İsrail ile ticaret tartışmalarının merkezindeki şirket: ZIM

Türkiye’de Filistinlilere destek veren bazı gruplar, son aylarda çeşitli limanlarda düzenledikleri gösterilerle, İsrail merkezli uluslararası konteyner taşımacılığı şirketi ZIM’i protesto ediyor.

• Son olarak TRT World'ün 29 Kasım'da düzenlediği program sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasını keserek "Gemiler Gazze'ye bomba taşıyor" sloganı atan protestocuların da aralarında bulunduğu 9 kişi tutuklanmıştı.

İsrail şirketi ZIM’e tepki gösteren protestocular, "şirketin Türkiye’de faaliyet göstermesinin, Ankara’nın İsrail ile ticareti sonlandırma politikasına uymadığını" öne sürerken, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'na bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ise "büyük gemi acentelerinin faaliyetlerinin küresel çapta olduğunu, bunun o ülke ile ticaret yapıldığını göstermediğini" savunuyor.

BBC Türkçe'den Mahmut Hamsici'nin haberinde, gemi takip uygulamalarındaki verilere göre ZIM'e ait çeşitli gemilerin İsrail'in Aşdod ve Hayfa gibi limanları ile İstanbul Ambarlı, Kocaeli Derince, İzmir Aliağa ve Mersin limanları arasında hareket ettiği görülüyor.

ZIM nedir?

Merkezi Hayfa'da bulunan ZIM, dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketleri arasında yer alıyor. 2004’te özelleştirme süreci tamamlanan şirket, 2021'den bu yana New Yok borsasında işlem görüyor. 2024'ün üçüncü çeyreğinde 1,13 milyar dolar net kâr elde ettiğini açıklayan şirket, böylece geçen yılın aynı dönemine göre gelirlerini de %12 oranında artırdı.

Şirketin kendi sitesinde yer alan bilgilere göre, firmanın bayrağı modern siyonizmin kurucusu Theodor Herzl tarafından 1896 yılından tasarlanan yedi yıldızlı bir flamayı temel alıyor. 

Şirketin Avrupa'dan gelen Yahudi göçmenleri taşıyan gemilerin bulunduğu ilk filosunda, 1948’deki Arap-İsrail savaşı sırasında ve İsrail devletinin ilk yıllarında ihtiyaç duyulan malzemeleri getirmek için donatılan gemiler de vardı. Şirket ayrıca Hamas’ın 7 Ekim 2023'teki saldırılarının ardından tüm gemileriyle İsrail'in ulusal ihtiyaçlarına hizmet etmeyi teklif ettiğini duyurmuştu.

ZIM karşıtı protestolar

İsrail’e boykotu savunan gruplar, ZIM'i dünya genelinde protesto ediyor. Kasım 2023’te ZIM tarafından işletilen bir gemiyi protesto eden Filistin yanlısı işçiler, öğrenciler ve sosyalist gruplar, İtalya’nın Solerno limanının giriş kapısını geçici olarak bloke etmişti. Aralık 2023’te ise Malezya hükümeti ZIM gemilerinin limanlarını kullanmasını engelleme kararı aldı.

2024'te Avustralya’nın Melbourne ve Sydney gibi kentlerindeki limanlarda ZIM gemilerini protesto eden eylemciler, şirketin faaliyetlerini bloke etmeye çalışırken polis gösterilere müdahale etti. Mayıs ayında ise Belçika’da aralarında Belçika-Filistin Derneği ve Oxfam’ın da bulunduğu bir grup sivil toplum örgütü ZIM hakkında suç duyurusunda bulundu.

Türkiye’de de son haftalarda farklı limanlarda şirkete yönelik protestolar düzenlendi. "İsrail ile ticareti durdurma çağrısı" yapılan bu eylemlerde de polis yer yer göstericilere müdahale etti.

• İstanbul Haydarpaşa, İstanbul Ambarlı, Kocaeli Derince, Bursa Gemlik, Kocaeli Gebze Dil İskelesi ve Mersin bu limanlar arasında yer alıyor.

29 ve 30 Kasım'da ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı TRT World Forum'da, "İsrail ile ticaretin sürdüğü gerekçesiyle" protesto düzenleyen dokuz kişi tutuklandı. Erdoğan'ın konuşması sırasında ayağa kalkan göstericilerden biri "Siyonistler denizlerimizde ve limanlarımızda faaliyet sürdürüyor" demişti.

Konu, Meclis gündeminde

Türkiye’deki faaliyetlerine yönelik hükümet yetkililerinin henüz bir açıklama yapmadığı ZIM konusunu birçok siyasi parti TBMM'ye taşımış durumda.

• CHP milletvekili Veli Ağbaba, Ticaret Bakanlığı’nın 2025 bütçe görüşmeleri sırasında, “İsrail'e en çok desteği veren şirket ZIM, elini kolunu sallayarak bizim limanlarımızda cirit atmaya devam ediyor” dedi.
• Saadet Partisi milletvekili Şerafettin Kılıç, meclisteki bir konuşmasında, ZIM gemilerinden bahsetti.
• DEM Parti milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu’na, “Limanlarda İsrail Siyonist ZIM’in gemileri cirit atıyor. Hesabını ne zaman vereceksiniz?” sorusunu yöneltti.
• HÜDA-PAR milletvekili Şehzade Demir, konuyla ilgili olarak Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın cevaplaması talebiyle soru önergesi verdi.
• EMEP milletvekili İskender Bayhan da İsrail’le ticari ilişkilere dair verdiği soru önergesinde ZIM şirketinden bahsetti.

BBC Türkçe'nin haberinde, önergelere henüz cevap verilmediği bildirildi.