ABD’de bütçe tartışmaları

ABD’de geçen hafta, Başkan Joe Biden’ın ve ülkenin ekonomi politikasını belirleyecek önemli görüşmeler ve oylamalar yapıldı. Bütçe tasarısında bir türlü uzlaşamaya varılamaması, “hükümetin kapanacağı” endişelerine neden olurken yeni hükümet fonlarının 3 Aralık’a kadar devam etmesini öngören geçici bütçe tasarısı, 2021 mali yılının sona ermesine saatler kala Başkan Joe Biden tarafından kabul edildi.

Neden önemli? Bütçenin 1 Ekim’den önce onaylanmadığı senaryoda, ABD hükümetinin harcama yapma yetkisi sona ereceği için “kısmi kapanmaya” gidilmesi gerekecekti. “Hükümetin kapanması” olarak da bilinen bu durumda, kamu kurum ve kuruluşları geçici olarak kapatılırken memurlar, zorunlu izne ayrılıyor. ABD hükümeti, 1980’den bu yana fon yetersizliği nedeniyle 21 kez kapandı. Dolayısıyla kısmî kapanma, halkın aşina olduğu bir durum; ancak birçok kişinin gelir kaybına uğradığı ve pasaport başvuruları, kredi ve emeklilik gibi işlemlerin yürütülemediği kapanma süreçlerinin maliyeti çok yüksek oluyor.

Geçici tasarıda neler var? Son saatlerde kabul edilen harcama tasarısı, 3 Aralık’a kadar federal hükümetin işleyişinin devamlılığını sağlamanın yanı sıra Afgan mültecilerin yerleşimi ve kasırga, orman yangını gibi doğal afetlerden etkilenenler için milyarlarca dolarlık fonların kurulmasını içeriyor.

Borç limitinin artırılması: Bütçe tartışmalarının uzamasına neden olan borç limitinin artırılması konusunda ise henüz uzlaşmaya varılamadı. Demokratlar ve Cumhuriyetçiler hükümete, mevcut 28 trilyon 400 milyar dolarlık limitin ötesinde daha fazla borçlanma yetkisi tanıyıp tanımama konusunda farklı görüşlere sahip. ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, hükümetin ödemelerine devam edebilmesi için “borç limitin artırılması veya tamamen kaldırılması” konusunda uyarılarını yenilerken 18 Ekim’e kadar harekete geçilmemesi durumunda ABD hükümetinin tarihte ilk kez temerrüde düşebileceğini açıkladı.

• Borç limiti nedir? ABD’de 1917’de kurulan borç limiti sistemi, hükümetin borçlarını ödemek için ödünç alabileceği para miktarını sınırlıyor. Kongre, yıllardır elde ettiği gelirden daha fazlasını harcarken açık veriyor; ancak borç limiti bugüne kadar hiç yükseltilmedi.

Altyapı paketleri: Öte yandan geçen hafta, Temsilciler Meclisi’nin 1 trilyon dolarlık altyapı yatırım yasasını da onaylaması bekleniyordu; ancak oylama ertelendi. Zira Demokratlar, altyapı yatırım yasasından önce sağlık hizmetleri, eğitim ve iklim kriziyle mücadele gibi konularda önemli gelişmelere yol açacak 3,5 trilyon dolarlık iç yatırım tasarısının garantiye alınmasını istiyor. Cumhuriyetçiler ise yüksek maliyeti nedeniyle tasarıya karşı çıkıyor. Senatör Joe Manchin, kabul edilebilecek en yüksek rakamın 1,5 trilyon dolar olacağını açıklarken iç yatırım paketinin büyüklüğü konusunda uzlaşmaya varılmazsa altyapı yatırım yasasının da geçmesi zor gözüküyor. 

• Başkan Biden, konuyla ilgili hafta sonu gazetecilere yaptığı açıklamada; "Ne zaman olduğu önemli değil. 6 dakika, 6 gün veya 6 hafta içinde olması önemli değil. İnanıyorum, bu paketleri geçirmeyi başaracağız," dedi.