Tecridin sonu: Esad, Arap Birliği zirvesinde

Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, yıllardır süren diplomatik tecridin ardından bugün ilk kez uluslararası bir zirveye katılacak. Arap Birliği zirvesine katılmak için Suudi Arabistan’ın Cidde kentine giden Esad’ın zirveye katılımı, kendi açısından büyük bir sembolik başarı olarak değerlendirildi.

Öte yandan: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bugün açıklama yaparak Arap Birliği zirvesine katılmak için Suudi Arabistan’a doğru yola çıktığını duyurdu. 

• Zelenski, açıklamasında “İkili ilişkileri ve Ukrayna'nın Arap dünyasıyla bağlarını geliştirmek için Suudi Arabistan Krallığı'na ilk ziyaretime başlıyorum. Kırım'daki ve geçici olarak işgal altındaki bölgelerdeki siyasi tutsaklar, halkımızın dönüşü, Barış Formülü, enerji işbirliği. Suudi Arabistan Krallığı önemli bir rol oynamaktadır ve işbirliğimizi yeni bir düzeye taşımaya hazırız” ifadelerini kullandı.

Bir adım geriden: Esad hükümetinin 2011 yılında Suriye’deki protestoları şiddetli bir biçimde bastırması ve ardından ülkede iç savaş çıkması üzerine Arap Birliği, Suriye’nin üyeliğini askıya almıştı. 2011 sonrasındaki dönemde Esad, resmî olarak sadece müttefikleri Rusya ve İran'a ziyaretlerde bulunmuştu. 2018 yılında ise Birleşik Arap Emirlikleri, Suriye ile ilişkilerde normalleşme yoluna giren ilk ülke olmuştu.

Bir adım sonrası: Arap Birliği zirvesinde Esad'ın da bir konuşma yapması bekleniyor. Kasım ayı sonunda Dubai’de başlayacak ve 28’incisi düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP28) Beşar Esad da davet edildi. ABD Başkanı Joe Biden ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un da katılması beklenen zirve, bu durumda Esad’ın Batı liderleriyle uzun bir aradan sonra yeniden bir arada yer aldığı ilk uluslararası görüşme olacak.

Bilgi notu: 1945 yılında siyaset ve ekonomide işbirliğini geliştirme ve çatışmaları azaltma hedefiyle kurulan Arap Birliği'nin 22 üyesi bulunuyor. Zirvede, Sudan ile Yemen'in yanı sıra Suriye'deki durum da ele alınacak.

• 14 milyondan fazla insanın evlerini terk etmek zorunda kaldığı Suriye’de nüfusun %90’ı yoksulluk sınırının altında bulunuyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, yaklaşık 5,5 milyon Suriyeli mülteci beş komşu ülkede –Türkiye, Lübnan, Ürdün, Irak ve Mısır'da– yaşıyor.

Yorumlar: Suriye'nin Arap Birliği'ne geri dönüşünün belli şartlara bağlı olup olmadığı bilinmese de; Suriyeli sığınmacıların ülkelerine geri dönüşü, muhalefet ile müzakereler, insani yardımlar, kentlerin yeniden imarı ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele gibi konuların ele alınması bekleniyor. Ayrıca Arap Birliği ülkelerinin, Esad'a, İran'a olan bağımlılığını azaltması yönünde baskı yapabileceği belirtiliyor.