Yeni İklim Planlarının Etkisi

Dr. Çağla Kettner

Dünya genelinde ülkelerin sunduğu yeni iklim planları, sıcaklık artışını kontrol altına almak için gereken düzeyde değil. 

UNEP’in son “Salım Açığı” (Emissions Gap) raporu, bu konuda oldukça endişe verici bir tablo ortaya koyuyor. 2024 yılında, küresel sera gazı salımları, yani karbondioksit (CO₂), metan, azot oksit ve florlu gazlar, 57,7 milyar ton CO₂ eşdeğeri olarak gerçekleşti. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yüzde 2,3’lük bir artışı gösteriyor. Bu artış, dünyanın iklim hedeflerine ulaşmasının önünde büyük bir engel olarak görülüyor.

Ülkelerin her beş yılda bir sundukları “ülkesel belirlenmiş katkı” (NDC) belgeleriyle, salımlarını azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlama yönünde taahhütleri var. Ancak raporda, bu yeni planların çoğunun 2035 yılına kadar salımları anlamlı ölçüde azaltma yönünde yeni, güçlü hedefler ortaya koymadığı belirtiliyor. Türkiye, Çin ve AB bazı hedefler duyurmuş olsa da, raporun yayımlandığı sırada bu hedeflerin BM’ye resmi olarak sunulmamış olduğu ifade ediliyor.

Dünya, Paris Anlaşması 1,5 derece hedefi ve “2 derecenin çok altında” sıcaklık artışı sınırlarını tutturabilmek için çok daha fazla eyleme ihtiyaç duyuyor. UNEP’e göre, ülkelerin bugüne kadar sunduğu planların tam uygulanması halinde bile, 2035 yılına kadar 2019 yılına kıyasla sadece yaklaşık yüzde 15’lik bir salım azaltımı gerçekleşecek. Oysa bu hedeflere ulaşabilmek için 2035 itibarıyla yaklaşık yüzde 35’lik (2 derece yolu için) ya da yüzde 55’lik (1,5 derece yolu için) salım azaltımı gerekiyor. Ayrıca, mevcut planlar uygulanırsa bile bu yüzyılda beklenen sıcaklık artışının hala 2,3-2,8 derece aralığında olabileceği tahmin ediliyor.

Raporda şu noktalar öne çıkıyor:

• Hemen ve ciddi şekilde salımların azaltılması eskiye kıyasla daha da ciddi önem taşıyor.
• Mevcut siyasi ortam ve bazı ülkelerin taahhütlerini gevşetmesi, hedefe ulaşmayı zorlaştırıyor.
• Her küçük derece farkının önemi var: her 0,1 derecelik artış, ekstrem hava olayları, deniz seviyesinin yükselmesi, ekosistem zararları gibi riskleri büyütüyor. 

Özetlemek gerekirse; dünyada salımlar yükselmeye devam ediyor ve yeni ülkelerin planları, şimdiye kadar büyük bir sıçrama gerçekleştiremedi. Bu durumda sıcaklık artışı hedeflerin çok üstünde olabilir. Hala yapılacak çok şey var ve zaman daralıyor.