Send Help: Sosyal sınıflar yer değiştirirse ne olur?

The Evil Dead serisiyle korku janrında hafızalarımıza kazınan ve sonrasında Marvel için çektiği Spider-Man filmleriyle herkesi şaşkına uğratan Sam Raimi, Send Help ile kendisini özellikle sevmemizi sağlayan türe geri dönüyor. Her ne kadar A Simple Man gibi filmlerle türler arasında gezinse de esas “ustalık” alanının korku olduğunu söyleyebileceğimiz Raimi, Drag Me to Hell ile geleneksel korku anlatısını devam ettirirken Army of Darkness ile türe yeni bir boyut kazandırmıştı. 

• Son filmi Send Help ile yine ana akımın sularına giren usta yönetmen, bu filmle son yıllarda popülerleşen sınıf sinemasının eleştirisini de radarına alıyor.

Yıllardır çalıştığı şirkette terfi bekleyen ve sosyal ilişkileri çok da iyi olmayan Linda ve patronu Bradley’nin bir uçak kazası sonrası hayatta kalma mücadelesini anlatan film, kısa sürede işçi-patron ilişkisinin tersine dönmesini anlatıyor... Sam Raimi, dışardan bakıldığında sıradan bir hayatta kalma hikayesi gibi kurguladığı filminde, işçiler vahşi doğada kolayca hayatta kalırken el bebek gül bebek büyüyen patron çocuğunun bu dünyada sudan çıkmış balığa dönmesini izletiyor bize uzun bir süre. 

• Filme, bu kadar sığ bir şekilde bakıldığında, oldukça eğlenceli olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim ancak filmin içine biraz daha girince ve karakterlerin motivasyonlarını eşeleyince, Send Help’in çok da masumane bir film olmadığını anlıyoruz.                       

İkinci yarısında Ruben Östlund’un Cannes Film Festivali’nden Altın Palmiye ile dönen Triangle of Sadness’ını akla getiren film, alt sınıftan insanların gücü eline geçirince patronlarından bile zorba, hoyrat insanlara dönüşebileceklerini ima ediyor bize. Öyle ki patronlar, normal zamanlarda zorbalık yapmışsa ne olmuş, bir hayatta kalma durumunda çalışanlarının veya kendilerine hizmet etmekle yükümlü kişilerin onlara yardım etmemesi esas sorunlu durum değil mi? Ölümcül bir kazanın ardından birisine yardım etmekle çalışma ortamında biraz alaya alınmak bir mi zaten? Patronunuz, size yıllarca iş veriyor, aş veriyor; olağanüstü bir durumda onlara biraz olsun karşılıksız hizmet etseniz ölmezsiniz değil mi?

Bradley, adada kendisine insani reflekslerle yardım eden Linda’ya hâlâ çalışanıymış gibi davranarak bir bakıma yukarıdakine benzer bir ruh hâlinde kalıyor uzun bir süre. Her şeyin geçer akçesinin olduğu bir dünyada, insani davranışlardan bihaber Bradley’nin bu davranışının değişmesi ise Linda’nın insani reflekslerinin suistimal edilmesini engellemesi için verdiği uygun bir cezayla oluyor. Nitekim patronlara, sürekli insani yaklaşmak yerine bazen karşı koymak, ses çıkarmak ve böylesi uyarı ışıkları yakmak gerekli değil midir?

Çalışanların emekleriyle zenginleşen, tatile giden, jetleriyle dünyayı kirleten zenginlerin normali, işçi sınıfının anormali değil midir? Patronların normali ile çalışanların normalinin aynı olduğunu kim söyleyebilir? Aynı dünyada yaşıyor olsak da aynı gökyüzüne baktığımıza, aynı havayı soluduğumuza, aynı besinleri tükettiğimize bizi kim inandırabilir? 

• Bu yüzden Send Help’in Linda’ya biçtiği kıyafet oldukça sorunlu. Üstelik Linda asosyal, bakımsız, patavatsız olarak resmedilirken üst sınıfın müthiş karizmatik sunulması da filmin tuzu biberi oluyor.

Triangle of Sadness’ta ultra zenginlerin olduğu bir teknenin fırtına sonrası parçalanması ve adada hayatta kalmayı beceren tekne çalışanı Abigail’in hizmet ettiği kişilerin “efendisi” olması anlatılıyor ve Abigail şeytanlaştırılırken ultra zenginlere, düştükleri komik hâller nedeniyle üzülmemiz isteniyordu. Ruben Östlund’un, önce 2014 yapımı Square ve 2022 yapımı Triangle of Sadness ile üst sınıfı sürekli böylesi “komik” hâllere düşürmesine alıştık ama Sam Raimi’nin bizi böylesi “çamurlu” sularla buluşturacağını hiç tahmin etmemiştim.

Filmin ilk yarısında Linda’ya uygulanan mobbing, terfi geciktirme, emeğinin görmezden gelinmesi gibi ayrıntıları gördükten sonra, Linda’nın Bradley’nin hem şımarık çocuk hem küstah patron tavırlarına rağmen ona yardım etme çabasının ardından finale doğru Bradley’den bile kötü bir forma sokulması; psikopat hatta katil olmasına neden olan yolların döşenmesi, arka planda alt sınıfı karikatürleştiren kapitalist bir övgüyle alt sınıf eleştirisine dönüşüyor.

Bu noktada filmin belki de tek olumlu tarafı, Rachel McAdams’ın kendine hayran bırakan oyunculuğundan bahsetmek gerekiyor. McAdams, rolüyle hayranlık verici bir biçimde bütünleşerek izleme deneyimine zamansız bir boyut katıyor. Hayat verdiği Linda karakteri, ekranda üç saat de dursa sıkılmadan izlenebilecek bir seyirlik sunuyor. 

• McAdams, ilk bölümdeki yalnız ve bakımsız hâlini de ada hayatındaki korkusuz ve hırslı Linda profilini de gerçekçi ve makul şekilde oynuyor.

Sonuç olarak Send Help, Sam Raimi’nin dönüşümü müdür bilemiyorum ama alt metinleriyle Ruben Östlund’ın Triangle of Sadness filmini hatırlatıyor; alt sınıftan insanların eline güç geçince, üst sınıftan bile daha hoyrat, zorba ve hatta psikopat olabileceğini hissettiriyor alttan alta. Bu yüzden, her iki film de alt sınıfı karikatürleştirip bir alt sınıf eleştirisine dönüşüyor.