Tek kazananın olduğu yerde kaybeden kim?

Başarının tanımı nedir? Günümüzde genç yaşta başarılar elde etmiş sporcuların bu kavramı sorgulayışına ve başarı beklentisiyle baş etme çabasına sık sık tanık oluyoruz. Geçtiğimiz hafta NBA yıldızı Giannis Antetokounmpo’nun başarı üzerine söyledikleri, tenis dünyasında da yankı uyandırdı. Genç oyuncuların gündeminde bu sözler vardı.   

Çarktaki hamster 

^{Daria Kasatkina/WTA}

Mental güç her sporda önemli bir faktör ancak teniste bu kavram üzerinde çok sık duruluyor. Tenisi mental anlamda bu kadar zor hale getiren nedir peki? Tenis, sporcunun kortta tek başına olduğu, bireysel bir spor. Oldukça uzun bir sezon boyunca, her hafta bir turnuvaya çıkıp, eğer sonunda kupayla poz verilmiyorsa, her hafta kaybetmekle yüzleşiliyor. Ve sonra yeni bir şehir, yeni bir ülke, yeni bir turnuva. Ve yine kaybediş ve yine aynı döngü... Kazanmak da ayrı bir baskı unsuru. Önceki yılın aynı haftasında kazanılan puanlar korunmak ve hatta üzerine koyulmak zorunda, zira sıralama oyuncunun hangi turnuvalara katılacağını da etkiliyor. Sıralamada düştükçe, daha düşük profilli turnuvalara katılmanız gerekiyor ve puan kazanma ihtimaliniz de azalıyor. 

Bu döngü içinde ayakta kalabilmek oldukça zor. Daha önce şu cümleyi hem büyük şampiyonlardan hem de genç oyunculardan bahsederken defalarca kurmuşuzdur: Tenis bir adaptasyon sporu. Her hafta yeni bir hava durumuna, yeni bir zemine, yeni bir otel odasına, etrafındaki yeni insanlara adapte olmak durumunda oyuncular. Ve bu koşullarda, kazanmış da kaybetmiş de olsa, önceki haftayı akıllarından silip yepyeni bir haftaya başlamak, o haftanın içinde her gün başka bir kortta, bir önceki gün belirlenen bir rakiple, günün koşullarında oynamak zorundalar. Maç bittikten sonra -kazansa da kaybetse de- soğuma antrenmanları, basın toplantıları... Her hafta bir noktada neden kaybettiğinizi açıklamak zorunda olduğunuzu düşünün. Oldukça genç bir yaştan itibaren, sürekli bu döngünün içinde olduğunu hayal etmek bile insanı biraz korkutuyor.  

Mental destek 

^{Swiatek ve spor psikoloğu Daria AbramowiczFortune}

Genç sporcuların artık sıklıkla bir mental koçla ya da psikologla çalıştığını görüyoruz. Özellikle dünya 1 numarası Iga Swiatek’in turnuvalarda da yanında olan bir spor psikoloğuyla çalışması, eski dünya 1 numarası Naomi Osaka’nın karşılaştığı mental sorunları açıkça dile getirmesi gibi faktörler bu durumu daha konuşulabilir kıldı. Sporun mental yükü ve bir spor psikoloğuyla çalışmak ile ilgili açıklama yapan isimlerden biri de Daria Kasatkina oldu. Kasatkina tenis oyuncularının bitmek bilmeyen ağır döngüsünü şöyle açıklıyor: “Zor çünkü biz çarktaki bir hamster gibiyiz, durmuyor, çok mola vermiyoruz, hiç bitmeyen bir hikâye ve sonunda hep aynı, her yıl, her hafta aşağı yukarı aynı hikâye. Başka bir şey bulmanıza yardım edecek birine ihtiyacınız var çünkü profesyonel olmaya yeni başladığınızda, ilk yılımı hatırlıyorum, her şeye aşıktım, her şey için çok heyecanlıydım. Tenis kulübünde 24 saat geçirip çok mutlu olabilirdim. Tabii iki yıl aynı şeyi yaptığınızda, aynı insanları, aynı tesisleri gördüğünüzde bu değişiyor. Açıkçası, biraz yorulmaya başlıyorsunuz”. Tüm bu döngünün içinde, aslında yaş olarak oldukça genç oyunculardan bahsediyoruz. Yaşıtlarıyla kendilerini karşılaştırdıklarında “hayatı kaçırıyor olma hissi” oyuncuların aklından muhakkak geçiyor. “Cevapları ve yolu kendi başınıza bulmak çok zor, bu yüzden bazen başkalarından yardım almak iyidir; size yolu, keyif alacağınız başka şeyleri nasıl bulacağınızı gösteren bir profesyonel” diye bahsediyor Kasatkina birlikte çalıştığı psikologdan.  

“Sporda başarısızlık yoktur”

^{Giannis Antetokounmpo/The Mirror}

NBA Play-off ilk tur mücadelesinde sezonu 8. sırada bitiren Miami Heat’e uzatmalarda 128-126 ile kaybettikleri maç sonrası basın toplantısında, takımı Milwaukee Bucks’ın sezonunun bir başarısızlık olup olmadığı sorusuna Giannis Antetokounmpo’nun verdiği cevap, pek çok başka spor dalında olduğu gibi tenis dünyasında da yankı buldu. Önce Antetokounmpo’nun sözlerini yeniden hatırlayalım: 

“Sen her yıl işinde terfi alıyor musun? Hayır değil mi? O zaman çalıştığın her yıl başarısızlık mı oluyor? Her yıl bir amaç için çalışıyorsun. Terfi almak, ailene bakmak daha birçok şey… Bu başarısızlık değil, başarıya giden adımlar. Michael Jordan 15 sezon oynadı, altısında şampiyon oldu. Diğer dokuz yıl başarısızlık mıydı? Bana bunu mu söylüyorsun? Hayır, değil mi? Yanlış bir soru, sporda başarısızlık yoktur. İyi günler olur, kötü günler olur. Bazen başarırsınız, bazen başaramazsınız. Bazı günler senin sırandır, bazı günler değildir. Spor böyle bir şey. Sürekli kazanamazsınız. Bazen başkaları kazanır. Ve bu yıl başkaları kazanacak, bu kadar basit. Bir sonraki yıl gelirsin ve daha iyi olmaya çalışırsın. Daha iyi alışkanlıklar edinmeye, daha iyi oynamaya, aynı hataları yapmamaya ve şampiyonluğu kazanmaya çalışırsın.” 

Kaybettiğinde değil, vazgeçtiğinde yenilirsin 

^{Naomi Osaka/ Tennis World}

NBA yıldızının basın toplantısında verdiği bu cevaba tenis dünyasından ilk reaksiyon, eski dünya 1 numarası ve 4 Slam şampiyonu Naomi Osaka’dan geldi. Osaka, Giannis’in açıklamasını Instagram’da “Bu muhtemelen duyduğum en tazeleyici bakış açısı. Sanırım hayatımı değiştirdi” sözleriyle paylaştı.  

Madrid Açık’ın oynandığı bu haftada, bu soru basın toplantılarında birkaç oyuncuya da soruldu. İspanyol Burillo Escorihuela’yı yendiği açılış maçı sonrası kameraların karşısına geçen Coco Gauff, Antetokounmpo’nun açıklamalarını kendine yakın bulduğunu söylerken, “başarı” kavramıyla kendi mücadelesinden de örnekler sundu. “Neredeyse kazanamadığım her zaman, bunun bir başarısızlık olduğunu düşündüm. Geçen yıl Roland Garros’tan sonra, turnuvanın benim için başarılı geçtiğini anlamam uzun zaman aldı (2022 Roland Garros’ta teklerde ve çiftlerde final görmüş, tekler finalinde Swiatek’e yenilmişti). Yıkılmadım ama gerçekten hayal kırıklığına uğradım. Bunu şu anda NBA’de dünyanın en iyi oyuncularından birinden duymak, bana kariyerin aslında bir süreç olduğunu gösteriyor. Kaybetmiş olman, başarısız olduğun anlamına gelmez. Haklı, sporda başarısızlık yoktur. Öğrenmeye devam edersin. Bence tek başarısızlık, çok çalışmamaktan kaynaklanandır. Ama sonuçlar? Hayır. Her zaman bir hedef için çalışıyorsunuz ve denediğiniz sürece ya kazanırsınız ya da öğrenirsiniz. Buna gerçekten inanıyorum.” Bilmiyorum gerek var mı, ancak bu sözlerin sahibi Coco Gauff’un 19 yaşında olduğunu hatırlatmakta fayda var. Zaman zaman olgunluğuyla bunu unutturabiliyor.  

^{The Independent}

Giannis Antetokounmpo’nun sözleri hakkında konuşan bir başka isim de vatandaşı Maria Sakkari oldu. Giannis’in açık sözlülüğü sebebiyle böyle bir soruya bu şekilde tepki vermesini beklediğini söyleyen Sakkari, sporda başarı kavramıyla ilgili bakış açısını şu sözlerle açıkladı: “Belki de bu sözler, spor dışındaki herkesin kaybetmenin ya da hedeflerinize ulaşamamanın sizin için ne anlama geldiğini anlaması için bir uyanma çağrısıdır. Daha fazla ilerleyemedikleri için Giannis’in çok üzüldüğüne eminim, ancak bununla başa çıkma şekli ve tüm zihniyeti çok eşsiz. Bu yüzden dünyanın en iyilerinden biri ve bu yüzden benim idolüm, çünkü sadece bir sporcu olarak değil, bence zihinsel olarak da inanılmaz biri. Giannis, her zaman tenisin en zor spor olduğunu söyler ve genel olarak bireysel sporlara hayran olduğunu düşünüyorum. Tenis, her hafta kaybettiğiniz ve yeniden denemeniz, her şeyi silmeniz ve sıfırdan başlamanız gereken bir spor.”