Kriptoda iflas dosyası: 2022'de "elveda" dediklerimiz

2022, kripto dünyası için oldukça zorlu geçti. 2021 yılında yaklaşık 3 trilyon dolar ile en yüksek değerine ulaşan kripto para piyasasının değeri, kayıplarla geçen 2022 yılının ardından Ocak 2023 itibarıyla yaklaşık 993 milyara kadar geriledi.

Bu akıl almaz düşüş sırasında en büyük iki dijital para birimi olan Bitcoin ve Ether de dahil olmak üzere pek çok kripto para birimi büyük zarar gördü. CNBC’nin hesaplamalarına göre 22 Aralık 2022 itibarıyla Bitcoin %63; Ether ise %67 değer kaybetti. 2021’de 68.789,63 dolardan işlem gören Bitcoin’in değeri, Haziran 2022’de 20 bin doların altındayken bu rakam Aralık 2022’de 17 bin doların altındaydı.

Bu çöküş sırasında, 7 Mayıs'ta, sözde 1 dolara sabitli olması gereken ve o zamanki değeri 18 milyar dolar olan algoritmik stabilcoin terraUSD'nin (UST) fiyatı sallanmaya başladı ve UST, sabitliğini kaybederek 9 Mayıs'ta 35 sente düştü. UST'nin fiyatını dengelemesi beklenen tamamlayıcı token LUNA ise 12 Mayıs'ta 80 dolardan sadece birkaç sente düştü. Binlerce yatırımcının etkilendiği ve diğer kripto birimlerin de değer kaybetmesine neden olan çöküşün, kripto piyasasına tamı tamına 300 milyar dolara mal olduğu tahmin ediliyor.

TerraUSD ve kardeş token Luna'nın arkasındaki proje olan Terraform Labs'in kurucusu Do Kwon içinse Interpol tarafından kırmızı bülten yayınlandığı ve Kwon'un tutuklanmak üzere dünya çapında kolluk kuvvetlerince arandığı biliniyor. Güney Kore yetkilileri tarafından yapılan son açıklamalara göreyse suçsuz olduğunu ve "kaçmadığını" söyleyen Kwon şu an Sırbistan'da saklanıyor.

^{Do Kwon/Bloomberg}

Bunlara ek olarak, Solana ve AMP %93, Cardano %80, Dogecoin’in ise %55 değer kaybı yaşadı.

Kısa bir süre önce uzun bir aranın ardından 20 bin doların üzerine çıkan ve bu satırların yazıldığı cumartesi akşamı 23 bin doların biraz daha üstünde işlem göre Bitcoin 2023’e güzel bir başlangıç yapsa da, piyasadaki çöküşün etkisi birbirine son derece bağlı sektördeki şirketleri vurmaya devam ediyor.

Gelin, son bir yılda sektördeki çöküş sırasında aldığı yaraları bütün çabalara rağmen bir türlü iyileşmeyen ve iflaslarıyla kripto dünyasının içinde bulunduğu durumu çok daha sancılı bir hâle getiren kripto firmalarını hatırlayalım.

Three Arrows Capital

Kripto hedge fonu Three Arrows Capital, Mart 2022’de yaklaşık 10 milyar dolarlık varlığın yönetiminden sorumluydu ve bu da onu dünyanın önde gelen kripto hedge fonlarından biri olarak konumlandırıyordu. Ancak zirvedeyken yaklaşık 560 milyon dolar gibi önemli bir pozisyona sahip olan LUNA ve Terra’nın mayıstaki çöküşüyle, bu iki birime olan bağı nedeniyle Three Arrows Capital da düşüşe geçti. Bundan çok kısa bir süre sonra, 1 Temmuz 2022’de ise Three Arrows Capital iflas başvurusunda bulundu. 

Voyager Digital

Terra ve LUNA’nın çöküşü ve Three Arrows Capital’ın iflası, kripto sektöründe kelimenin tam anlamıyla bir iflas trendi başlattı. Three Arrows Capital’ın 650 milyon dolardan fazla değere sahip bir kripto kredisinde temerrüde düşmesinin ardından New Jersey merkezli kripto kredi kuruluşu Voyager Digital, 6 Temmuz 2022’de ABD’de iflas başvurusunda bulundu.

^Reuters

Lider kripto borsası Binance’in ABD’deki iştiraki, aralık ayında Voyager’ın kripto kredi platformunu yaklaşık 1 milyar dolar değerinde bir anlaşmayla satın almayı planladığını duyurdu; ancak Binance’in bu planının önünde birtakım engeller olabilir gibi gözüküyor.

• Ne gibi engeller? ABD Yabancı Yatırım Komitesi (CFIUS), Binance’in 1 milyar dolara Voyager Digital’ı satın almasına yönelik yürüttüğü inceleme sonucunda satın almanın ertelenebileceğini ya da engellenebileceğini açıkladı. CFIUS’un son zamanlarda ABD hükümeti tarafından ülkedeki Çin yatırımlarını engellemek için giderek daha fazla kullanılan bir araç hâline geldiği biliniyor. Daha önce ABD’de bir kara para aklama soruşturmasına dahil olan Binance ise Çin doğumlu Changpeng Zhao’ya ait. Öte yandan, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) ise Binance.US'in Voyager Digital'ı satın alma teklifine sınırlı bir itirazda bulundu. Regülatör, satın alma anlaşmasının bazı ayrıntılardan yoksun olduğunu belirterek anlaşmanın ardından Binance.US'in ticari faaliyetlerinin niteliği hakkında daha fazla bilgi istediğini söyledi. 

Celsius

TerraUSD ve Luna'nın çöküşüyle yıkılan bir diğer şirket ise kripto kredi şirketi Celsius oldu. 14 Temmuz'da ABD’de iflas başvurusunda bulunan Celsius’un adı o zamandan bu yana dolandırıcılık soruşturmaları, müşteri hesaplarına farklı muamele, müşteri gizliliği ve yeni bir Bitcoin madencilik tesisi için yaptığı harcamalarla ilgili anlaşmazlıklarla anıldı.

FTX

Bir dönemin en büyük kripto borsalarından olan Bahamalar merkezli FTX, müşterilerin sadece 72 saat içinde yaklaşık 6 milyar dolar para çekmesinin ardından 11 Kasım 2022’de iflas ederek kripto dünyasında devasa bir şok etkisi yarattı. FTX’e bağlı hedge fonu Alameda Research'ün de iflas başvurusunda bulunmasıyla, eski milyarder Sam Bankman-Fried tarafından kurulan şirketlerin çöküşü kripto sektöründeki en yüksek profilli başarısızlıklardan biri olarak tarihe geçti. Bu süreci daha önce Quando'da "Bir kripto trajedisi: Yükselişi ve çöküşüyle FTX" isimli yazıda sizlerle detaylı bir şekilde paylaşmıştık.

^Bloomberg

12 Aralık’ta yaşadığı Bahamalar’da tutuklanan, daha sonrasında ise ABD’ye sevk edilerek 2 Ekim’deki duruşmaya kadar kefaletle serbest bırakılan Bankman-Fried, para transferi dolandırıcılığı, kara para aklama ve kampanya finansmanı ihlalleri dahil olmak üzere sekiz ayrı suçtan yargılanıyor. Olay federal savcılar tarafından "ABD tarihindeki en büyük mali dolandırıcılıklardan biri" olarak tanımlanırken, suçlu bulunması hâlinde 100 yıldan daha fazla hapis cezasına çarptırılacağı tahmin edilen Sam Bankman-Fried, yatırımcıları kandırarak milyarlarca dolar zarara uğrattığı yönündeki suçlamaları reddediyor.

BlockFi

Kripto kredi şirketi BlockFi, FTX'in çöküşünden yaklaşık iki hafta sonra kasım ayının sonlarına doğru ABD’de iflas başvurusunda bulundu. Konuya ilişkin yapılan açıklamada, BlockFi’ın FTX’e ciddi ölçüde maruz kalmasının bir likidite krizine yol açtığı aktarıldı.

New Jersey merkezli kripto kredi kuruluşu, rakip kripto kreditörleri Voyager Digital Ltd ve Celsius Network'ün 2022'nin başlarında iflas etmesinin ardından ayakta kalmak için temmuz ayında FTX ile imzalanan bir anlaşma uyarınca 400 milyon dolarlık bir döner kredi imkanı elde etmiş; bunun karşılığında FTX ise 240 milyon dolara kadar satın alma opsiyonuna sahip olmuştu.

Core Scientific

ABD’de bulunan halka açık en büyük kripto madencilik şirketlerinden biri olan Core Scientific, 21 Aralık 2022’de iflas başvurusunda bulundu. Core Scientific, iflasın nedeni olarak düşen Bitcoin fiyatlarını, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ışığında giderek artan enerji maliyetlerini ve Celsius Network'ten kalma 7 milyon dolarlık ödenmemiş borcu gerekçe gösterdi.

Core Scientific’in iflası sırasından Bitcoin 16 bin dolardan işlem görüyordu. Buna karşılık, iflastan iki ay kadar önce yayımlanan bir rapora göre 1 Bitcoin üretmek 19 bin dolardan fazlasına mal oluyordu.

Genesis Global Capital

Kripto iflaslarının son kurbanı ise, adı bir zamanlar en büyük kripto kredi kuruluşları arasında olan Genesis oldu. FTX’in iflasının ardından kasım ayında müşteri itfalarını donduran, ABD merkezli risk sermayesi şirketi Digital Currency Group bünyesindeki Genesis Global Capital, en az 3,4 milyar dolar borçla 20 Ocak 2023’te iflas başvurusunda bulundu. Bununla birlikte, firma, 100 binden fazla alacaklısı olduğunu tahmin ettiğini bildirdi.