aposto-logo
TR
TREN

Orta Vadeli Program: Hedefler gerçekçi mi?

Orta Vadeli Program ekonomistler ve iş insanları tarafından olumlu karşılansa da, hedeflerin gerçekçiliği tartışma konusu oldu.
Orta Vadeli Program: Hedefler gerçekçi mi?

8 Eylül - Hepsipay
Hepsipay ile birlikte

En kolay dolan cüzdan: Hepsipay En kolay dolan cüzdan Hepsipay , ödeme ve taksitlendirme çözümleriyle 12 milyonu aşkın müşterisinin alım gücünü destekliyor. Nedir? Hepsiburada’nın platform cüzdanı olarak hayata geçen şimdi ise Hepsiburada dışında da kullanılan ve kazandıran Hepsipay ’in kullanıcıları, cüzdanlarını anında kendilerine en uygun krediyle doldurabiliyor. Hepsipay’in iş ortağı bankalarla yapılan özel anlaşmalar sayesinde müşteriler Hepsipay hesapları üzerinden uygun vadelendirme çözümleriyle 36 aya varan taksitle geri ödemeli kredi alabiliyor. Alışverişleri sırasında Hepsipay’in anlaşmalı olduğu QNB Finansbank, Yapı ve Kredi Bankası ile Akbank üzerinden anında Hepsipay cüzdanlarını doldurabilen kullanıcılar, Hepsipay Kart ile bakiyelerini dilerlerse e-ticarette dilerlerse tüm fiziksel mağazalarda QR’la kullanabiliyorlar. Avantajları neler? Hâlihazırda kolay, hızlı ve güvenli ödeme , Hemen Al Sonra Öde , anında hesaba para iadesi ve yapılan her alışverişte Hepsiburada Premium’a özel %3 Hepsipara kazanma gibi birçok özellikten yararlanan Hepsipay müşterileri, Hepsipay’in ödeme ve alım gücünü destekleyen özellikleriyle alışverişlerini pratik şekilde gerçekleştirebiliyor. Böylesi avantajlı bir cüzdanla tanışmak için şimdi Hepsipay ’i kullanmaya başlayabilirsiniz.

Daha fazlasını öğren

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Uzun zamandır hem yerli, hem de yabancı yatırımcıların heyecanla beklemekte oldukları Orta Vadeli Program (OVP) Çarşamba günü Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklandı. Programda yer alan öngörü ve reform hedefleri ekonomistler ve iş insanları tarafından genel olarak olumlu karşılansa da, birtakım yatırımcılar dolar/TL paritesi ile ilgili endişelere ve hedefleri tutturmanın imkansızlığına değinerek olumsuz görüş bildirdi.

Hedefler

Programın en çarpıcı ve en çok öne çıkan tahmini tabii ki ortalama dolar/TL paritesi üzerine yapılan tahmin oldu. Programda yer alan tahminlere göre ortalama dolar kurunun 2023 yılında 23,9 TL, 2024 yılında 36,8 TL, 2025 yılında 45,9 TL, 2026 yılında ise 47,8 TL olması bekleniyor.

Programda yer alan tahminlerde enflasyonun ise üç yıl içinde tek haneye ineceği varsayılıyor. Programın 2023 yılı enflasyon hedefi %65 olarak açıklanırken, 2024 hedefi %33, 2025 hedefi %15,2, 2026 hedefi ise %8,5 olarak öne çıkıyor.

Ekonomik büyümede ise istikrarlı bir artış bekleniyor. 2023 yılı için ekonomik büyüme beklentisi %4,4 olurken, 2024 yılı için %4, 2025 yılı için %4,5, 2026 yılı içinse %5 ekonomik büyüme bekleniyor. Bu büyüme rakamları doğrultusunda gayri safi yurt içi hasılanın 2023 yılında 1,06 trilyon dolar, 2024 yılında 1,1 trilyon dolar, 2025 yılında 1,2 trilyon dolar, 2026 yılında ise 1,3 trilyon dolar olacağı öngörülüyor.

Kişi başına düşen millî gelir tarafında da bir artış beklentisi mevcut. Kişi başına düşen millî gelirin 2023 yılında 12 bin 415 dolara, 2024 yılında 12 bin 875 dolara, 2025 yılında 13 bin 717 dolara, 2026 yılında ise 14 bin 885 dolara çıkması bekleniyor.

İşsizliğin ise nispeten dalgalı bir seyir izlemesi bekleniyor. Programda 2023 yılı için ifade edilen işsizlik oranı hedefi %10,1’ken, 2024 yılı için %10,3, 2025 yılı için %9,9, 2026 yılı içinse %9,3 olarak öne çıkıyor. Cumhurbaşkanı Cevdet Yılmaz’ın program sunumu sırasında her yıl 900 bin kişilik istihdam artışı beklediklerini ifade ettiğini de not etmekte fayda var. 

Yapısal reformlar

Programda değinilen bir diğer konu da yapısal reformlar. Reform için yedi yapısal alan belirlendiğini söyleyen ekonomi yönetimi, bu alanları; büyüme ve ticaret, beşeri sermaye ve istihdam, fiyat istikrarı ve finansal istikrar, kamu maliyesi, afet yönetimi, yeşil ve dijital dönüşüm ile iş ve yatırım ortamı şeklinde sıralıyor.

Programda bu yedi başlık altında KKM’nin zaman içinde TL mevduata dönüştürülerek sonlandırılması, finansal çerçevenin sadeleştirilmesi, reel sektöre uygun maliyetli finansman imkanı sağlanması, Türk Lirası cinsinden yatırım araçlarının cazibesinin artırılması, kamu alımlarında yeknesaklığın sağlanması ve öngörülebilirliğin artırılması, Ar-Ge teşviklerinin stratejik teknoloji alanlarında ülkede birikim oluşumuna katkı sağlayacak şekilde güdümlü hale getirilmesi, devlet yardımlarının etkilerinin ölçülmesi ve uygulama süreçlerinin iyileştirilmesi, jeotermal enerji kaynaklarının bulunduğu uygun alanlarda Sera Organize Tarım Bölgeleri (OTB) kurulması gibi reformlar yer alıyor.

Uzmanlar ne diyor?

Orta Vadeli Program hedeflerinin Türkiye ekonomisi için neler ifade ettiğini ve mevzubahis hedeflerin yatırımcılar nezdinde ne tarz sinyaller verdiğini sizler için uzmanlara sorduk. 

Konuyla ilgili görüşlerini Aposto’ya aktaran ALB Yatırım Başekonomisti Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, açıklanan OVP’yi önceki programlara kıyasla daha inandırıcı, daha gerçekçi ve daha çaba sarf edilmiş bulduğunu söyledi.

“İlk dikkatimi çeken şey, bu yılın enflasyon tahmininin piyasa tahminlerini yakalayacak şekilde yukarı yönlü revize edilmiş oluşu. Bu oldukça olumlu bir adım. 2024 yılı enflasyon tahmini %33 olarak devam etmiş. Buradan da, 2024 yılında güçlü bir dezenflasyonist süreç için parasal sıkılaşmanın devam edeceğini anlıyoruz.”

Eryılmaz ayrıca, programdaki hedefleri iyimser bulduğunu söyleyerek, hedeflere ilişkin kuşkularını şu şekilde ifade etti:

“Enflasyon tahminleri ile birlikte düşündüğünde bize sunulan büyüme tahminlerini bir miktar iyimser bulduğumu söyleyebilirim. Enflasyonu 2024 yılında %33'e düşürmek için uygulayacağınız sıkılaştırıcı politikalar varken nasıl olacak da 2024’te %4 büyüyebileceksiniz? Yine güçlü bir dezenflasyonist ortamda 3 yılda ortalama %4,5 büyüme nasıl sağlanacak? Burada bir miktar iyimserlik olduğunu düşünüyorum.”

Eryılmaz, konuşmasına hedefleri gerçekleştirme konusundaki zorluklara işaret ederek devam etti:

“Yine 2024 büyümesinin alt detaylarında tüketim ve yatırımda ciddi düşüş beklentisi var. Demek ki %4’lük büyüme dış talepteki ciddi artış ile planlanıyor. Eğer böyle ise ihracat nasıl çok artırılıp, ithalat ciddi azaltılıp net ihracatın büyümeye güçlü pozitif katkı sunması sağlanacak? Burası da bir miktar zor gibi. 

2024 büyümesinde tüketim ve yatırımdaki güçlü azalma, seçim sonrası süreçte ciddi kemer sıkma politikalarının uygulamaya konacağının bir işareti olarak da okunabilir.

Yine bir diğer ilgi çeken kısım olarak kurlarda 2026 yılına kadar artış beklentisi olduğunu anlıyoruz. Özellikle 2024’te %54 kur artış beklentisi var. Peki kur %54 artarken nasıl olacak enflasyon %34’e gerileyecek? Bir diğer deyişle ortalama kur tahminleri ile enflasyon hedefleri arasında da bir tutarsızlık var.”

Eryılmaz, programda yer alan yapısal reform öneri ve hedeflerinin yeterince ikna edici olmadığını ve atılacak adımların takip edileceğini ifade etti.

7 öncelikli alanda yapısal reform önerisi bu OVP’ye yeni eklenen bir kısım. Olumlu bir adım olsa da piyasaya göre bu kısım yapılmış olmak için yapılmış gibi görünüyor. Bu kısım yeterince ikna edici olmadı şimdilik.”

Eryılmaz, programın yerli ve yabancı yatırımcı üzerindeki etkisine ilişkin ise şu ifadeleri kullandı:

“Yatırımcı tarafinda gerek içerideki gerekse dışarıdaki yatırımcı için geçmişe göre daha gerçekçi hedeflerin olması olumlu karşılanacaktır. Fakat enflasyon düşerken büyümeden olması gerektiği gibi vazgeçilemiyor olması ve bu bağlamda büyüme ile enflasyon tahminleri arasındaki tutarsızlık sorgulanacaktır. Haliyle özellikle bu sorgulama beklenen pozitif etkiyi azaltabilir.”

Konuyla ilgili Aposto’ya görüşlerini aktaran Ussal Consultancy Yönetici Ortağı Ussal Şahbaz, yeni OVP’nin uygulanma ihtimalini yüksek gördüğünü söyleyerek, “Cevdet Yılmaz zaten planlamadan gelen biri ve bu işi biliyor. Yeni ekonomi yönetimine bir alan da tanınmış gibi görünüyor. Dolayısıyla bu seferki metnin icraate geçirilme olasılığının daha yüksek olduğuna inanıyorum.” ifadelerini kullandı. 

Şahbaz metnin yabancı yatırımcılar üzerindeki etkisine ilişkin sorduğumuz soruya ise uygulamanın önemine dikkat çekerek yanıt verdi: 

“Yatırımcılar metinden ziyade uygulamaya bakacak. Metin bir başlangıç. Eğer böyle bir çerçeve olmasaydı önlerinde bir vizyon da olmayacaktı ama ben böyle bir program açıklandı diye hemen herkesin inanıp Türkiye’ye para getireceğini düşünmüyorum. Adımlar atılmaya başlandıkça onların da inancı artacaktır.

Metnin hazırlanma süresi ve kapsamı bence etkileyici. Daha yeni bir ekonomi yönetimi geldi ve bir buçuk ay içinde böyle bir program ortaya koymayı başardı, bence bu önemli. Fakat yatırımcılar her zaman uygulamaya bakacaktır.“

Konuya ilişkin Aposto’ya konuşan Deniz Yatırım Strateji ve Araştırma Direktörü Orkun Gödek ise, “OVP’de kuşkusuz tüm piyasa işlemcilerinin odak noktası büyümedeki patikanın ne olacağıydı. Zira buradaki muhtemel yukarı yönlü hedefleme enflasyon açısından da mevcut riskleri artırma potansiyeli barındıracaktı.” ifadelerini kullanarak şöyle devam etti:

“2024’te GSYH’nin %4 olarak belirlenmesi ve %5 düşüncesinden uzaklaşılması yatırımcıları rahatsız etmedi. Ek olarak, harcamalarda frene basılacak olması ve iç tüketimdeki hızın %3’lere gerilemesinin öngörülmesi artı gelişme olarak kaydedilebilir. Temmuz’daki ER sunumunun aksine 2023 TÜFE tahmininin %65 olarak belirtilmesi ise sürpriz değil. Son 2 ayda petrol fiyatlarındaki artış, vergi ayarlamaları ve aylık enflasyonlardaki ciddi baskılar zaten riskleri %65 civarında bir noktaya taşımıştı ve TCMB de son dönemdeki iletişiminde kendi tahminlerinin üzerinde bir riskten söz etmişti.”

Gödek programda yer alan cari açık/bütçe açığı hedeflerine de değinerek konuşmasını şu şekilde tamamladı:

“Dikkatimizi çeken bir diğer husus yine OVP’de 2025 ve sonrasında bütçe disiplini ve faiz dışı dengeye geri dönülmüş olması, odak noktasına alınması. Programa göre GSYH oranla faiz dışı denge 2025’te önce %0, devamında ise %0.7’ye geliyor. Yine iç tüketimin dizginlenmesi hedefiyle cari açıktaki öngörünün 30 milyar dolar seviyelerine kaydırılması da dengeli.

Ancak, burada petrol fiyatları başta olmak üzere emtia piyasasının gelişimi tahminlerde sapmaya neden olabilir. Net/net OVP’den fiyatlamalar için herhangi bir negatif başlık çıktığını düşünmüyoruz. Cuma günü takvimde yer alan Fitch kredi notu gözden geçirmesi, çok daha kritik bir başlık.”

Uzmanlar hedefler konusunda temkinli olsalar da, uygulanması durumunda programın doğru yönde bir adım olduğu konusunda hemfikir.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

enflasyon

dolar

Cevdet Yılmaz

NEREDE YAYIMLANDI?

Aposto GündemAposto Gündem

BÜLTEN SAYISI

🗞️ Hedef: (Dez)enflasyon

Bakan Şimşek, yeni ücret artışlarının hedef enflasyona göre yapılacağını bildirdi. Şimşek, işveren katkılı yeni emeklilik sistemini duyurdu. Ekonomi kurmayları Cumhurbaşkanı'nın OVP'ye desteğinin tam olduğuna vurgu yaptı.

08 Eyl 2023

Hepsipay ile birlikte
AA

YAZARLAR

Emircan Yaman

Piyasalar ve Finans Editörü

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

;