“Müzik endüstrisi The Simpsons ise, 4AD Lisa’dır”

Birleşik Krallık'ta müziğin öncü ismi Bauhaus, Nick Cave’in Bad Seeds’den önceki grubu The Birthday Party, dream pop’un yaratıcısı Cocteau Twins, alternatif rock’ın kurallarını koyan Pixies, dünyanın farklı yerlerinden aldığı ilhamı karanlık müziğine aktaran Dead Can Dance… Neşeli Günler’de jilet satan Ziya gibi art arda sıraladığım bu önemli isimlerin ortak noktası, 4AD çatısı altında buluşmuş olmaları. 

Gençler ligi: Birçok bağımsız plak şirketi gibi 4AD’nin de DNA’sında, punk’la birlikte yaygınlaşan “kendin yap” kültürü var. 70’lerin ikinci yarısında Londra’da kurulan plak dükkânı, Beggars Banquet ve olayların doğal seyri içinde, onu takiben hayata geçen plak şirketi Beggars Banquet Records, yenilikçi grupların yanı sıra yeni plak şirketleri için de bir ev oldu. Beggars Banquet çalışanları Ivo Watts-Russell ve Peter Kent tarafından, şirketin fonlamasıyla kurulan 4AD’nin, esas şirket için bir gençler ligi olması düşünülüyordu. 4AD’de başarılı olan isimler büyük lige, Beggars Banquet’e geçecekti. Bu plan sadece Bauhaus için işledi.

Duyguların peşinde: Watts-Russell ve Kent’in plak dükkânında çalışırken edindiği sayısız demo, 4AD için itici güç oldu. Watts-Russell, bir röportajında o yıllarla ilgili şunları söylüyor: “Gençliğimde müziği dinleyip “Müziğin bunu yapabildiğini bilmiyordum.” diye düşündüğümü hatırlıyorum. Bu bir rahatlama hissi ya da öfke olabilir. Bazen de güzel bir ana gitme duygusu. İnsanla bağ kuran bir şey. Bunu neden yaptığını bilmiyorum ama iyi ki yapıyor.” Watts-Russell müzik dünyası içinde görmeye alışkın olmadığımız türden bir karakter. Kendine Ait Bir Yer’de şimdiye kadar karşılaştığımız birçok plak şirketi sahibinin aksine, sahne ışıklarının, mitleştirilen rock yaşam tarzının dışında kalmayı tercih ediyor. “Ben evde albüm kapaklarını inceleyen tipim.” diyor kendisi için. 

Watts-Russell’ın albüm kapaklarına merakı, 4AD’nin kendi görsel kimliğini oluşturmasında önemli rol oynadı. Grafik tasarımcı Vaughan Oliver ve fotoğrafçı Nigel Grierson, yaptıkları çalışmalarla 4AD’nin ses dünyasında yeniyi arayan tavrını görsel dünyaya taşıdı. 

Yeraltındaki sesler: 4AD tıpkı Birleşik Krallık’ta olduğu gibi, ABD’de de kulağını yeraltından gelen seslere açtı. Pixies ve Throwing Muses gibi ekipleri kadrosuna katarak, 90’ların alternatif rock patlamasında en ön sıralarda yer aldı. Birkaç yıl içinde Nirvana’dan Radiohead’e birçok isim, Pixies’i ilham kaynakları arasında sayıyordu. 2010’larda şirketin çatısı altına giren Grimes, 4AD’yi “Müzik endüstrisi The Simpsons ise, 4AD Lisa’dır”. diye anlatıyor; “Ailenin en popüleri değil ama cool, zeki ve sorgulayıcı.”.

Sakin süreklilik: 4AD’nin hikâyesinde büyük dramlar, trajik yol ayrımları yok. Şirketin kurucularından Kent de Watts-Russell gibi ona eşlik eden hayat tarzından çok müziğin kendisine âşık. 2008’de Beggars Group’ta yer alan başka şirketler için de bir çatıya dönüşen 4AD, bünyesine katılan The National, St. Vincent, Ariel Pink’s Haunted Graffiti, Deerhunter, Blonde Redhead, Future Islands gibi isimlerle hep gündemde kaldı. Her zaman kendi çizdiği yolda ilerleyen, seçici bir müzik zevki ve ana yoldan sapmalarla tanınan bu istikrarlı plak şirketinin hikâyesi, Martin Aston’ın 2013'te çıkan kitabı Facing the Other Way: The Story of 4AD kitabında tüm detaylarıyla anlatılıyor.