Piyasalar şaşkın: Düşüşlerin sebebi ne?

Piyasa aktörleri Pazartesi günü "kırmızılarla dolu" bir sabaha uyandı. Özellikle Asya tarafında yıllardır görülmeyen sert düşüşlerle karşılaşan yatırımcılar, düşüşün sebebini araştırmaya başladı.

Bank of Japan’in piyasa beklentilerine çok aykırı bir şekilde erken faiz artışına gitmesi, ABD’de göstergelerin resesyon sinyali vermesi ve piyasa aktörlerinin "Fed’in faiz indirimi yapma konusunda geç kaldığına" yönelik söylemleri piyasalarda panik satışlarını tetikledi. 

Japonya’nın en büyük hisse senedi endeksi Nikkei sabah saatlerinde %12,4 düşüşle 1987’den bu yana en keskin gerilemesini kaydederken, TOPIX endeksi %12,3, KOSDAQ endeksi ise %11,3 kayba uğradı.

Bu sırada ABD'nin en büyük hisse senedi endeksi S&P 500 günü %2,9 düşüşle tamamlarken, Dow Jones Industrial Average %2,6, Nasdaq Composite ise %3,4 kayba uğradı. 

Düşüşlerden Borsa İstanbul da payını aldı. BIST 100 endeksi güne %7’ye yakın düşüşle başlayınca, anında devre kesici çalıştı ve işlemlere ara verildi. BIST Bankacılık Endeksi güne %8,6 kayıpla başlarken, BIST Sınai Endeksi ise %6,8 düştü.

Uzmanlar bu konuda ne diyor?

'Japonya kaynaklı bir sorunla karşı karşıyayız'

Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan İş Yatırım Uluslararası Piyasalar Direktörü Şant Manukyan, “Benim görüşüme göre ABD’de resesyon yaşanması korkusundan ziyade tamamen Japonya odaklı bir sorunla karşı karşıyayız” ifadelerini kullanarak şu yorumu yaptı:

“Cuma sabahı, BoJ’nin adımları ve piyasanın kendisini yeniden ayarlaması nedeniyle Japonya’da çok sert satışlar gördük. Ana endeksin kendisi %5 civarında düşmesine rağmen bankacılık endeksi tarafında %10-11 civarında satışlar oldu. Yen tarafında da kuvvetlenme kaydedildi. 

Normal koşullarda biz Japonya’yı hep ABD kapanışına göre değerlendiririz, ancak Japonya’da uluslararası bir fon %10 zarar ettiği zaman bu olay diğer pozisyonlarını da etkilemeye başlıyor. Yalnızca basit bir carry trade olarak söylemiyorum, genel olarak portföyün yapısında sorunlar yaşanmaya başlıyor. 

İnsanlar daha çok ABD’deki tarım dışı istihdam verilerine odaklandığı için Japonya çok manşetlere çıkamadı. Ama bu sabah itibarıyla baktığımızda Japonya’nın büyük şirketlerinden Mitsubishi Financial %21 düştü, keza yine bankacılık endeksi %10’un üzerinde düştü. Bütün bunlar margin call’ları tetikledi. Sadece Japonya değil, Asya piyasalarının genelinde bir sorun oluştu. Örneğin Malezya Ringitine baktığınız zaman çok sert geri çekilmeler var. Bunlar belki carry trade kaynaklı olabilir.

Bu klasik bir dolar fonlaması krizi değil, Japonya kaynaklı bir kriz. Buralarda bitecektir diye düşünüyorum. En büyük risk, bir orta boy veya büyük boy finansal kurumun burada çok büyük zarar ederek likidasyona gitmek zorunda kalması. O zaman bir domino olayı söz konusu olabilir. Şu anda böyle bir durum yok gibi gözüküyor, ancak bu tip şeyler genelde kapanışta, takaslar gerçekleştiğinde belli olur.”

'Bugünkü gibi bir hareketin devamını beklemiyorum' 

Konuyla ilgili Aposto’ya görüşlerini açıklayan Strateji Portföy Genel Müdürü Burak İhsan Çetinçeker ise günü “Sakin kalmaktan başka çarenin kalmadığı bir gün” olarak nitelendirerek şu ifadeleri kullandı:

“Jeopolitik gerginliklerin risk iştahını kaçırdığı ve küresel büyümeye dair endişeleri artırdığı bir dönemde oldukça zayıf gelen TDİ verisi ile Fed'in enflasyonla mücadelede kantarın topuzunu kaçırdığı ve ABD ekonomisinde resesyon olasılığının arttığı fiyatlanmaya başlandı. Buna BoJ'un politika değişikliği sonrası hızla değerlenen Japon Yeni ile beraber çözülen carry trade pozisyonları eklenince oluşan panik satışları zincirleme bir reaksiyon oluşturdu ve kusursuz fırtınaya dönüştü.

Bundan sonrasında, şayet İran bir çılgınlık yapmazsa, hareketlerin sönümlenerek bir süre daha devam etmesi beklenebilir. Zira yaşanan kayıplar, teminat tamamlama çağrıları ve pozisyon ayarlamaları bir müddet yüksek oynaklık ile devam edecektir. Ancak bugünkü gibi bir hareketin aynı şekilde devamını beklemiyorum. 

Öte yandan, Fed'in sözlü yönlendirme yahut olağanüstü bir toplantı ile duruma müdahalesi, ilaveten İran'ın tansiyonu düşürecek olası açıklamaları ile sert bir geri dönüş görme olasılığımız da masada diye düşünüyorum.”