Her şeyin yapay zekası: OpenAI’ın nihai hedefi ne?

OpenAI, en büyük atılımını yapay zeka destekli sohbet robotu ChatGPT ile yapmış olsa da artık yalnızca sohbet robotu geliştiren bir şirket değil. ABD merkezli yapay zeka girişimi, arama motorlarıyla rekabet ediyor, tarayıcı çıkarıyor, Sora ile sosyal medya yarışına dahil oluyor ve hatta LinkedIn’e rakip bir iş platformu bile geliştiriyor. Bu girişimlerle internette nasıl düşündüğümüzü ve davrandığımızı yeniden tasarlayan şirket, adeta tüm interneti yutarak kendi çatısı altında birleştirmeye çalışıyor. 

Bir zamanlar internet, sayısız sitenin, fikrin ve sesin buluştuğu sınırsız bir alanken bugün neredeyse her şey, tek bir arayüzün ardında toplanıyor. İnternetin geleceğini şekillendirecek dönüşüme bu kez bir şirket değil, bir “zeka” yön veriyor. 

Geniş açı: Eskiden internet, farklı şirketlerin parçalı hizmetlerinden oluşan sanal bir ekosistemdi. Arama yapmak isteyen Google, sosyal etkileşimler kurmak isteyen Meta, profesyonel işlere odaklanan Microsoft, içerik üretmek isteyen ise Adobe’un platformlarını ziyaret ederdi. 

Şimdiyse yapay zeka şirketleri, bu parçaları tek bir katmanda birleştiriyor. Artık bilgiye, içeriğe, ofis görevlerine veya çevrimiçi alışverişe tek bir arayüz üzerinden erişilebiliyor. 

Yakın plan: OpenAI, son bir yıl içinde kullanıma sunduğu platformlar, yeni özellikler ve üzerinde çalıştığı projelerle internetin pek çok farklı alanına temas etti. Şirket, ChatGPT aracılığıyla hâlihazırda arama motorlarıyla sıkı bir rekabet içine girmişti. Son yıllarda Google yerine ChatGPT’de arama yapmak ve bilgiye sohbet robotları üzerinden erişmek, oldukça yaygın bir pratik hâline geldi. 

Adobe Express’in bu yıl ABD’de 800 kullanıcı ve 200 işletmeyle yaptığı bir anket, kullanıcıların %77’sinin ChatGPT’yi bir arama motoru olarak gördüğünü ortaya koydu. Her dört katılımcıdan biri, arama için Google yerine ChatGPT’yi kullandığını belirtirken Z kuşağı katılımcıların %28’i, arama yolculuğuna ChatGPT ile başladığını dile getirdi. Analistler, bu oranın arama davranışındaki değişime genç kuşakların öncülük ettiğinin bir kanıtı olduğunu ifade etti. 

• Arama için ChatGPT’yi kullanma nedenleri sorulduğunda katılımcıların %54’ü karmaşık konuları hızlı bir şekilde özetleyebilme yeteneğine, %33’ü ise Google’a göre çok daha az tıklamayla daha hızlı yanıtlar alabilme avantajına işaret etti. 
• Katılımcıların %81’i, açık uçlu ve yaratıcı sorular için ChatGPT’yi kullandığını söylerken %77’si, yanıtların geleneksel arama sonuçlarından çok daha kişiselleştirilmiş hissettirdiğini dile getirdi. 

Benzer şekilde: Consumer Reports’un 2023’te 2 binden fazla ABD’li yetişkinle yaptığı bir anket de kullanıcıların %35’inin, yapay zeka destekli sohbet robotlarını arama motorları yerine kullandığını ortaya koymuştu. 

Ayrıca bu yıl ABD ve Almanya’daki 2 bin katılımcıyla yapılan bir anket, Z kuşağının %34’ünün arama yapmak için yapay zeka destekli sohbet robotlarını kullandığını gösterdi. Bu oran, Z kuşağında diğer kuşaklardan çok daha yüksekti. 

• Innovating With AI’ın bu yıl yaptığı başka bir çalışma da kullanıcıların %83’ünün, yapay zeka destekli sohbet robotlarını geleneksel arama araçlarından daha verimli bulduğunu ortaya koydu. 

Bununla birlikte: Google’ın arama motoru pazarındaki payı, 2015’ten bu yana ilk kez geçen yıl %90’ın altına geriledi. Analistlerin birçoğu, bu gerilemede ChatGPT, Perplexity AI ve Grok gibi araçların kullanımındaki artışın payı olduğuna işaret etti. 

OpenAI’ın rekabet alanı aramayla sınırlı değil

Diğer yandan OpenAI’ın dahil olduğu rekabet alanı, arama motoru pazarıyla sınırlı kalmadı. Şirket, son 1 yılda pek çok yeni platform üzerinde çalışarak kendine yeni rekabet alanları yarattı. Bu alanlardan en ilgi çekeni, tarayıcı pazarıydı. Girişim, geçen hafta ChatGPT Atlas ile bu pazarda da yarışa katıldı. 

Tarayıcı: ChatGPT Atlas, ekranın sağ tarafındaki açılır bir pencereye yerleştirilen dahili bir sohbet robotuyla geliyor. Kullanıcılar, bu pencerede ChatGPT’ye sekmedeki içeriklerle ilgili soru sorabiliyor ve sohbet robotundan sayfayı özetlemesini ya da karşılaştırma yapmasını talep edebiliyor. Ziyaret edilen tüm sekmeleri hatırlayabilen ChatGPT Atlas, bu bilgileri yanıtlarını daha kişiselleştirilmiş hâle getirmek için kullanıyor. 

ChatGPT Atlas’da bir ajan modu da bulunuyor. Yalnızca ücretli kullanıcılar tarafından erişilebilebilen modda tarayıcı, küçük görevleri kullanıcı adına tamamlayabiliyor. OpenAI, macOS işletim sisteminde ücretsiz olarak kullanılabilen ChatGPT Atlas’a yakında Windows, iOS ve Android desteği de eklemeyi planlıyor. 

Çevrimiçi alışveriş: Çevrimiçi alışveriş de OpenAI’ın dahil olduğu rekabet alanlarından biri oldu. Şirket, bu yıl ChatGPT’ye bir alışveriş özelliği ekledi. Bu özellikle kullanıcılar, aradıkları ürünleri bir metin komutu formunda ChatGPT’ye gönderiyor. Daha sonra ChatGPT, komuta en uygun ürünleri görselleri, fiyatları ve yorumlarıyla birlikte derliyor ve karşılaştırıyor. 

Yakın zamanda ABD’de kullanıma sunulan “Anında Ödeme” özelliği ise alışveriş özelliğine “Satın Al” başlıklı yeni bir buton ekliyor. Kullanıcılar, bu sayede teslimat ve ödeme bilgilerini girerek satın alma işlemini doğrudan ChatGPT içinde tamamlayabiliyor. OpenAI, tamamlanan satın alımlarda satıcıdan belirli bir komisyon alıyor. 

Sosyal medya: OpenAI, Ekim ayı başında kullanıma sunduğu Sora uygulamasıyla sosyal medya yarışına da katıldı. Uygulama, yayımlandıktan sonraki ilk 5 gün içinde 1 milyon indirilme sayısına ulaşarak büyük bir popülarite kazandı. ABD ve Kanada’da kullanıma sunulan ve şirketin en yeni video üretim modeli Sora 2’den güç alan TikTok benzeri uygulama, kullanıcıların yapay zeka üretimi videolarını dikey bir akışta paylaşmasına olanak tanıyor. Şimdilik yalnızca davetle girilebilen uygulamada sadece yapay zeka desteğiyle üretilen videolar paylaşılabiliyor. 

Maksimum 10 saniye uzunluğunda videolar oluşturulabilen Sora’da bir kimlik doğrulama aracı da bulunuyor. Tek seferlik bir video ve ses kaydıyla kimliklerini doğrulayan kullanıcılar, kendi görüntülerinin bulunduğu videolar da üretebiliyor. Kullanıcılar ayrıca, kendi doğrulanmış görüntülerini onları etiketleyerek videolarında kullanmalarına izin vermek için diğer kullanıcılarla paylaşabiliyor. 

• OpenAI, akıştaki video önerilerini geçmiş Sora etkileşimleri, konum, gönderi etkileşimleri ve ChatGPT sohbet geçmişine göre kişiselleştiriyor.

Profesyonel ağ: Bunun yanında OpenAI, bu yıl işletmeleri ve çalışanları birbirine bağlayacak yapay zeka destekli bir işe alım platformu geliştirdiğini de duyurmuştu. “OpenAI Jobs Platform” adlı platformun, yapay zeka kullanarak şirketlerin ihtiyaçları ve çalışanların sunabilecekleri arasında eşleşmeler sağlayacağı belirtildi. 

• Şirket, LinkedIn'e rakip olacak platformu 2026 yılı ortalarında kullanıma sunacak. 

İçerik üretimi: Uzun yıllardır içerik üretimine odaklanan araçlar geliştiren OpenAI, bu yıl bu alandaki çabalarını da zirveye çıkardı. Şirket, hâlihazırda DALL-E ve Sora ile görsel ve video üretimine olanak tanıyordu. Bu yıl ayrıca, ChatGPT’ye bir görsel oluşturma aracı da entegre edildi. Bu sayede kullanıcılar, artık DALL-E’ye geçiş yapmak zorunda kalmadan doğrudan ChatGPT içinde metin komutlarıyla yapay zeka destekli görseller üretebilmeye başladı.

• Yakın zamanda OpenAI’ın, metin komutları ve sesli komutlara dayalı olarak müzik üretecek yeni bir yapay zeka aracı üzerinde çalıştığı da iddia edildi. The Information’ın haberi, aracın videolara müzik eklemek veya bir vokal parçasına bir enstrüman sesi eklemek için kullanılabileceğine işaret etti. 

Dahası: Kısa bir süre önce OpenAI CEO’su Sam Altman’ın yaptığı bir açıklama, şirketin gözünü yetişkin platformlarına da diktiğini gösterdi. Yakında ChatGPT’deki bazı güvenlik kısıtlamalarını gevşeteceklerini duyuran Altman, Aralık ayından itibaren yaşları doğrulanan yetişkinlerin ChatGPT ile erotik sohbetler yapabileceklerini açıkladı. CEO, söz konusu güncellemenin yetişkin kullanıcılara yetişkin gibi davranma prensipleri kapsamında yapılacağını da vurguladı. 

OpenAI tam olarak neyi amaçlıyor?

Tüm bu girişimler, yapay zekanın tüm interneti yutma çabasında olduğu bir ekosistem yaratıyor. OpenAI, adeta kullanıcılara “Arama yapmak için benim tarayıcımdan ChatGPT’yi aç”, “İşe ihtiyacın olduğunda benim platformumu kullan” ve hatta “Yetişkin sitelerini ziyaret etmek yerine ChatGPT ile erotik sohbetler yap” diyor. Analistlere göre bu çabanın ardından 5 ana sebep yatıyor. 

1. Veri ve bağlamı tekelleştirmek: Yapay zeka şirketleri, artık veri yerine bağlamı en değerli kaynak olarak görüyor. Kullanıcının neyi neden yazdığı, hangi amaçla aradığı, hangi adımda hangi kararı verdiğini anlayabilme kabiliyeti, bir sohbet robotunu rakiplerinden çok daha fazla öne taşıyabiliyor. 

Arama motorları kullanıcının neyi merak ettiğini, tarayıcı neyle etkileşime girdiğini, sosyal medya platformları ise estetik tercihlerini ve duygu durumunu biliyor. Tüm bu veriler ışığında kullanıcının zihinsel haritası çıkarılabiliyor ve tüm bilişsel evrenine hâkim olunabiliyor. Bu harita, yapay zeka modellerini eğitme, kişiselleştirilmiş yanıtlar sunma ve reklam entegrasyonu süreçlerinde hayati bir önem taşıyor. 

2. Platformdan ekosisteme geçiş: Teknoloji dünyasında artık hiçbir şirket, tek bir ürünle uzun süre rekabet edemiyor. Bu nedenle Google, Meta ve Apple’ın yaptığı gibi yapay zeka şirketleri de bir ekosistem zinciri kurmak istiyor. Bu ekosistem, bir kez dahil olan kullanıcının dışarı çıkışını zorlaştırıyor. Bu hedef, OpenAI’ı internetteki tüm hizmetlerin arayüz katmanı olma çabasına itiyor. 

Ayrıca yapay zeka şirketleri, artık doğrusal değil, döngüsel bir büyüme stratejisi izliyor. Bu strateji, bir ürünün diğerini beslediği, beslenen ürünün de bir sonraki ürüne veri sağladığı bir ekosistem yaratıyor. Örneğin tarayıcıdan alınan kullanıcı davranışı modeli eğitiyor, modelin yanıtları yeni içerikler üretiyor, bu içerikler interneti dolduruyor, internet yeniden modelin yakıtı hâline geliyor. Kendi kendini besleyen internet, dışarıdan veri toplama ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Zira model, artık kendi verisini üretebilir hâle geliyor. 

3. Dikkat ekonomisinden karar ekonomisine geçiş: Bu yeni ekosistemde reklam gelirine dayalı dikkat ekonomisi dönemi bitiyor ve yerine “karar ekonomisi” geliyor. Şirketler, artık kullanıcının ne düşündüğünü değil, ne karar vereceğini de şekillendirmek istiyor. Bir yapay zeka aracının kullanıcı yerine e-posta yazması, metin özetlemesi, ürün seçmesi ya da iş planı çıkarmasıyla o aracı geliştiren şirket, karar zincirinin bir halkası hâline geliyor. Bu noktada şirket, ne kadar çok halkayı kontrol ederse o kadar çok ekonomik güç elde etmiş oluyor.

4. AGI için veri tabanı inşası: Bu yayılmacı strateji, yapay genel zekaya (AGI) giden yolda insan davranışını uçtan uca modelleyebilmek için de gerekli görülüyor. Gerçek bir AGI’ın kullanıcının arama, içerik üretme, paylaşma, karar alma ve iletişim döngülerini tam olarak anlaması gerekeceği için tarayıcıdan iş platformuna kadar uzanan zincir, esasında AGI’a giden yolda bir laboratuvar işlevi görüyor. 

• AGI, kurumlardaki iş akışı ve bilişsel görevleri insanlarla aynı düzeyde veya insanlardan çok daha iyi bir biçimde yapabilen, insanlar gibi düşünebilen, deneyimlerinden öğrenebilen ve farklı durumlara uyum sağlayabilen yapay zeka sistemlerini ifade ediyor.

5. Tanrı kompleksi: Teknoloji sektöründe yapay zekanın yalnızca bir araç değil, insanlığın “nihai problem çözücüsü” olarak görüldüğü bir düşünce biçimi de yaygınlaşıyor. Bu eğilim, yapay zeka şirketlerinin artık bir problemi çözen girişimler olarak değil, tüm problemleri çözmeyi amaçlayan vizyoner organizmalara dönüşmeye çalıştıkları bir alan yaratıyor. Bu da bir tür "tanrı kompleksini" beraberinde getiriyor. Şirketler, artık bu kompleksle her alana dokunmaya ve her süreci yönetmeye çalışıyor. 

Perspektif: Analistler, bu stratejinin kullanıcıda karşılık bulması durumunda internetin kolektif bir insan ağı olmaktan çıkıp tekil bir yapay akılın filtresine dönüşebileceğine dikkat çekiyor. Kullanıcının arama yaptığında, içerik ürettiğinde veya alışveriş yapmak istediğinde hep aynı akılla etkileşime geçiyor olması, eskiden milyonlarca farklı ses, fikir ve kaynaktan oluşan interneti tek bir süzgece indirgeme riski de doğuruyor. 

Bu olasılık, oldukça kritik bir soruyu da yeniden gündeme taşıyor: OpenAI gerçekten bilgiye erişimi mi demokratikleştiriyor, yoksa interneti tek bir zekanın tekelinde yeniden mi inşa ediyor? 

• Editörün önerisi: AI yatırımlarının döngüsel yapısı: OpenAI iflas etseydi ne olurdu? | Quando, Doğa Yurduneri