COP31’de suyun hesabı: Koç Topluluğu’ndan 2040’a kadar tatlı su çekimini yüzde 85 azaltma hedefi

Koç Holding, Küresel İş Ortağı olduğu COP31 kapsamında düzenlediği “Kurumsal Eylemden Geniş Ölçekli Su Dayanıklılığına” başlıklı panelde topluluğun yeni su hedefini açıkladı. 2025 baz yılına göre 2040’a kadar operasyonel tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefleyen Koç Holding, su kaynaklarının sürdürülebilirliği için öncü şirketleri biraraya getiren Water Resilience Coalition’a (WRC) katıldığını da açıkladı.

• Roma Kulübü Onursal Başkanı Sandrine Dixson-Declève’in moderatörlüğünde düzenlenen panelde Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) Küresel Endüstriler Ekibi Başkanı Francisco Betti, Water Resilience Coalition (WRC) CEO’su Matthew Kistler, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) İklim Stratejisi ve Uygulama Genel Müdürü Gianpiero Nacci ve Microsoft Uluslararası Küresel İlişkiler Kıdemli Bölge Direktörü Pier Luigi Dal Pino yer aldı.

Panelde, su hedeflerinin somut uygulamalara dönüştürülmesi, başarılı çözümlerin yaygınlaştırılması ve su dayanıklılığı yatırımlarının finansmanı da ele alındı.

Su, yatırım kararlarını nasıl şekillendiriyor?

İş dünyası için suyun üretim ve yatırım kararlarını giderek daha fazla şekillendirdiğini belirten Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu, “Artan talep karşısında aynı sınırlı su kaynaklarını paylaşan tarım, şehirler ve sanayi giderek yükselen bir baskıyla karşı karşıya kalıyor. Bu nedenle su, şirketlerin yalnızca bugün nerede üretim yapacaklarını ve nereye yatırım yapacaklarını değil, gelecekte nasıl büyüyeceklerini de şekillendiriyor. Koç Topluluğu olarak ikinci yüzyılımızda suyun uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacağını öngörüyoruz” ifadelerini kullandı. 

Çakıroğlu, 2040 yılına kadar tatlı su çekimini yüzde 85 azaltma hedefini "Bu, işlerimiz büyürken dahi çektiğimiz toplam tatlı su miktarını azaltmak anlamına geliyor" sözleriyle açıkladı:

"Hedefimiz; tatlı su ayak izimizin yüzde 96’sını oluşturan enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim sektörlerindeki endüstriyel tesislerimizi kapsıyor. Bu taahhüdü büyüme stratejimizin bir parçası olarak görüyoruz. Çünkü bize nereye ve nasıl yatırım yapacağımızı, operasyonlarımızı ve tesislerimizi nasıl tasarlayacağımızı ya da yeniden tasarlayacağımızı, kapasite kararlarımızı nasıl vereceğimizi gösteriyor. Aynı zamanda yatırımcılara, iş ortaklarımıza ve daha geniş sanayi camiasına nereye doğru ilerlediğimiz konusunda net bir sinyal veriyor. Koç Holding olarak bir vizyon, bir iddia ve ortak hedefler ortaya koyduk. Şirketlerimizin her biri kendi zorlukları ve çözümleri üzerinde çalışarak kendi hedeflerini belirledi."

Çakıroğlu, rafinerilerde suyun yeniden kullanılmasının bu yaklaşımın bir örneği olduğunu aktardı. Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre Tüpraş’ta proses suyunun yeniden kullanılması ve gri suyun arıtılmasıyla su geri kazanım oranı yüzde 80’e ulaştı.

Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre topluluk, son üç yılda tatlı su çekimini yüzde 17 azalttı. Yeni hedef doğrultusunda operasyonlarda su verimliliğinin artırılması, teknolojiyle daha iyi tahminler yapılması ve karar alma süreçlerinin geliştirilmesi planlanıyor:

“Öncelikle faaliyetlerimizde su verimliliğini artıracağız. Bu dönüşümü teknoloji ve inovasyonun gücüyle daha iyi tahminler ve daha etkin karar alma süreçleri geliştirerek hızlandıracağız. Ayrıca, ülkemizdeki tatlı su çekiminin yüzde 70’ten fazlasının tarımdan kaynaklandığını dikkate alarak faaliyetlerimizin ötesinde, değer zincirimizdeki paydaşlarımızla beraber adımlar da atacağız.” 

Aynı havzayı paylaşanların birlikte çalışması neden önemli?

Koç Topluluğu’nun iklimle bağlantılı en önemli fiziksel riskinin su olduğunu belirten Çakıroğlu, hiçbir paydaşın suyun geleceğini tek başına güvence altına alamayacağının da altını çizdi. Su kaynaklarını korumak için küresel platformlar ve koalisyonlar aracılığıyla devletler, şirketler ve paydaşlarla birlikte çalışılması gerektiğinin altını çizen Çakıroğlu, Koç Holding’in su kaynaklarının sürdürülebilirliği için öncü şirketleri biraraya getiren Water Resilience Coalition’a katıldığını da duyurdu. 

• Koç Holding, 2022’den bu yana Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi’nin CEO Water Mandate girişimini destekliyor ve Dünya Ekonomik Forumu’nun Water Futures inisiyatifinde yer alıyor. 

Bir fabrikanın ne kadar su çektiği, aynı kaynağa bağımlı diğer tesisleri, çiftçileri ve yerel toplulukları da ilgilendiriyor. Water Resilience Coalition'un CEO’su Matthew Kistler, işbirliğinin neden havza ölçeğinde kurulması gerektiğini şöyle anlattı:

“Her havzanın koşulları kendine özgü. Suda ilerleme sağlamak için operasyonlarınızı iyi yönetmenin yanı sıra o havzadaki diğer paydaşlarla da birlikte çalışmanız gerekiyor.”

Oturumu yöneten Roma Kulübü Onursal Başkanı Sandrine Dixson-Declève ise su kıtlığının ekonomik etkilerinin yanında eşitsizlik boyutu da olduğuna dikkat çekti. Suyun giderek hem ekonomik bir risk hem de eşitsizlik riski hâline geldiğini söyleyen Dixson-Declève, "Sizce bu riskin değeri doğru hesaplanıyor ve risk yeterince izleniyor mu?” sorusunu da sordu.

Su yatırımlarını kim finanse edecek?

Dünya Ekonomik Forumu Küresel Endüstriler Ekibi Başkanı Francisco Betti’ye göre su tasarrufu sağlayan çözümlerin önündeki temel darboğaz, teknolojilerin geliştirilmesinden çok finansmanı ve yaygınlaştırılması. Betti, şirketlerin su riskini yatırım kararlarına dahil etmesinin yanı sıra kamu ile özel sektörün bu riski paylaşabileceği projeler geliştirilmesi gerektiğini söyledi:

“Teknolojiler var. Son on yılda çözümler geliştirildi. Eksik olan yatırım ve bu çözümleri geniş ölçekte uygulayabilmek.”

• Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD) Fas’taki bir çalışması, su arzına ve tasarrufuna birlikte yatırım yapılmasına örnek olarak paylaşıldı. Banka, sulama suyu sağlayan bir altyapı projesini finanse ederken aynı bölgede çiftçilere su tasarrufu teknolojilerine yatırım yapmaları için kredi açtı. Böylece altyapı yatırımı, su talebini yönetmeye yönelik finansmanla birlikte yürütüldü.

EBRD İklim Stratejisi ve Uygulama Genel Müdürü Gianpiero Nacci, bankanın son beş yılda 59 altyapı projesinin yanı sıra şirketler ve yerel finans kuruluşları üzerinden 199 projeyi finanse ettiğini söyledi. Yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımın, suya bağımlı yaklaşık 7 milyar dolarlık varlıkla ilişkili olduğunu belirtti.

Nacci, bankanın hesaplamalarına göre su verimliliğine ve iklim dayanıklılığına yatırılan her 1 avronun 3,5 avroluk ekonomik değer yarattığını da aktardı.

Teknoloji su yönetiminde ne sağlayabilir?

Microsoft Uluslararası Küresel İlişkiler Kıdemli Bölge Direktörü Pier Luigi Dal Pino, su şebekelerindeki borulardan gelen ses sinyallerinin analiz edilerek sızıntıların tespit edilmesini, teknolojinin su yönetimindeki kullanımına örnek gösterdi. Veri merkezlerinde soğutma suyunun yeniden dolaşıma alınmasına da değinen Dal Pino, yapay zekanın su ihtiyacıyla sağlayabileceği katkıyı birlikte ele aldı:

“Yapay zeka su tüketiyor. Aynı zamanda suya ilişkin en önemli dayanıklılık sorunlarımızdan bazılarının çözümüne de katkı sağlayabilir.”

Çakıroğlu ise hidroelektrik santrallerinde kullanılan 56 değişkenli bir modelle santrale gelecek su miktarının yüzde 90 doğrulukla tahmin edilebildiğini söyledi. Bu tahminlerin, işletmenin su seviyesini güvenli biçimde daha yüksek tutmasını sağladığını belirterek sonucu şöyle aktardı:

“Aynı miktarda suyla yüzde 2,5 daha fazla elektrik üretebiliyoruz.”