Serena’nın başlattığı tartışma: Zayıflama ilaçları doping sayılmalı mı?

“Yenemediğim tek rakip kilolarımdı.”

Kadınlar tenisinin gelmiş geçmiş en büyük isimlerinden Serena Williams, geçen yıl Ağustos ayında Oprah Winfrey’nin podcast programında, bir yanıyla kullandığı zayıflama ilaçlarının reklamı olarak da görülebilecek açıklamalar yaptı. Williams, “kestirme yollara” başvurmak istemediğini ancak hemen hemen her şeyi denedikten sonra bu kararı aldığını anlatıyordu. 

• 23 Grand Slam şampiyonluğu bulunan yaşayan efsane, iki doğumun ardından istediği noktaya yalnızca antrenman yaparak ulaşamadığını belirtiyor ve ekliyordu: “Keşke kariyerim boyunca bu ilaca erişimim olsaydı.”

Williams’ın yaklaşık dört yıllık aranın ardından 2026 yazında, Wimbledon’la birlikte kortlara dönüşünü mümkün kılan fiziksel değişim, spor dünyasında yeni bir tartışmanın da kapısını açtı. Serena, profesyonel tenise dönmeye hazırlanırken yeni nesil zayıflama ilaçlarından yararlanarak yaklaşık 15 kilo verdi. Kullandığı ilaç, tirzepatid etken maddeli bir iğneydi.

• Bilgi notu: Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA), semaglutid ve tirzepatid gibi maddeleri yasaklılar listesine almadı ancak kullanımlarını yakından takip ediyor. Semaglutid 2024’te WADA’nın izleme programına dahil edilirken tirzepatid de 2026 itibarıyla bu kapsama girdi. Yani şimdilik sporun doping otoritesi, gelişmeleri kenardan izlemekle yetiniyor.

Doping mi değil mi?

Ortada sporun alışık olduğu performans artırıcı madde tanımına tam olarak uymayan yeni ve “gri” bir alan var. GLP-1 temelli ilaçlar kasları büyütmüyor, oksijen taşıma kapasitesini artırmıyor ya da bir sporcuyu doğrudan daha hızlı hâle getirmiyor. Hatta kısa sürede fazla kilo vermenin kas kaybı, enerji düşüklüğü ve sindirim sorunları gibi performansı olumsuz etkileyebilecek sonuçlarının yanı sıra başka sağlık riskleri de bulunuyor. Ancak profesyonel sporda birkaç kilogramın dahi performans üzerinde belirleyici olabildiği düşünüldüğünde, meselenin dallanıp budaklanmasının yakın olduğunu tahmin etmek zor değil.

• Perspektif: Özellikle kilo kategorilerinin bulunduğu sporlarda daha düşük vücut ağırlığı doğrudan rekabet avantajına dönüşebilir. Teniste ise belirli bir kiloya inme zorunluluğu yok. Ancak daha hafif bir vücut kortta hareketliliği artırabilir, eklemlere binen yükü azaltabilir ve uzun bir sezon boyunca fiziksel dayanıklılığa katkıda bulunabilir.

Kariyeri boyunca vücudu, kilosu ve fiziği hakkında meslektaşlarının çoğundan daha fazla eleştiriye maruz kalan Williams, bütün bunlara rağmen kadın tenisinin gördüğü en dominant sporculardan biri oldu. Şimdi ise yıllarca antrenman ve diyetle aşamadığını söylediği kilo verme sorununu ilaç yardımıyla çözmüş hâlde kortlara döndü. Gerçi bu dönüş pek parlak olmadı ve “anında” denebilecek kadar kısa sürede sakatlandı. Ancak ABD Açık’ta onu yeniden kortta görmemiz olası.

Tüm bu tablo, sporun önüne giderek daha sık çıkacak bir soruyu gündeme getiriyor: Bir madde sizi doğrudan daha güçlü veya hızlı yapmıyor ama ideal kabul edilen vücuda ulaşmanızı kolaylaştırıyorsa doping kapsamına alınmalı mı?

Serena’nın zayıflama ilaçlarına dair açıklamalarını yalnızca kişisel bir sağlık hikayesi olarak okuyamıyoruz. Williams, 2025’te GLP-1 tedavileri sunan bir tele-sağlık şirketinin marka yüzlerinden oldu ve şirketin bu ilaçların kullanımını normalleştirmeyi amaçlayan reklam kampanyasına katıldı. Williams’ın eşi Alexis Ohanian’ın şirketin yönetim kurulunda bulunması ve yatırımcıları arasında yer alması, anlattığı kişisel deneyimle ticari çıkar arasındaki sınırı daha da bulanıklaştırıyor. 

• Dolayısıyla Serena’nın “Keşke kariyerim boyunca bu ilaca erişimim olsaydı” sözleri, bir sporcunun samimi sağlık deneyiminin yanı sıra milyarlarca dolarlık yeni bir pazarın tanıtım söyleminin parçası olarak da okunabilir.

Doping tarihinin sınırları çoğu zaman yeni teknolojiler ortaya çıktıktan sonra çizildi. Spor dünyası ise şu anda bu yeni fenomen karşısında henüz kesin bir cevaba sahip değil. Ezcümle, Serena Williams dönüşüyle yalnızca kariyerinde yeni bir sayfa açmadı aynı zamanda profesyonel sporu ciddi biçimde etkileme potansiyeli taşıyan ve arkasında büyük bir ekonomik çıkar sahası bulunan bir meseleyi de kalıcı olarak önümüze bıraktı.