik bir “yanlış bilgi dalgasının” ortaya çıkabileceğinden endişe duyduklarını belirtiyor. 

Twitter’dan men edilmeden önce Trump, 2020 seçimlerindeki rakibi, bugünün ABD Başkanı Joe Biden’a karşı kaybettiğinde Twitter hesabından aslında kazananın kendisi olduğunu ve seçimin ondan “çalındığını” beyan eden bazı açıklamalarda bulunmuştu. Şimdiyse birçok sosyal medya platformunun kendilerine karşı önyargılı olduğunu söyleyen Cumhuriyetçiler Twitter’ın platformdaki kısıtlamaları kaldıracağını söyleyen Musk tarafından satın alınmasını memnuniyetle karşılarken Demokratlar da Twitter’daki aşırı sağ görüşlerin ve seçime yönelik yanlış bilgilerin artacağından endişe duyuyor.

AB'den uyarı

Öte yandan, Musk’ın Twitter’a yönelik bu “serbestlik” planlarının önünde büyük bir de engel bulunuyor: Avrupa Birliği.

Musk’ın “kuşu serbest bıraktığını” söylemesinin sadece saatler sonra Avrupa Komisyonu’nun İç Pazarlar Komiseri Thierry Breton, Musk’ın Twitter vizyonunun AB’nin içerik denetleme kurallarına uygun olmadığına dair uyarıda bulundu.

Ekimde resmen yasallaşan AB’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA), terör propagandalarından güvenli olmayan oyuncak reklamlarına kadar çevrimiçi ortamlardaki pek çok “zararlı” içeriğin kaldırılması için Avrupa Komisyonu’na daha önce benzeri görülmemiş birtakım yetkiler veriyor. Musk’a bu kurallara uymaktan başka seçeneği olmadığını hatırlatan Breton, henüz baharda “Avrupa dışında ne yaptığı umrumda değil” demiş, ancak Avrupa’da faaliyet göstermek istiyorsa DSA’ya uymak zorunda olduğunu söyleyerek uyarıda bulunmuştu. Başka bir deyişle, Elon Musk’ın vadettiği boyutta bir ifade özgürlüğünün AB’nin değerleriyle çakışması oldukça olası gözüküyor.

ABD, Musk'ın girişimlerine inceleme başlatmaya hazırlanıyor

Bütün bunlarla birlikte, konuya aşina kaynaklara göre ABD yetkilileri, SpaceX’in Starlink uydu ağı anlaşması ve Twitter’ı satın alması dahil olmak üzere Musk’ın bazı girişimlerinin ulusal güvenlik incelemelerine tabi tutulması gerekip gerekmediğini tartışıyor. Görünen o ki Musk’ın kendisine şimdiye kadar 80 milyon dolardan daha fazlasına mal olduğunu söylediği Ukrayna’ya Starlink uydu hizmetini durdurmak zorunda kalabileceği yönündeki söylemlerinin ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin yancısı barış tweet’leriyle birlikte giderek daha Rusya dostu bir duruş sergilemesinden rahatsız olan ABD’li yetkililer, Musk’ın Twitter’ı bir grup yabancı yatırımcıyla satın almasından da pek hoşnut değil gibi duruyor.

Konuya ilişkin görüşmemlerin henüz çok erken aşamada olduğunu belirten anonim kaynaklar, ABD hükümeti ve istihbarat topluluğundaki yetkililerin, Musk’ın atılımlarının incelenmesi için ne gibi yolları deneyebileceklerini araştırdıklarını aktarıyor. Buna göre, bir ihtimalin, ABD’deki Yabancı Yatırım Komistesi’ni yöneten yasa aracılığıyla Musk’ın anlaşma ve operasyonlarının ulusal güvenlik riskleri açısından gözden geçirilmesi olabileceği değerlendiriliyor.

Hazine Bakanlığı tarafından denetlenen kurumlar arası bir panel olan CFIUS, ABD işletmelerinin yabancı alıcılar tarafından satın alınmasını inceliyor. Musk’ın konsorsiyumunda yabancı yatırımcıların var olduğu gerçeği ise 44 milyar dolarlık Twitter anlaşmasına yönelik bir CFIUS incelemesinin tetiklenebileceği anlamına geliyor. Buna göre, sözü geçen yabancı yatırımcılar, Suudi Arabistan Prensi Alwaleed bin Talal, Changpeng Zhao tarafından kurulan ve yönetilen dijital varlık borsası Binance ve Katar’ın egemen servet fonunu içeriyor.