İklim Krizine Bakış Açımızı Anlamak

Yaşadığımız orman yangınları hepimizin içini çok acıttı. Artık acıyı hissedip paylaşmaktan daha ötesini yapmamız gerek. Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından ‘Firms’ adı verilen yangın bilgilendirme ve kaynak yönetim sistemi ile dünyanın dört bir yanındaki yangınlar takip edilebiliyor. Bu sistem üzerinden bakıldığında yangınların sadece Türkiye’de değil, Kuzey Yarım küreye yayıldığı görünüyor. Artık günü kurtaracak çözümlerle değil, iklim değişikliği ile mücadelede sağlam planlamalarla ilerlenmesi gerekiyor. Durum böyleyken, sanki çoğunluk için iklim krizi konusunun hala daha gündemde olmadığını hissettiğiniz oluyor mu?

Pensilvanya Üniversitesi Wharton’da örgütsel psikolojisi profesörü “Adam Grant’in” kaleme aldığı “Think Again – Yeniden Düşün” kitabı, doğru bildiklerimizi sorgulayarak hayatımıza yeni pencereler açabilmek üzerine insanı düşündürüyor. Bu doğrulardan biri de iklim değişikliği konusu.

Kitapta yer alan, Yale Üniversitesi tarafından düzenlenen “İklim Değişikliği İletişim Programı” kapsamında yapılan araştırmaya göre, 18 yaş üstü Amerikalılara iklim değişikliğine inanıp inanmadıkları sorulmuş ve verdikleri cevaplar ile aşağıdaki tablo ortaya çıkmış.

• Aslında nüfusun sadece yüzde 7’si iklim değişikliği konusunda ilgisiz olmasına rağmen, ilginin en çok bu grup üzerinde olduğundan bahsediliyor.

• 2000-2016 yılları arasında çıkan medya yazılarında iklim değişikliği muhaliflerine, işin uzmanı bilim insanlarına göre yüzde 49 daha çok yer verilmiş. 

• Bu durum, toplumda iklim değişikliğine inanmayanların sayısının gerçekte olduğundan çok daha fazla olduğu yanılgısına yol açıyor.

Bu yanılgıyla da insanlar, büyük çoğunluğun iklim değişikliği için adım atmayacağını düşünerek “O zaman ben neden adım atacağım ve benim küçük adımım neyi değiştirecek” endişeleriyle iklim krizine karşı yapabileceklerini erteliyorlar. Aslında ilk adım dünyanın iklim krizine inananlar ve inanmayanlar olarak ikiye ayrıldığı ve bir tarafın haklı olduğu şeklindeki önyargıyı (binary bias) bir kenara bırakmak. Bunun yerine tarafları sınıflara ayırmak iyi bir başlangıç.

İklim bilimcilerin araştırmasına göre iklim krizini inkar edenler altı sınıfa ayrılıyor:

- Karbondioksit artmıyor diyenler

- Karbondioksit artsa da, küresel ısınma yok diyenler

- Küresel ısınma olsa da, bu tamamen doğal nedenlerden kaynaklanıyor diyenler

- İnsanlar küresel ısınmaya neden oluyorsa da, etkisi çok az diyenler

- İnsan etkisi çok az olmasa da, günün sonunda yararlı olacak diyenler

- Durum çok çaresiz olmadan, mutlaka bir çözüm bulunur diyenler

Psikolojide yer alan ‘cazibe yanlılığı’ (desirability bias) terimi insanın neye inandığının, aslında neye inanmak istediği ile şekillendiğini özetliyor. İklim değişikliği ile insan hayatının tehlikede olacağına inanmak duygusal olarak çok rahatsız edici. O yüzden bu yangınların çıkış noktasını da iklim değişikliğine bağlamak çoğumuz için inanması korkutucu olan bir gerçek olabilir. 

Adam Grant’e göre, yukarıdaki grafiğin hangi tarafında olursak olalım, aslında ne kadar çok insanın bu konuyu önemsediğini farkedersek, adım atmakta o kadar istekli oluyoruz. Bu yangınlarda gördük ki etrafımızda bu konuyla ilgili adım atmak isteyen çok kişi var. Bu çoğunluğu hissedelim, iklim krizi ile ilgili farkındalığı artırıp gündelik yaşamlarımızda bilinçli adımlar atalım. Somut eylem planlarıyla ülkemizi felaketlere hazırlıklı hale getirelim.