Modern müşterilere modern çözümler: BaaS ve Open Banking

Geçtiğimiz hafta eylül ayı boyunca ele alacağımız “FinTech Dosyası”nın kapağını açmış, finansal teknolojilerin ne olduğuna, kısa tarihine ve finans anlayışını nasıl yeniden şekillendirdiğine bakmıştık. Bugünkü sayımızda ise olayın biraz daha detayına inip Banking as a Service (Servis Modeli Bankacılığı ya da BaaS) ve Open Banking’in (Açık Bankacılık) ne olduğunu, artılarını ve eksilerini ele alacağız.

Yeni bir dijital çağa doğru

^{Peter Dazeley/Getty Images}

Finansal hizmetler, modern zamanın müşterilerinin, yani bizlerin ihtiyaç ve beklentilerine ayak uydurmaya çalışırken yeni bir dijital çağa doğru hızlı ve emin adımlarla ilerliyor; FinTech’lere ve FinTech’lerin getirdiği yeniliklere ayak uydurmak amacıyla geleneksel bankacılık kurumları da ürün tekliflerini teknolojileştirmek için yeni yollar arayışına giriyor. BaaS ve Open Banking de işte tam olarak bu noktada devreye giriyor.

Bankacılık işlemlerini daha önce hiç olmadığı kadar kolay bir hâle getiren BaaS ve Open Banking sayesinde finansı kontrol etmenin ve “iş” yapmanın alışılageldik yolları giderek tarihin tozlu sayfalarındaki yerlerini alıyor. Ve her ne kadar BaaS ve Open Banking konuya az biraz hakim olanlar için benzer bankacılık modelleri gibi görünseler de, aslında önemli farklılıkları bulunuyor. Bu nedenle, her modelin kendi içinde nasıl farklılaştığını ve müşterilere ne gibi faydalar sunduğunu anlamak büyük önem arz ediyor.

Gelin, BaaS ve Open Banking'in ne olduğuna daha yakından bakalım.

Nedir bu BaaS?

Özünde BaaS, lisanslı bankaların çevrimiçi bankacılık hizmetlerini doğrudan banka dışı ortaklarının ürünlerine yerleştirdiği ya da başka bir deyişle, üçüncü taraf distribütörler aracılığıyla bankacılık ürün ve hizmetlerinin sağlandığı bir iş modeli olarak tanımlanabilir. Bankacılık dışı işletmeleri düzenlenmiş finansal altyapı ile entegre eden BaaS, böylelikle özel teklifleri ve bunların piyasaya daha hızlı sunulmasını da mümkün kılar. 

Bu, bankaların üçüncü şahısları sistemlerine uygulama programlama arayüzleri (API) aracılığıyla bağlanmaları için yetkilendirdiği bir süreç aracılığıyla gerçekleşir. Bağlantının ardından ise banka dışı kuruluşun lisans almaya gerek kalmadan müşterilerine bankacılık hizmetleri sunması mümkün hâle gelir. Bu bankacılık hizmetleri, borç verme ve ödeme hizmetlerinden banka kartları ve dijital cüzdanlara kadar pek çok hizmeti içerebilir.

Daha iyi anlaşılması açısından bir örnek verecek olursak: Diyelim ki bir havayolunun yöneticisisiniz. Oldukça rekabetçi olan bir ortamda müşteri sadakatini güçlendirmek için müşterilerinize bir banka kartı ayrıcalığı tanıyarak bu kartla ödeme yapmaları hâlinde sadakat puanları kazanmalarını sağlayabilirsiniz. Müşterilerin bu kartları kullanması ise sizin markanızla etkileşime girmeleri; bu da sizin müşterilerinizin harcama davranışlarını analiz ederek onları daha iyi anlamanız ve onlara daha özel hizmetler sunmanız anlamına gelir.

Veya, müşterilerinize uçak biletleri için doğrudan internet siteniz üzerinden online kredi verebildiğinizi düşünün. Bu şekilde müşterileriniz yolculuklarını kesintisiz bir şekilde finanse edebilirken siz de sattığınız uçak bileti sayısını artırabilir ve müşterilerinizin harcama tutarını doğrudan etkileyebilirsiniz. 

Banka dışı kuruluşların kendi bankacılık hizmetlerini sunarak müşteri deneyimlerini iyileştirmenin ve gelirlerini artırmanın düzinelerce yolu vardır. Ancak, bankacılık hizmetleri sunmak istiyorsanız, dünyadaki her hükümet bir bankacılık lisansına sahip olmanızı gerektirir. Gel gelelim ki böyle bir lisansın alınması yalnızca önemli sermaye gereksinimleri değil, kara para aklama, bankacılık gizliliği ve mevduat korumasına ilişkin katı düzenlemelerle uyumlu olmayı da beraberinde getirdiği için oldukça zordur. BaaS ise burada oyuna dâhil olur.

Lisanslı bankaların dijital bankacılık hizmetlerini doğrudan diğer banka dışı işletmelerin ürünlerine entegre ettiği bir modeli tanımlayan BaaS, bu şekilde havayolu şirketleri gibi banka dışı bir işletmelerin, bankacılık lisansı almalarına gerek kalmadan müşterilerine mobil banka hesapları, banka kartları, krediler ve ödeme hizmetleri gibi dijital bankacılık hizmetleri sunmalarına imkân tanır.

Peki ya Open Banking?

^{Qi Yang/Getty Images}

Tıpkı BaaS’de olduğu gibi Open Banking de bankaların API aracılığıyla banka dışı bankalara bağlanmasını içerir ve bu, iki modelin karıştırılmasının ardındaki en temel sebeptir. Ancak, bu iki model tamamen farklı amaçlara hizmet eder. BaaS modelinde, banka dışı işletmeler bankacılık hizmetlerini kendi ürünlerine entegre ederken, Open Banking modelinde ise üçüncü taraf hizmet sağlayıcıları (TPP) olarak bilinen banka dışı işletmeler, ürünleri için sadece bankanın verilerini kullanır.

Mesela; finansal yönetim uygulamaları, Open Banking'den yararlanan öne çıkan TPP'lerdir ve bu uygulamalar, tüm farklı banka hesaplarınızdaki bilgileri tek bir uygulamada toplar ve böylece mali durumunuzu daha iyi denetlemenizi sağlayarak tasarruf hedeflerinize ulaşmanıza veya harcama alışkanlıklarınızı iyileştirmenize yardımcı olabilir. Ancak bu tarz bir uygulamanın bilgilerinizi toplaması, tüm banka hesaplarınızdan işlem verileri alması gerektiği anlamına gelir ve bu da bankaların sistemlerine bir API entegrasyonu yoluyla gerçekleşir. 

Öte yandan; TPP’ler, tam anlamıyla bir bankacılık lisansına sahip olmadıkları için BaaS sağlayıcılarından farklı olarak kredi verme veya mevduat alma gibi bankacılık hizmetlerini gerçekleştirememektedir. Bu durumda, Open Banking ve BaaS arasındaki temel farkın, paylaşılan şeyin “ne olduğu” olduğu söylenebilir. Buna göre, Open Banking, mevcut bankacılık müşterilerinin finansal verilerinin üçüncü şahıslarla güvenli bir şekilde paylaşılmasını sağlarken, BaaS, üçüncü şahısların bankanın mevcut altyapısını kullanarak banka işlevlerine erişimini sağlar. 

BaaS ve Open Banking: artıları, eksileri neler?

^{Westend61/Getty Images}

BaaS'nin avantaj ve dezavantajları

Yeni başlayanlara ve hizmet sağlayıcılara, daha önce yalnızca ağır düzenlemelere tâbi, geleneksel finansal kurumlar aracılığıyla sunulan modern finansal ürünler/hizmetler sunma yeteneği veren teknoloji ve finansın birleşmesi olan BaaS, internet üzerinden talep üzerine sağlanan ve belirli bir zaman çerçevesinde yönetilen bir finansal hizmetin kapsamlı bir şekilde tamamlanmasını sağlar. Ancak kulağa her şeyi her şeyi daha da kolaylaştırıyormuş gibi gelen bu modelin kendi içinde bazı sorunları da yok değil.

Peki bunlar neler?

Artıları

Bankalar erişim alanlarını genişletebilir : Bankalar, ihtiyaçlarınızı karşılamaya devam ederken aynı zamanda bankaların erişimlerini genişletmelerine yardımcı olan işletmelerle ortak olabilir.

• Bankalara olan ilgi sürdürülebilir: Bankalar, sürekli değişen dijital ortama ayak uydurmak için BaaS'ı kullanabilir.
• Şirketler bankacılık hizmetleri sunabilir: Banka dışı işletmeler, kendi süreçlerini oluşturmak yerine size geniş bir hizmet yelpazesi sunmak için bankacılık süreçlerine erişmenin tüm avantajlarından yararlanır.
• Tüketiciler için daha fazla seçenek: Bir müşteri olarak, BaaS sayesinde finansal işlemleri nasıl ve nerede gerçekleştireceğiniz konusunda daha fazla seçeneğe sahip olursunuz. Ek olarak, teorik olarak sektörde daha fazla rekabet olması, sizin için daha fazla tasarruf anlamına gelir.

Eksileri

• Rekabet, bankaların müşteri tabanlarını azaltabilir: Bankalar için BaaS, pazar paylarının bir kısmını daha iyi hizmet sunan banka dışı şirketlere kaptırma tehlikesiyle karşı karşıya oldukları anlamına gelir.
• Genellikle birebir ilişkiler yoktur: Dijital bankacılığı tercih ediyor ve aynı zamanda finans kurumunuzla yüz yüze etkileşim kurmak istiyorsanız, BaaS hesapların size göre olmadığını söyleyebiliriz.
• Bilgileriniz daha az güvenlidir: Bankacılık işlemleriniz için iki şirket kullandığınızdan (hesabı sunan şirket ve banka), bilgileriniz bir yerine iki şekilde ifşa edilir.

Gelelim Open Banking’in avantaj ve dezavantajları

Kredi kartları, hesap özetleri ve hesap türleriyle ilgili veriler ve müşterinin finansmanıyla ilgili geri kalan her şey üzerine kurulu olan Open Banking'in de tabii ki birçok avantajı ve dezavantajı bulunmakta. Bunlardan kısaca bahsedecek olursak:

Artıları

Müşterilere operasyonlarında yardımcı olma: Open Banking ile her kişinin ihtiyaçlarına uygun yanıtlar ve hizmetler sağlanması çok daha kolay hâle gelir. Bunun nedeni, hâlihazırda var olan çok sayıda API ve ortaya çıkan yeni API'ların her şeyi daha basit bir hâle getirmesidir. Bunun için ihtiyacınız olan tek şeyse teknolojiye erişimdir. Bu erişimin sağlanması hâlinde hem finansal işlemlerinize harcadığınız zaman azalır hem de işlemleriniz otomatikleşir.

• Hizmetlerin merkezileştirilmesi: Open Banking ile bankalar müşterilerinin ihtiyaç duyduğu tavsiye, krediler, transferler ve finansman gibi çeşitli hizmetler üzerinde tam kontrol elde eder. Böylece her şey daha fazla görünürlükle ve tek bir yönetim altında yapılır.
• Finansal piyasada artış: Open Banking'e daha fazla müşterinin gelmesiyle API'ların ve hizmetlerin çeşitlendirilmesi de doğru orantılı bir şekilde artış gösterir. Böylece, ortaya herkesin ihtiyacına göre uyarlanmış sayısız teklif çıkmış olur.

Eksileri

• İtibar: Open Banking’e karşı bir ilgisizlik ve güven eksikliğinin bulunduğu söylenebilir. Bunun nedeni ise kısmen müşterilerin verilerini paylaşma korkusu, kısmen de Open Banking’in nasıl çalıştığına dair bilgi eksikliğidir denebilir.
• “Fintech”: Fintech pazarı oldukça hızlı bir şekilde büyüyor ve geleneksel olarak bankalar tarafından kontrol edilen birçok hizmetin yerini alan bu şirketlerin büyümesi, büyük bankalar için büyük bir dezavantaj oluşturuyor. Birçok çeşitli hizmet sunan ve sayıları giderek artan FinTech’ler, basit, hızlı ve düşük maliyetli olmalarıyla müşteriler için daha ilgi çekici olabilir.
• Müşteri ile kişiler arası ilişkiyi ortadan kaldırır: BaaS’in eksilerinden bahsederken de karşımıza çıktığı üzere, Open Banking modelinde her şeyin dijital olarak ele alınması, müşteri ve banka arasındaki görüşmelerinde dijitalleşeceği anlamına gelir ve bu, müşteri ve sağlayıcı arasındaki psikolojik ilişkide ve marka sadakatinde bir bozulmaya yol açabilir.

1, 2, 3, 4, 5, 6