İstanbul'dan New York'a: Yaya yolunda güvenlik, yeni sanat mekanları

Gezi Parkı İBB adına tescillendi
Şehir gündemi 

İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin aldığı kararla Gezi Parkı'nın mülkiyeti yeniden İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) geçti.

Ne olmuştu? Mahkeme, 12 Mart 2021'de Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Gezi Parkı'nın Sultan Beyazıt Hanı Veli Hazretleri Vakfı'na devredilmesini hukuka aykırı buldu. İBB'nin açtığı dava, 19 Mart 2024'te sonuçlandı. Dava konusu taşınmazların vakıf yoluyla oluşmadığına dikkat çeken mahkeme, tapu kayıtlarının vakıf adına iptal edilmesine ve İBB adına tesciline karar verdi. 

Ne olacak? Mahkemenin kararı, parkın geleceği için önemli bir adım olsa da kesinlik kazanması için İstinaf ve Yargıtay aşamalarının da İBB lehine sonuçlanması gerekiyor.

İstanbul'un kültür sanatta son beş yılı 
Şehir gündemi 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), son beş yılda şehri bir kültür ve sanat metropolüne dönüştürme hedefi doğrultusunda yoğun bir çalışma yürüttü. ArtDog İstanbul’un haberine göre, 2019'dan bu yana 20 bin 176 kültür sanat etkinliği düzenleyen ve 14,2 milyon kişiyi bu etkinliklerle buluşturan İBB, restorasyon çalışmalarıyla da şehrin tarihi ve kültürel mirasını korumaya aldı.

39 ilçede: İBB Kültür Dairesi Başkanlığı, İstanbul'un dört bir yanındaki insanların kültür ve sanatla iç içe olabilmesi adına sayısız etkinlik organize etti. Bu organizasyonlar sayesinde, kültür ve sanat faaliyetleri sadece belirli merkezi ilçelerle sınırlı kalmayıp, şehrin daha geniş alanlarına ulaştı. Böylelikle şehrin 39 ilçesinde sanat ve kültürün izleri görülmeye başlandı. Ayrıca daha önce yeterince temsil edilmemiş sanat dalları da bu programlara dahil edilerek çeşitliliğin artırılması hedeflendi.

Festivaller: Son beş yılda İBB Kültür Dairesi Başkanlığı'nın düzenlediği birçok festival, İstanbul kültür sanat yaşamına zenginlik kattı. Bu festivaller arasında Oda Müziği Festivali, Denizcilik Şenlikleri ve Kaligrafist Yazı Kültürü Festivali gibi etkinlikler yer aldı. İBB ayrıca Şehir Tiyatroları'nın kapılarını özel tiyatrolara açarak 62 oyunun sergilenmesine olanak tanıdı ve ilk kez bir dans okulu açtı.

Restorasyon çalışmaları: 2019'da kurulan İBB Miras ile şehrin kültür ve tarihine sahip çıkarak, önemli restorasyon projelerine imza atıyor. İBB'nin restorasyon girişimleri, 943 miras alanının korunmasını ve onarımını içeriyor. Bu çalışmalar sayesinde, şehrin kültürel dokusu gelecek nesillere aktarılıyor. Bugüne kadar restorasyon faaliyetleri kapsamında, 63 anıt eser, 22 yeni müze ve yaşam alanı, 34 kamusal sanat eseri, 197 tescilli çeşme, 588 tarihi mezar ve 19 tarihi türbe yeniden hayat buldu. İBB'nin kültürel miras yönetim politikası, tarihi yapıları sadece fiziksel olarak iyileştirmekten ziyade, bu yapıları günümüz şehir hayatında aktif roller üstlenen, yaşanabilir mekanlara dönüştürmek. Böylece kültür varlıklarını İstanbul'un sosyal ve kültürel yaşamına yeniden entegre etmek. 

İstanbul Sanat, Haliç Tersanesi’nde 
Kültür

Dünyada işlevini aktif olarak sürdüren en eski tersanelerden biri İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Şehir Hatları A.Ş.’ye bağlı olarak hizmet vermeye devam eden Haliç Tersanesi içinde İstanbul Sanat açıldı. Kapsamlı restorasyon çalışmalarını tamamlayan İBB Fen İşleri Dairesi Başkanlığı ve yeniden işlevlendirme sürecini üstlenen İBB Miras’ın örnek teşkil eden bir dönüşüme imza attığı tarihî tersane, İstanbul Sanat Müzesi adıyla kapılarını açan, şehrin ilk kamusal çağdaş sanat müzesinin yanı sıra festival alanı, performans sanatları merkezi, çocuk sanat atölyesi restoran, müze mağazası gibi sosyal mekanlar da kazandı.

Neler var? İstanbul Sanat bünyesinde yer alan İstanbul Sanat Müzesi, farklı koleksiyonları ve kurumları bir araya getiren “Ah Güzel İstanbul” sergisiyle kapılarını açtı. Farklı dönemler, farklı katmanlar ve ifade biçimleri arasında gezinerek İstanbul’un sanatsal birikiminin izlerini süren “Ah Güzel İstanbul” sergisinde; Avni Lifij'den Komet'e, Fahrelnissa Zeid'den Selma Gürbüz'e kadar Türkiye'deki resim sanatının kıymetli sanatçılarından 300’ün üzerinde eser izleyici karşısına çıkıyor. 3 Eylül'e kadar ziyarete açık olan sergiden öne çıkanlar arasında, Gentile Bellini’nin atölyesinde resmedilen ve 15. yüzyıla tarihlenen üç yağlıboya tablodan biri olan Fatih Sultan Mehmet’in portresi de yer alıyor.

Vitruta'dan döngüsel yaklaşım ve mahallede işbirliği 
Mahalle gündemi

Moda dünyası her geçen gün yeniliklerle dolup taşarken, üretilen ürünlerin büyük bir kısmının kısa sürede atığa dönüşmesi ve bu atıkların etkileri, uzunca bir süredir büyük moda markalarından küçük işletmelere, herkesin gündeminde. İstanbul'un konsept dükkanlarından Vitruta'nın da öyle. Döngüsel moda anlayışını benimseyerek bu sorunlara çözüm üreten markanın bu yaklaşımının en son örneği ise Pera'nın sevilen esnafı, ustalığıyla tanınan Latif Usta ile işbirliği içinde sunulan ücretsiz tadilat hizmeti.

"Atma, onar": Vitruta'dan satın alınan kıyafet ve çantaların, zamanla kullanımdan kaynaklanan yıpranmaları veya hasarları Latif Usta'nın deneyimli ellerinde tadilatı yapılıyor ve böylece ömrü uzatılıyor. #vitrutaforgood etiketiyle sürdürülebilirlik aksiyonlarına ve lokal toplulukları destekleme çabasına bir yenisini ekleyen marka, "atma, onar" mottosunun altını çizen projesiyle aynı zamanda yerel esnafı ve tekstil zanaatını da destekliyor. 

Nasıl? Favori Vitruta ürünlerinizin ömrünü uzatmak istiyorsan, [email protected] adresine e-posta göndererek tadilat için randevu alabilirsin. 

Aklımıza düştü: "Bu projeyi kalıcı hale getirmek ve mahallelerin eski-yeni esnafını işbirliğine davet etmek için biz neler yapabiliriz?" sorusu aklımıza düştü bir kere. Fikri ve hevesi olanlar Vitruta'ya ve bize yazsa, hayal etsek. Bir elin nesi var, iki elin sesi var. 

Rahmi M. Koç Müzesi Ayvalık'ta 
Kültür

Ayvalık'ta bulunan eski Ertemler Zeytinyağı Fabrikası, Rahmi M. Koç Müzesi'nin binasına dönüştü. EMR Mimarlık Restorasyon tarafından yapılan çalışmalarla 19'uncu yüzyıldan kalma fabrika, bundan sonra Ayvalık'ın sanayi mirasına ve zeytinle tarihi bağlarına ışık tutacak.

Neler var? Endüstri devriminden bu yana kullanılan birçok alet, makine, fabrika dönemine ait orijinal motorlar ve özel yapım buhar makineleri müzede sergileniyor. 

Fitzrovia: Londra'nın yükselen sanat mahallesi
Şehir gündemi 

Artsy’nin haberine göre, Londra'da son yıllarda Shoreditch'ten Southwark'a kadar birçok yerde orta ölçekli ve yeni galeriler açıldı ancak Fitzrovia, en fazla yeni sanat mekanı açılan bölge oldu. Pandeminin etkilerinin hafiflemesiyle de bölgeye gelen galerin sayısı arttı.  

Yükselen mahalle: Merkezi konumuna rağmen Fitzrovia, sokakların sakin olduğu, çoğunlukla konutların ve bağımsız işletmelerin yer aldığı bir mahalle. Sakin olsa da uzunca bir süredir dikkatleri üzerine çekmeyi başarmış. Bölgenin cazibesi 20. yüzyılın başlarına dayanıyor; öne çıkan sakinleri ve ziyaretçileri arasında Augustus John, Virginia Woolf ve George Orwell var. Galeri sahibi Rebecca Hossack, 1987'de bölgede kendi adını taşıyan galerisini açtığında, Fitzrovia’nın her zaman heyecan, yaratıcılık ve sınırsız olasılıklarla eşanlamlı olduğundan bahsediyor. Hossack, o zamandan bu yana mahallenin "daha canlı hale geldiğini" düşünüyor. Bu düşünceye 2007'de Shoreditch’ten Fitrovia’ya taşınan Woolff Gallery'nin sahibi Nick Woolff da katılıyor: "Burası, tarihi boyunca her zaman bağımsız dükkanların ve restoranların olduğu yaratıcı bir alan oldu. Aynı zamanda Londra merkezindeki ekonomik olarak ulaşılabilir alanlardan biri." 

Yaratıcı topluluk: Bölgede artan hareketlilik, galeriler arasında topluluk odaklı bir yaklaşımın önünü açıyor. Ekim 2022'de Fitzrovia'da kapılarını açan Brooke Benington'un kurucu ortağı ve direktörü George Marsh'a göre uzun süredir birbirini tanıyan galerilerin fiziksel olarak da yakın olması işbirliklerini kolaylaştırıyor. Marsh, ziyaretçiler için de işleri kolaylaştırmak üzere bölgedeki galerilerin olduğu bir harita hazırlamış.

Ulaşılabilir bir alternatif: Galerilerin Fitzrovia'yı tercih etmelerinde maliyet başka bir önemli faktör oluyor. Des Bains'in direktörü Maria Valeria Biondo, galerisini Haziran 2023'te Doğu Londra'dan Fitzrovia'ya taşıyanlardan ancak Biondo artan fiyatlara da dikkat çekiyor: "O kadar popüler hale geldi ki fiyatlar Merkezi Londra fiyatlarıyla karşılaştırılabilir durumda." 

Uzun vadeli potansiyel: Galerilerin bölgeye gösterdiği talep uzun vadeli bir eğilim mi, bunu sadece zaman gösterecek. Bazıları bunun bir sanat merkezi olarak kalacağında ısrarcı. Ancak diğer galeriler, bölgenin, Londra’nın her bölgesinde olduğu gibi buradaki fiyat artışı risklerine dikkat çekiyor.

Aklımızda: Belli bir sektörün paydaşlarının aynı mahallede toplanması sektörel dayanışmayı ve sektörün bölgeye ilgisini artırıyor. Eğer sektör, yaya trafiğine de katkı sağlıyorsa bölgedeki diğer mekanların bu hedef kitleye hizmet edecek biçimde şekillenmesi de kaçınılmaz oluyor. Bu kapsamda galerilerin bir arada olduğu Fitzrovia'da sanat koleksiyonerlerinin ve meraklılarının yaya trafiğini artırması, bölgeye başka hangi yatırımları çekecek zaman içinde göreceğiz. 

Tokyo'dan Londra'ya: Bar Yuki
Yeme-içme
Dünya çapında bir kariyere sahip sommelier Yukiyasu Kaneko, Hackney'de nadir ve yüksek kaliteli doğal şaraplara odaklanan bir şarap barı ve restoran açtı. 

Yukiyasu Kaneko kimdi? Tokyo'da başladığı meslek hayatı boyunca dünyanın dört bir yanında çalışma fırsatı bulan Yuki, Kopenhag'daki Noma ve Doğu Londra'daki P. Franco gibi mekanlarda görev aldı. Ayrıca Oregon'da şarap yapımı üzerine eğitim aldı ve geçtiğimiz yıl eski Koya şefi Junya Yamasaki'nin Los Angeles'ta Yess restoranını açmasına yardımcı oldu.

Bar Yuki'de neler var? Londra Fields yakınlarındaki Bar Yuki, Yuki'nin ilk bağımsız girişimi olarak dikkat çekiyor. Yuki, mekanı "müşterilerin nadir bulunan şişeleri deneyebileceği, dünyanın en iyi doğal şaraplarının oldukça özenle seçildiği bir yer" olarak tanımlıyor. Bar Yuki'de sunulan şaraplar, İspanyol ve İtalyan esintileri taşıyan, yerel üreticilerden temin edilen mevsimlik sürdürülebilir malzemeler kullanılarak hazırlanan günlük değişen menüdeki küçük tabaklarla tamamlanıyor. Tek seferde yaklaşık 20 kişiyi ağırlayabilen Bar Yuki, çarşambadan pazara, rezervasyonsuz hizmet veriyor.

New York'ta yaya güvenliği
Ulaşım

New York on yılı aşkın süredir yaya güvenliğini iyileştirme mücadelesi veriyor. Şehrin bu doğrultuda oluşturduğu Vision Zero planı, 2024 yılına kadar trafikte can kaybını sıfıra indirmek hedefine sahip. Plan, şehir çapında hız limitlerini düşürme, hız kameraları yerleştirme ve caddelerin kesişim noktalarını yayalar için daha güvenli hale getirme gibi çeşitli önlemleri içeriyor.

Neden önemli? Bloomberg City Lab'te yayımlanan makaleye göre, şehir, yaya ölümlerini azaltmada ilerleme kaydetti. 1990'da ölenlerin yarısı yaya olmak üzere, ölüm sayısı 700'ü geçmişti. Ancak 2023'te, 8,5 milyonluk şehirde kayıtların tutulmaya başladığından beri "en güvenli" yıl yaşandı. Bisikletçiler ve yayalar için savunuculuk yapan organizasyonlar bu konuda daha fazla çalışma yapılması gerektiğini düşünüyor. Yaya ölümlerinin düşük gelirli mahallelerde orantısız bir şekilde yüksek olması nedeniyle, şehrin eşitliğe odaklanması gerektiğini dile getiriliyor. 

Model olabilir mi? New York, Vision Zero’nun 10'uncu yılında dünya çapında diğer şehirler tarafından da takip ediliyor. Şehir, trafikte can kaybını ortadan kaldırma hedefine ulaşmayı başarırsa diğer şehirlerin izleyebileceği bir model olabilir gibi görünüyor.

Selanik'e (sonunda) metro ağı 
Ulaşım

Yaklaşık 20 yıllık bir süreç ve çeşitli gecikmelerin ardından Selanik, Kasım'da metro ağına kavuşacak. Başlangıçta 13 istasyonluk bir hatla hizmete girecek olan ağ, Yunanistan'ın ikinci en yoğun trafiğe sahip şehrinde, yaşam kalitesinin uzun süredir tıkanık yollardan olumsuz etkilendiği durumun hafifletilmesine yardımcı olacak. 

Nereden nereye: Projenin inşaatı 2006 yılında başladı ve 2012 yılında tamamlanması hedefleniyordu fakat proje, kazı çalışmaları sırasında yapılan arkeolojik keşiflerden ülkenin ekonomik kriz dönemlerinden kaynaklanan finansman sorunlarına kadar çeşitli engellerle karşı karşıya kaldı. 

Neyin çözümü? Metronun bu sonbaharda hizmete açılması, şehrin trafiğiyle mücadelede önemli bir adım olacak ancak yetkililerin sürücüleri arabalarını bırakmaya teşvik edecek yollar bulması gerekecek gibi görünüyor.