Küresel ekonomi: Gelecek yıl, gideni aratacak mı?

Merkez bankaları yüksek enflasyonla mücadele ederken, piyasalar 2023 yılı boyunca hep bir küresel bir resesyon bekledi. Ancak küresel ekonomi 2023 yılını muhtemelen %3'e yakın bir oranda büyümeyle tamamlayacak; ayrıca istihdam piyasası ayakta kaldı, enflasyon düşüş yolunda ve borsalar %20 oranında yükseldi. Tüm bunlara ek olarak, 2024 yılı için öngörüler de fazlasıyla pozitif.

The Economist, 35 ülke için derlediği ekonomik ve finansal göstergelerle ülkeleri 2023 performanslarına göre sıraladı. Öne çıkan noktalar şunlar oldu:

• Yakın zamana kadar kötü ekonomi yönetimiyle anılan Yunanistan, üst üste ikinci yılda da listenin zirvesinde yer aldı. Ülkenin çekirdek enflasyonunda %3,4 artış, enflasyon genişliğinde %13,3 düşüş, GSYH'sinde %1,2 büyüme, istihdamda %1,1'lik, hisse fiyatlarındaysa %43,8 artış kaydedildi.
• 15. sırayı Estonya ile paylaşan Türkiye, beş kriterde şu şekilde performans gösterdi: Çekirdek enflasyon %69,5, enflasyon genişliği eksi %6,7, GSYH %3,3 büyüme, %0,1'lik istihdam seviyesi, hisse fiyatlarında ise %20,6 yükseliş.
• Sıralamanın sonunda ise Finlandiya yer aldı. Çekirdek enflasyonu %6,6 seviyesinde gerçekleşen ülkede enflasyon derinliği %6,3 oranında azaldı, istihdam %0,5 seviyesinde bildirildi. Ancak GSYH tarafında %4'lük, hisse fiyatlarında ise %12'lik düşüş kaydedildi.
• Güney Kore haricinde göze çarpan performansların çoğu Amerika kıtasından geldi. ABD, Kanada ve Şili üst sıralardayken İngiltere, Almanya, İsveç, Finlandiya gibi durgun ülkeler ise Kuzey Avrupa tarafında öne çıktı.
• 2023 yılındaki en büyük zorluklardan biri artan fiyatlarla mücadele oldu. Enflasyonist baskının iyi bir göstergesi olan çekirdek enflasyonda, %1,3 ile İsviçre, %2,8 ile Japonya ve %3,1 ile Fransa'nın fiyatları kontrol altında tutabildiği görülüyor. Avrupa'nın birçok bölgesinde, birçok ülke hâlâ ciddi baskıyla karşı karşıya. En kötü performans gösteren ülkeler ise %69,5 ile Türkiye, %11 ile Macaristan ve %9,5 ile Kolombiya.
• Çoğu ülkede enflasyonun daha az kalıcı hâle geldiği görüldü. Tüketici sepetinde fiyatların yıllık %2'den fazla arttığı kalemlerin payını hesaplayan "inflation breadth" yani enflasyon genişliği, %26,7 ile Lüksemburg, %18,8 ile ABD, %13,3 ile Güney Kore ve Yunanistan'da kayda değer düşüş gösteriyor. Diğer tarafta Almanya, Japonya ve İspanya'nın enflasyon genişliğinde ciddi ölçüde artış söz konusu.
• Sonraki iki ölçüt olan istihdam ve gayrisafi millî hasıladaki büyüme, ekonomilerin vatandaşlara ne ölçüde hizmet ettiğine dair ipuçları veriyor. 2023'te hiçbir yerde olağanüstü bir başarı elde edilememiş olsa da, çok az sayıda ülkede büyümede düşüş kaydedildi. İrlanda'nın gayrisafi yurtiçi hasılasının (GSYH) ölçümünde büyük sorunlar var. Almanya enerji fiyatlarındaki şokun etkileri ve ithal Çin araçlarının artan rekabetiyle mücadele ediyor. İngiltere ise hâlâ Brexit'in sonuçlarıyla uğraşıyor.

Bundan sonrası: OECD, maliyet baskılarının hafiflemesiyle birlikte 2025 yılına kadar çoğu ekonomide merkez bankası hedeflerine doğru kademeli olarak enflasyonun gerilemeye devam etmesini bekliyor.

• Kasım sonu tarihli rapora göre, OECD ülkelerinde 2023 yılında %7 olan tüketici fiyatları enflasyonunun 2024 yılında %5,2'ye, 2025 yılında ise %3,8'e düşmesi öngörülüyor. Büyüme kısmı biraz daha mütevazı: 2023 yılında küresel GSYH büyümesinin %2,9 olmasının ardından 2024'te %2,7 seviyesine hafif bir yavaşlama bekleniyor. 2025 yılında ise %3'e doğru hafif bir iyileşme tahmini var.
• Ek olarak: Asya'nın 2023'te olduğu gibi 2024-25'te de küresel büyümenin büyük kısmını oluşturmaya devam etmesi muhtemel.

Dahası: Goldman Sachs, küresel ekonominin 2024 yılında piyasa beklentilerinden daha iyi bir performans göstereceğini düşünüyor. Faiz artışlarının ekonomiler üzerinde baskı yaratmaya devam edeceği belirtilirken, "en kötüsünün" çoktan geride kaldığı vurgulanıyor. GSYH büyümesi konusunda ise iyimser olmak için "en güncel nedenin" merkez bankalarının enflasyonu düşürmek için bir resesyona ihtiyaç duymaması olduğu belirtiliyor.