Kendrick Lamar'dan eski usul hip hop'a selam: GNX

Los Angeles’ın en belalı semti Compton’dan Pulitzer Ödülü’ne uzanan serüveniyle aklımızı alan Kendrick Lamar, karşısına kim çıkarsa çıksın alaşağı etmeyi iyi bilen bir rapçi. 2024’ü Drake ve J.Cole gibi isimlerle kapışarak geçiren Lamar, GNX’te de pek kendini frenlemeye çalışmış gibi görünmüyor.

22 Kasım’da öncesinde hiçbir duyuru yapmadan çıkardığı albümün kapağında Lamar çocukken babasının kullandığı Buick Regal Grand National Experimental var. Gelmiş geçmiş en cool Amerikan otomobilleri arasında gösterilen Buick GNX, 1987 model. Bu tarih ve araç önemli. 1987 doğumlu Lamar, bir röportajında bu otomobille bağını şöyle anlatıyor: 

"Doğduğumda babam beni hastaneden eve 1987 model Buick Regal içinde Big Daddy Kane dileyerek getirmiş."

GNX aynı ismi taşıyan otomobil gibi güçlü, havalı ve yakışıklı bir albüm. Lamar daha albümün ilk şarkısı wacced out murals ile vurucu, dramatik bir hava yakalamayı biliyor. 1980’lerin İtalyan Giallo filmlerini andıran synth temelli ritimler, açılışa sinematik bir hava katıyor. Bu şarkı albümün genelinden ne beklememiz gerektiğini anlatan bir monolog. Şarkıdaki tek başına güçlü durma mesajına eklenen R&B ve soul müziğin kaliteli vokallerinden Anita Baker’a ait Sweet Love şarkı referansı ise Kendrick’in sofistike vizyonunu güçlendiren bir olgu. Bu parçada Lil Wayne’e de diss atan Lamar, Wayne’den henüz bir cevap alamadı. Wayne çok cool bir hareket ile “Ben burada oturuyorum bir şey yaptığım da yok bana ne sallıyorsun” der gibi bir tweet attı. Yakında buradan bir diss gelecek gibi duruyor.

Albüm tek başına yere sağlam basarak hayatta kalmanın ve güçlü durmanın anıtını inşa ediyor. 2024’te Not Like Us şarkısındaki Drake diss’i ile düşmanını yerle bir eden Lamar, liriklerine güç veren dikenli tarzını bu albümde de koruyor. Drake’in ana akım pop ile R&B tarzı ve yeteneklerinin sınırı sebebiyle Kendrick Lamar ile kapışabilecek kapasiteye sahip olduğunu hiç düşünmesem de bu diss fırtınasının esas kazananının plak şirketleri ve sektör olduğunun da altını çizmek isterim. Bir yerde kutuplar varsa orada kutuplaşmış bir kitle vardır. Hayran kitlesi ne kadar bölünür ve radikalleşirse toplum o kadar fazla tüketir. 

Bu diss işi, liriklerde bozguna uğrayan Drake’e bile yaradı kısacası. Drake’in, Lamar’a aile içi şiddet faili diye hitap etmesini Lamar’ın elini yükselterek Drake’e pedofil demesi takip etti. Bunlara rağmen maddiyat ve şöhret anlamında kaybedeni olmayan bir oyundu bu. GNX’te bu kavganın bir devamı gelmiyor ama etkileri görülüyor.

SZA gibi etkili bir vokal ve cazın modern nefesi, saksafon ustası Kamasi Washington’a rastladığımız albüm, 2015 tarihli caza yakın duran To Pimp a Butterfly ile karşılaştırıldığında müzikal anlamda fazlaca pop kalıyor. Lamar’ın 1990’lı yıllarda hüküm süren g-funk türüne de selam durmaktan geri kalmadığı GNX’teki squabble up klibinde Isaac Hayes’in Black Moses, Ice-T’nin Power albüm kapaklarına ve bir de The Roots grubunun kliplerine göndermeleri görmek mümkün.

Albümün öne çıkan şarkısı Lamar’ın siyah müziğindeki kültürel değişimi vurguladığı reincarnated. 2Pac’ın Made Niggaz şarkısının beat’inin kullanıldığı parçada Lamar, Dinah Washington ve John Lee Hooker gibi kültürüne yön veren isimlere selam duruyor.

GNX, Kendrick Lamar’ın kişisel hikayesini anlattığı, müzikal anlamda derli toplu gibi görünen, sözleriyle de Lamar’dan bekleneni veren bir albüm. To Pimp a Butterfly veya DAMN kadar vurucu olduğunu düşünmemekle beraber aynı sebeple en rahat dinlenebilir işlerinden biri olduğunu da belirtmek isterim. Kendrick Lamar kariyerinin ilk gününden itibaren sürekli devinim hâlinde bir sanatçı. Kültürünün sofistike katmanlarından manevi anlamda beslenen ve ne söylediğini çok iyi bilen biri. 

O, Amerikan kültürel değişiminin ve manevi devinimin bir simgesi artık. Ve tartışmasız, keskin ve oyuncu kalemini ateşlemekten sakınmayan bir sanatçı.