Haberler

22 Nisan Dünya Günü yaklaşırken, gezegenimizin kaynaklarını sınırsızca kullanmayı nasıl durduracağımızı düşünmenin zamanı geldi. Dünya Günü, Su Günü, Çevre Günü... Her yıl dünyanın çeşitli yerlerinde farklı şekillerde kutlanıyor. Peki değişiklikler olumlu mu? Yapılanlar yeterli mi? Bilmek ve yapmak arasındaki farkı hatırlamak da önemli. Bugün küçük de olsa bir değişiklik yapmaya ne dersiniz? Gelelim haftanın haberlerine...

Plastik kirliliği krizini çözmenin üç yolu

Yirmi yıl önce Almanya plastik atıkları azaltmak için basit bir program başlattı. İnsanlar tek kullanımlık plastik şişede içecek satın aldıklarında küçük bir ekstra ücret ödüyorlar ve kullanılmış şişeyi bir iade merkezine bırakarak bunu geri alıyorlar. Diğer pek çok ülkede de benzer teşvikler var. Bu uygulama insanları plastik şişelerini geri vermeye teşvik ederek çöp atmayı azalttı. Ancak insanlar geri dönüştürülecek plastik şişelerde içecek satın almanın sorun olmayacağına dair güven duydukları için, bu uygulama tek kullanımlık şişelerde istenmeyen bir artışa da neden oldu. Dünya plastiklerin akıbeti hakkında artan endişelerle boğuşurken, bu gibi politikaların plastik kullanımını azaltmaya yardımcı olup olmayacağı çok önemli bir soru. Tahminlere göre, 1950-2021 yılları arasında üretilen 8,7 milyar ton plastik atığın sadece yüzde 11'i geri dönüşüme girdi.

Nature bilimsel dergisinde yayımlanan yeni bir yazıda, daha iyi politikalar, daha akıllı geri dönüşüm ve yeni malzemelerin plastik atık dalgasını  olumlu yönde nasıl  etkileyebileceği ele alındı. Çevreye karışan plastikleri azaltmaya yönelik politikaların uygulanmasındaki en büyük zorluklardan biri, plastiklerin nerede üretildiği, kullanıldığı ve nerede son bulduğuna dair veri eksikliği. Şirketlerin karbon ayak izlerini raporlamalarını sağlayan sistemlere benzeyen bir plastik raporlama sistemi faydalı olabilir.

Mekanik geri dönüşüm gıda ve katkı maddeleri gibi kirleticilere karşı hassastır ve süreç polimerlerin uzunluğunu azaltarak plastiğin özelliklerini ve yeni malzemelere dönüştürülme kabiliyetini etkileyebilir. Aşağı dönüşüm olarak da bilinen bu bozulma, sonunda plastikleri geri dönüştürülemez hale getirebilir. Plastikleri enzimlerle parçalamak, bu sorunu çözmeye yardımcı olabilecek bir alternatif.

Son olarak, biyoplastikler gibi malzemeler sorunun çözülmesine katkıda bulunabilir. Günümüzde, en büyük iki biyoplastik kategorisi olan polihidroksialkanoatlar (PHA'lar) ve polilaktik asit (PLA'lar), hem biyo-bazlılar hem de biyolojik olarak parçalanabiliyorlar; gıda paketleme, çatal bıçak takımı ve tekstil gibi uygulamalarda kullanılmaktalar. Çeşitli şirketler biyoplastik yapmak için milyarlarca dolar yatırım yapıyor. Ancak biyoplastikler şu anda yılda üretilen 400 milyon tondan fazla plastiğin yalnızca yüzde 1'ini oluşturuyorlar.

Elit kesimin sürdürülemez tüketiminden kaynaklanan kentsel su krizleri

Son yirmi yılda dünya genelinde 80'den fazla metropol kent, kuraklık ve sürdürülebilir olmayan su kullanımı nedeniyle ciddi su kıtlığı ile karşı karşıya kaldı. Gittikce artan kentsel su krizlerinin en çok sosyal, ekonomik ve siyasi açıdan dezavantajlı olanları etkilemesi bekleniyor. Bu durum oldukça endişe verici. 

Nature sustainability bilimsel dergisinde yeni yayımlanan bir bilimsel makalede,  farklı gruplar veya bireyler arasındaki sosyal eşitsizliklerin bu tür krizler açısından nasıl önemli bir rol oynadığı ele alındı. Keskin sosyoekonomik eşitsizlikler bu bağlamda çarpıcı bir öneme sahip. Örneğin, kentlerde yaşayan elit kesim suyu aşırı tüketebilirken, daha az ayrıcalıklı nüfuslar temel erişimden maruz kalabiliyor. 

Çalışmada kullanılan disiplinler arası yaklaşım ile, kentsel alanlarda eşit olmayan evsel su kullanımı modellendi ve farklı sosyal gruplar için su tüketim eğilimleri tahmin edildi. Sonuçlara göre, Cape Town'da yaşayan elit kesimin sürdürülemez su kullanımı kentsel su krizlerini ciddi derecede etkileyebiliyor. Çarpıcı bir şekilde bu durum, sorunu en az iklim değişikliği veya nüfus artışı kadar şiddetlendirebilir.