Merhaba!

Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver

Merhaba, ben Mine!

Yeni yıla yeni bir niyetle başladım ve ne mutluyum ki, niyetim filizlendi. Dünyahali’nin yeni yılında sizlerle tanışıyorum! Neredeyse 25 yıldır insanlara sağlık dağıtmak, gençleri yetiştirmek, bilimsel bilgi üretmek ve sistemleri iyileştirmek için çalışan hem de çok çalışan bir hekim olarak biriktirdiklerim, gözlemlediklerim, sezdiklerim, söylemek ve değiştirmek istediklerimle geldim buraya. Gönüllü sadeliği benimsemiş, kökleri toprakta olan, kendi gıdasını yetiştirmekten  büyük mutluluk duyan, permakültür ve bilinçli farkındalık eğitimleri alan ve  doğanın döngüsünden kopuk düzenden dolayı mutsuz ve içi içini yiyen ama asla umudunu kaybetmeden değişim ajanı olmaya çalışan bir insanım. 

Yıllar içerisinde hastalıkların en üzücü ve en yıkıcı yönlerini gördüm. Metabolik bir pandemi sayılan diyabetin, kanserin, kalp ve damar hastalıklarının, kronik akciğer hastalıklarının hastaların ve ailelerinin hayatlarına nasıl derin ve geri dönülmez yaralar açtığına şahit oldum. Bir noktadan sonra o insanların ıstıraplarını azaltmaya çalışmaktan başka bir şey gelmedi elimden. İşin en acı tarafı da bu hastalıkların tümünün ‘önlenebilir hastalıklar’ olması gerçeği. Dünya Sağlık Örgütü tarafından bu hastalıklardan büyük oranda sorumlu olan değiştirilebilir davranışsal risk faktörleri şu şekilde sıralanır: sigara kullanımı, fiziksel inaktivite, alkolün zararlı kullanımı ve sağlıksız diyetler. Bunların hepsinin temeline baktığımda kök nedenin küresel boyutta insanın doğayla olan bağının kopması olduğunu düşünüyorum. Her ne kadar gelişmiş tıbbi imkanlara ve bilimsel bilgiye sahip olsak da bozulan sağlığı ve işlevsel kayıpları tam olarak düzeltmek çoğu zaman mümkün olmamakta. Oysa ki insanların ‘sağlıkla yaş alması’ için hastalıklar ortaya çıkmadan önce, gerçekten isteyerek ve gayret ederek atacağımız küçük adımların sağlığı korumak adına büyük etkileri olabilir. 

Sadece bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar değil, bulaşıcı hastalıklar açısından da doğa ile olan ilişkimiz hikayenin akışını belirlemektedir. İnsan eliyle oluşturulan yıkım ve iklim değişikliğine yol açan faktörler aynı zamanda doğadaki canlıların birbirleriyle ve insanlarla olan etkileşimini de değiştirmektedir. Yaşam alanlarını kaybetmiş hayvanların diğer hayvanlarla ve insanlarla potansiyel olarak temas halinde olması, enfeksiyon hastalıklarına yol açan patojenlerin genetik yapılarını daha kolay değiştirmelerine ve hayvanlardan insanlara geçiş yolu bulmasına yol açmaktadır. Daha önce hiç tanışmadığı mikroorganizmalarla enfekte olan insanoğlunun savunmasız bir şekilde, şu anda yaşadığımız şekilde büyük küresel salgınlar içinde kendini bulmasına yol açabilmektedir. Bunun da ötesinde, iklim değişikliği suyla bulaşan kolera ve sivrisineklerle bulaşan sıtma gibi bir çok hastalığın yayılması için daha uygun şartlar oluşturmaktadır. 

Kaliteli gıda, temiz hava, sağlıklı beden ve zihinlere ihtiyacımız var. Bunun için de doğayla, dünyayla kopmuş olan bağlarımızı yeniden kurmaya. Ben de en iyi yaptığımı düşündüğüm işlerin bir bütünüyle burada olmak istedim: gözlemlemek, sezmek, sevmek, okumak, yazmak ve başkalarını da hikayeye katıp beraber yürümek. Ve bu hikayede, toprağın bilgeliği hayatlarımıza dokunsun diye kendime bir yol gösterici olarak ‘toprak’ı seçtim. Wendell Berry’nin deyişi ile ‘Toprak hayatların muhteşem bağlayıcısı, her şeyin kaynağı ve varış yeridir’. Toprağın annelik ettiği döngülerden insanoğlunun çıkarması gereken sayısız ders var: her bir yok oluşun yeni bir varoluşa dönüştüğü, iç içe geçmiş, yalın, verimli, sürdürülebilir, her bir çıktının bir başka sürecin girdisi olduğu, en çalışkan canlıların ev sahipliğini yapan, bire bin veren şifa dolu, cömert toprak… 

Bana ayrılan alanda,

• sağlığı iklim krizi ile mücadelede bir motivasyon aracı yapmak,
• iklim krizinin oldukça kişisel ve hemen şu anda bizi ve ailemizi ilgilendiren bir büyük sorun olduğunu kanıtlamak, 
• atacağımız her bir küçük adımın ne kadar büyük değişikliklere fırsat sağlayabileceğini göstermek için bilimsel bilgiler ışığında deneyim ve düşüncelerimi paylaşıyor olacağım. 

Her risk bir fırsat içerir: iklim krizine yol açan etkenleri azaltmak için yapacağımız hayat tarzı değişikliklerinin bize esasında bir ek fayda olarak daha da çok sağlık katacağını anlatmaya çalışacağım. 

Toprağın bilgeliği, yolumuza ışık tutsun. Duralım -ama gerçekten duralım- kendimize, hayat amacımıza, dünyamıza bir anlığına da olsa dışarıdan bakalım. Yediğimizde, içtiğimizde, giydiğimizde, tükettiğimizde, isteklerimizde sadeleşerek beden ve zihinlerimize dinlenmek ve yenilenmek için fırsat verelim. Şefkatle, sakinlikle ve toprağın bilgeliğiyle hareket ederek insanlığı ve dünyamızı iyileştirecek güce sahip olduğumuzu hep hatırlayalım.