Spor, yenilik ve mizah: Spike ve Mike

Spike Lee, az tanınan bir yönetmenken ilk filminden bir karakter olarak tanıdığımız Mars Blackmon, beyaz perdeden çıkıp basketbol sahalarının en ikonik figürü Michael Jordan ile bir araya geldi. Lee, büyük bir spor hayranıydı. Özellikle de çok sevdiği New York Knicks’le olan bağı bambaşkaydı. Basketbola duyduğu tutkuyu her filminde gösteren Lee, Jordan ile nasıl hem komik hem de ikonik bir ikiliye dönüştü?

Spor, sanat, yenilik ve mizah

^Complex

Nike, en değerli ürününü pazarlamak için yeni bir yaklaşım arıyordu. Bir basketbolcunun hünerlerini sergilediği ya da potaya zıplarkenki ağır çekim videoların dışında bir arayışa girmişlerdi. Daha yenilikçi bir reklam umuduyla Air Jordan reklamlarını hazırlaması için işi Wieden+Kennedy ajansına verdi. Reklamcı ve reklam yazarı Jim Riswold ve Bill Davenport’ın kurduğu Wieden+Kennedy ajansı, Jordan’ın basketbolcu olması dışındaki cazibesiyle ilgileniyordu. Onun sevilebilirliği zaten kanıtlanmıştı. Yeteneklerini - ne kadar yükseğe zıpladığını artık saniyeler içinde insanlara ulaştırmanın dışında bir şey yapmak istiyorlardı. Jordan, sahadaki katı oyunuyla agresif bir profile de sahipti. Riswold ve Davenport ikilisi, Michael Jordan’ı Chicago Bull’s taraftarlarının dışında da bir kitleye ulaştırmak istiyordu. Amaçları onu ülke genelinde bir ikon haline getirmekti.  

Wieden & Kennedy tarafından tasarlanan reklamın ilhamı da ajansın kreatif direktör Jim Riswold’un Spike Lee’nin "She's Gotta Have It" filmini izledikten sonra Lee ve Jordan'ı bir araya getirme fikriyle gelişti. Riswold, "Bunu Michael'la eğlenmenin bir yolu olarak gördük,onun sadece muhteşem smaç makinesini değil, insani tarafını da sunmak istedik.” 

Nike’ın diğer reklam çekimlerinde spor, atletizm ve güç vardı. Bir spor reklamında olması gereken tüm unsurlar farklı ve geleneksel şekillerde işleniyordu fakat sanki bir şey eksikti. Sporun ilk aklımıza getirdikleri atletik, güçlü olmak, dayanıklılık, kararlılık, azim, daimi motivasyon ve asla vazgeçmemek. Bunlar arasında eksik olan şey sporcuların çoğunlukla saha dışında sergiledikleri; gülmek ya da güldürmek gibi komik olabilme potansiyelleri yani mizah. Radikal bir sapmayla ve Spike Lee ile beraber işin içine mizah da dahil oldu. Lee, Jordan’ın eğlenceli bir yanını ortaya çıkardı.
“Tıpkı Space Jam’deki Jordan gibi.” 

Risewold; “Bize bir sporcuyla nasıl dalga geçeceğimizi ve bir sporcuya nasıl engel olacağımızı öğretti çünkü çoğu sporcunun oyuncu olmaktan daha iyi işleri var. Nike reklamcılığının geleceği için bazı şeyleri harekete geçirdi.” sözleriyle Spike Lee’nin reklama nasıl yön verdiğini anlatıyor.

Spike ve Mike, Nike'ın reklamlarında mizahı ilk denediği zamandı. Mizah, zamanla Nike kampanyalarının temel unsuru haline geldi. Hem Lee hem de Jordan'ın yer aldığı çok sayıda reklamda sergilenen mizah, halkın Jordan ile ilişki kurmasını sağladı. Sahadaki agresif tavrından ayrılan ve diğer takımların korkulu rüyası olan oyuncunun farklı bir yanı gün yüzüne çıktı.

Michael Jordan ve Mars Blackmon nasıl başladı?

^{sole collector}

Spike Lee ve Michael Jordan muhakkak bir araya gelmeliydi. Ancak öncesinde aşılması gereken birkaç engel vardı. Lee’nin reklam ajansından duyduğu ilk şey: “Michael Jordan ile ulusal bir kampanyada yer almanı istiyoruz. Mars Blackmon'u oynamanı istiyoruz. Ancak bir sorun var. Michael Jordan filmini izlemedi ve senin kim olduğunu bilmiyor” oldu. Evet, Jordon henüz She's Gotta Have It'i izlememişti. Üstelik Spike Lee de hayatında hiç reklam filmi yönetmenliği yapmamıştı. Ortaya hayallerinin peşinden gitme konusunda ısrarcı iki karakter olunca tüm engeller kısa sürede ortadan kalktı. Jordan ve Lee, ilk olarak 1987'nin sonlarında, all-star maçında yayınlanan iki reklam filmi çekmek için bir araya geldi. İlk Nike reklamı, Jordan'ın üzerine smaç basarken Mars'ın pota kenarında asılı kaldığı "Hang Time" idi. 

Filmde Jordan, tek odağı basketbol oynamak olan birisi olarak karşımıza çıktı. Lee ise antrenörlere kafayı takmış biriydi. Lee’nin Jordan’a yönelttiği "Oyundaki en iyi oyuncunun kim olduğunu biliyor musun?" sorusuna Jordan "Ayakkabılar mı? Ayakkabılar olmalı!” cevabını verdi. İkilinin yarattığı kurgusal evrende Mars Blackmon, Jordan’a tapan bir karakterden onunla başrol paylaşan bir karaktere dönüştü. Air Jordan, kısmen bu sinematik reklamlar sayesinde dünya çapında ses getirdi. Mars Blackmon karakterinde onunla birlikte ünlendi.

Mars Blackmon nasıl ortaya çıktı?

^{Clothing co}

Spike Lee’nin 1986 yılında yayınlanan ilk yönetmenlik denemesi She's Gotta Have It için yaratılan bir karakter olan Mars Blackmon’u ilk olarak hiçbir şekilde ayakkabılarını çıkarmayan bir karakter olarak tanıdık. Bu film aynı zamanda Lee’nin çıkış projesi oldu. Filmi baştan sonra Mars Blackmon olarak yazdı ve yönetti. Bununla da kalmayıp karaktere hayat verdi. Blackmon, filmde Michael Jordan ve Air Jordan'a aşık bir karakter. Spike Lee'nin doğal karizması ve Jordan'a olan bu bağlılığı, onu kurgusal karakteriyle birlikte Nike'ın reklamlarına taşıdı.

Spike Lee; “Bu film, dünyayı orijinal spor ayakkabı tutkunu Mars Blackmon ile tanıştırdı.” Bu film sayesinde, Mars Blackmon karakteri, Nike için her şeyi değiştiren Michael Jordan'la ilişki kurdu.” Hızlı konuşan, Michael Jordan takıntılı bir bisiklet kuryesi olan Mars Blackmon, “Do you know? Do you know? Do you know?” direyerek sonraki repliği hatırlamaya çalıştığı taktiğiyle akıllara kazındı. Nike evrenine geçişi Air Jordan III ile oldu. O dönemlerde Air Jordan III ayakkabısını görüp de Blackmon karakterinin replikleri aklına gelmeyen yoktu. Bu başarının yarattığı etkiyi Spike Lee’nin “Reklam filmi patladığında tamamen şaşırdım. Patladı, kültürü değiştirdi ve ben de bunun bir parçası olduğum için mutluyum. Ve yüzde 100 tesadüftü.” sözlerinden anlamak mümkün.

Sahada ne oluyordu?

^{New York Times}

Sıkı bir Knicks fanatiği olmasına rağmen, Lee hep Michael Jordan'ı destekledi. Jordan da her New York Knicks maçında hep motive oldu. Jordan’ın kariyeri boyunca Bulls, play-offlarda Knicks ile 5 kez karşı karşıya geldi — Chicago bu karşılaşmaların 5'ini de kazandı. Knicks, 1994 play-offlarında Chicago'yu yenmeyi başardı ancak Jordan o zamanlar beyzbol oynamak için ligden ayrılmıştı.

O dönem NBA, şu anki yapısına henüz kavuşmamıştı ve parasal sıkıntılar çekmekteydi. Mars Blackmon, NBA'i yok olmaktan kurtardı diyebilir miyiz emin değilim. Ancak Jordan ve Mars Blackmon olarak yedi Nike reklamını yöneten film yapımcısı ve aktör Spike Lee, NBA'e aynı anda pozitif, eğlenceli ve güçlü bir kimlik kazandırdı.