Krallarımız çıplak!

1. COP26 nedir?

Birleşmiş Milletler küresel ısınmayla ilgili ilk çerçeve sözleşmesini 1994’te yürürlüğe koydu. O zamandan bu yana konu, COP (Conference of the Parties) toplantılarında, yani tarafların katıldığı konferanslarda ele alınıyor. Glasgow’da düzenlenen COP26, adından da anlaşılacağı üzere bu konferansların 26’ncısı. 31 Ekim’de başladı, heyetler düzeyinde çalışmalarla 12 Kasım’a kadar sürecek.

2. Alınan kararlar neler?

Henüz zirve bitmiş değil. Fakat büyük oranda tamamlandığından, genele dair bir şeyler söylemek mümkün. Öncelikle aktivistlerin zirvenin gidişatından memnun olmadığını söylememiz gerek. Dağ fare doğurdu gibi bir durum var. Buna karşın bazı kararlar alındı tabii:

• Başını ABD ve Avrupa Birliği’nin çektiği 100’den fazla ülke 2030’a kadar metan gazı emisyonlarını %30 azaltmayı taahhüt eden anlaşmayı imzaladı.
• Zirvenin belki de en çok haber değeri taşıyan gelişmesi, Hindistan’ın 2070 yılında sıfır karbon emisyonuna ulaşmayı hedeflediğini açıklaması oldu. Bilim çevreleri taahhüdün yerine getirilmesi durumunda 1,5 derecelik küresel sıcaklık artışı hedefine bir adım daha yaklaşılabileceğini söylüyor.
• 45 ülkeden finans sektöründeki 450’yi aşkın firma, toplamda 130 trilyon dolar tutarındaki fonu, 2050’ye kadar sıfır emisyon projelerine ayıracaklarını taahhüt etti.
• Aralarında Birleşik Krallık, Polonya, Güney Kore’nin de yer aldığı 40’tan fazla ülke, 2030’a kadar kömür yakıtlı enerji santrallerinin faaliyetlerini aşamalı olarak durduracaklarını açıkladı.
• Başta Brezilya olmak üzere 130’dan fazla ülke 2030’a kadar sınırları içindeki ormansızlaşma faaliyetlerini sona erdireceklerini duyurdu. Fakat ne yazık ki, bu ülkelerin konuya ilişkin verdiği ilk söz değil.

3. Aktivistler mutlu mu?

Maalesef değil. Zirve onları mutlu etmenin çok uzağında görünüyor. Genç aktivist Greta Thunberg zirveyi “bir PR faaliyeti” olarak tanımladı. Greta, “Bu krizi bizi bu noktaya getiren yöntemlerle çözemeyeceğimiz kesin” dedi ve kararların bağlayıcılığı olmadığına vurgu yaptı. İklim değişikliği mücadelesinin sembol ismi, kuzey ülke liderlerinin tatlı konuşmalar yapmaya devam ettiğini fakat gerçekçi ve esaslı kararlar almadıklarını söyledi. Konferans ayrıca yine Greta’nın başını çektiği bir grup aktivist tarafından gelmiş geçmiş en dışlayıcı COP konferansı seçildi. STK’ların dışlandığını iddia eden aktivistler “bir grup kuzey ülkesinin yeşil göz boyamasından ibaret” diye tanımladıkları COP26’nın beklentileri karşılamadığını belirtti.

4. Kimler katıldı?

Ülkelerin başkanlar seviyesinde katıldığı COP26’da Cumhurbaşkanı Erdoğan yer almadı. Erdoğan, güvenlik konusunda Türkiye’nin taleplerinin yerine getirilmemesi nedeniyle Glasgow’a gitmekten vazgeçtikleri bilgisini basın mensuplarıyla paylaştı. Bu arada katılımcılar konusunda çok dikkat çeken bir diğer istatistik ise şuydu: Glasgow’a katılan fosil yakıt endüstrisi delegelerinin sayısı, ülke delegelerinden fazlaydı. En kalabalık ülke Brezilya, konferansta 473 müzakereciyle yer alırken fosil yakıt endüstrisi zirvede 503 delegeyle temsil edildi.

5. Protestolar oldu mu?

Pek tabii ki. Yaklaşık 100 bin kişi, Glasgow sokaklarında "Küresel Kuzey” diye tanımladıkları gelişmiş ülkeleri, küresel ısınmayla mücadelede kalıcı ve net adımlar atmayı reddettikleri için protesto etti. Ayrıca yine Glasgow’da “İklim Adaleti İçin İnsanların Zirvesi” isminde paralel bir konferans düzenlendi. Bu alternatif zirvenin notlarına buradan erişebilirsiniz.