Tur'un sesi ve sessizliği

Burcu Biçer

Kraftwerk 1983 yılında bisiklet zinciri, vites mekanizması seslerini kullanarak Tour de France parçasını kaydetti. 2003 yılında ise bu parçanın etrafında dolaşan ve Fransa Bisiklet Turu’nun 100. yılı için bisiklet dünyasını hatırlatacak simgeler ve parça isimleriyle bir albüm yayınladı. Günümüz için çok yenilikçi sayılmıyorsa da, albüm yayınlandığı dönemde “geleceğin müziği” olarak nitelendiriliyordu.

Kraftwerk için bisiklet, geriye değil, yalnızca ileriye giden bir araç. Bu yanıyla Kraftwerk’in müzikal felsefesiyle paralellik taşıyor. Estetik açıdan, bisikletlerinin sürekli dönen tekerlekleri ile, stüdyoda makaralarının bant makinelerinde durmadan dönmesi arasında kurdukları benzerliğin büyüsü vardı. Müzik ve bisiklet arasında bunların dışında akış hâlinde hissettiğimiz ortak bir durum daha var. Her ne kadar Kraftwerk, müziğinde bisikletin sesini ve bisikletçilerin ritmik nefesini kullansa da grup üyesi prodüktör Ralf Hütter, bisiklet sürmenin aynı zamanda sessizliğin ve çevredeki seslerin farkına varmak olduğunu ve bu farkındalığın onların müziğine taşınan bir şey olduğunu söylüyor. Kraftwerk için müzik, projelerinin yalnızca bir parçası; özenle oluşturulmuş bir grup görseli ile beraber albüm çizimleri, 3D görseller, kostümleri bu grubun ve müziğin diğer bileşenleri. 

Grup önce bir bisiklet tekerleğinin dönme sesiyle bir bisiklet pompasının sesini birleştirdi. Birinin gerçekten bisiklete binmiş olduğu hissini uyandırmak için Hütter, vokalini yapmadan önce stüdyo merdivenlerinden yukarı-aşağı koşmayı bile denedi. Vokal, sonunda doğru sesi elde etmek için stüdyo merdivenlerinde kaydedildi. 70’lerin müziğindeki ustalık gerektiren müzik icrasına karşı tavırlarını şekillendiren grup, gündelik nesnelerin müzikal etkileşim potansiyelini de ortaya çıkarıyor. Bu müzikal etkileşimi tasarlarken de teknolojinin imkanlarını kullanıyor. Modern bisikletin karmaşıklığı, hem bir ulaşım çözümü olma potansiyeli, hem de Fransa Bisiklet Turu gibi bir yarış sahnesinin ana öznesi olmasıyla, Kraftwerk müziğinin sanat dışı bileşenlerini destekler nitelikte.

Tour de France albümü, Kraftwerk'in yeni bir dönemini duyuruyor. Bu dönem, teknolojiye karşı tavırları hakkında belirli bir miktar yeniden düşünmek zorunda oldukları bir dönem. Hütter, bisikleti Kraftwerk ideolojisinin ayrılmaz bir parçası olarak kavramaya başladıklarında, “bisiklet, zaten bir müzik aletidir; bisiklet zinciri, pedal ve mekanizmasının gürültüsünü sese dönüştürür.” şeklinde ifade ediyordu. Ralf Hütter, bilgisayar dünyasından gelen makineler yerine, tüm bu fiziksel tarafı öne çıkarmak, insan kaslarını ve gündelik nesneleri ses aracı olarak kullanmak; makine-insan etkileşimine dikkat çekmek istiyordu.