Yeni yıl konseri yaklaşırken: Viyana Filarmoni’de değişim rüzgarı

2026’nın ilk sabahında Viyana Filarmoni Orkestrası’nın Yeni Yıl Konseri, bir kez daha canlı olarak ekranlarda yerini alacak. Dünyanın en zor bilet bulunan konseri olarak bilinen yeni yıl klasiği, bu yıl da tüm ihtişamı ile Wiener Musikverein’ın Golden Hall salonunda yapılacak. 

• Klasik müziğin son dönemdeki yıldız isimlerinden Yannick Nézet-Séguin, bu önemli konserin şefi olacak. Nézet-Séguin, klasik müzikte alışılmışın dışına çıkan nadir isimlerden.

Metropolitan Operası’nın şefi James Levine, 2018 yılında tacizle suçlanınca görevden alındı ve ardından o sıra Philadelphia Orkestrası’nın müzik direktörü olan Nézet-Séguin, kariyerindeki en önemli sıçramayı yaparak aynı yıl Metropolitan Opera’nın müzik direktörlüğü görevine getirildi. Bu dönemle birlikte MET’in repertuvarı daha modern eserlere açıldı. Henüz 25 yaşındayken Montreal’deki Orchestre Métropolitain’in de sanat yönetmeni olan Nézet-Séguin, bugün bu orkestrayla ömür boyu sözleşmeye yapmış durumda.

Birden fazla Grammy ödülüne layık görülen sanatçı, Viyana Filarmoni ile ilk kez 2010 yılında çalıştı. O tarihten bu yana Viyana ve Salzburg’daki konserlerin yanı sıra turnelerde ve 2023 Yaz Gecesi Konseri’nde orkestrayı yönetti. 

^{Viyana Filarmoni Yeni Yıl Konseri, saat 12.45’ten itibaren TRT 2'de}

Orkestralar ve opera kurumlarındaki şefler, mutlak otoriteye sahip, ne yapılacağını doğrudan söyleyen bir erkek figürü olarak hep karşımıza çıkar. Ataerkilliğin simgelediği her şeye sahiptirler. Fakat Nézet-Séguin bunların tam tersi bir portre çiziyor. 

Kürsünün başında gülümsemesi, repertuvarların sıkı kurallarını esnetmesi, dinleyiciye ufuk açıcı ve yeni bestecilerin eserlerini tanıtması onu döneminin en önemli şeflerinden biri hâline getirdi. Sanatçı, otoriter bir şeflik yaklaşımı benimsemek yerine orkestraya birbirini dinleme ve birlikte nefes alma alanı tanıyan çalışma biçimiyle de öne çıktı. 

Gelenekselle modern arasında bir köprü

Yannick Nézet-Séguin, 1 Ocak’taki konser için duygularını şöyle dile getirdi: 

"Viyana Filarmoni’deki dostlarımla birlikte, dünyaca ünlü ve benzersiz Yeni Yıl Konseri geleneğinin bir parçası olmak benim için büyük bir onur. Bir müzisyen ve bir insan olarak tutkum, geleneği çağdaş olanla buluşturan bir köprü kurmak ve klasik müziğin mesajını genişletmek. Bu program, tam olarak bu vizyonu yansıtıyor."

Sanatçı repertuvarı söylediği gibi kurguladı. Viyana Filarmoni Yeni Yıl Konseri’nde bugüne kadar Strauss ailesi dışından 31 farklı besteciye yer verildi. Geçen yıl Constanze Geiger ile ilk kez bir kadın bestecinin eserini dinlemiştik. Bu yıl ise program, 19. yüzyılda erkek egemen müzik dünyasında kendine yer açmayı başarmış iki kadın figürü daha görünür kılıyor. Viyana’da etkili olmuş Josephine Weinlich ve Chicago çıkışlı Florence Price. 

Klasik müziğin dışlanmış iki kadını

Klasik müzikte Josephine Weinlich, profesyonel kadın müzisyenlerin kamusal alanda varlık göstermesi açısından öncü bir figür olarak kabul ediliyor. Henüz 19 yaşındayken tamamı kadınlardan oluşan kendi orkestrasını kurdu ve Viyana’daki Neue Dreher’sche Bierhalle’de ilk konserini verdi. Weinlich’in şefliğinde Avrupa Kadınlar Orkestrası ortaya çıktı ve 1873’te Viyana’daki Musikverein’in Büyük Salonu’nda sahne almayı başardı. Weinlich’in şefliği övgüyle karşılanırken, erkek eleştirmenler tarafından “Fena değil” yorumları da yapıldı ve erkek meslektaşlarıyla kıyaslanamayacağı ima edildi. 

Benzer engellerle, bir kuşak sonra Florence Price da karşılaştı. Price, Afro Amerikalı bir kadın olarak beyaz erkeklerin üstünlüğünün hakim olduğu klasik müzik dünyasında müziğini kitlelere duyurdu. 1933 yılında Chicago Symphony Orchestra Price’in bestesine repertuvarında yer verdi ve ilk kez Afro Amerikalı bir kadın bestecinin eseri büyük bir orkestrada çalındı. ABD’nin "first lady"lerinden Lady Eleanor Roosevelt tarafından desteklenmesine rağmen kimse eserlerini yayımlamak istemedi. Bunun sebebi siyah bir kadının bestelerinin ticari risk oluşturduğunu düşünmeleriydi. Bu eserler ancak 2009 yılında Price’ın Illinois’teki eski evinde bulunan el yazmaları sayesinde ölümünden yarım yüzyıldan fazla bir süre sonra gün yüzüne çıktı.

Florence Price’ın müziğinin kayıt altına alınmasını sağlayanlardan biri de Yannick Nézet-Séguin’dir. Nézet-Séguin, özellikle kadın müzisyenlerin tarih boyunca maruz kaldığı adaletsizliklerin görünür kılınması için aktif biçimde çaba gösterdi.

Bu yüzden Viyana Filarmoni’nin Yeni Yıl Konseri’nin programında iki kadın bestecinin yer alması tarihsel olarak dışarıda bırakılmış seslerin merkez sahneye taşınmasında sembolik bir adım olarak görülüyor. 

50 milyon kişi izleyecek

Peki tabii “Vals Kralı” Johann Strauss da her yıl olduğu gibi 2026 programında da güçlü bir şekilde yer almaya devam ediyor. Konser, Strauss’un “Ouvertüre zur Operette Indigo und die vierzig Räuber” eseri ile açılıyor. 

Orkestranın ilk kez Yeni Yıl Konseri’nde seslendireceği eserler de var. Carl Michael Ziehrer’in “Donausagen” adlı valsi, Eduard Strauss’un “Brausteufelchen” polkası ve Joseph Lanner’in “Malapou-Galoppe” adlı yapıtı da konserde çalınacak. Kadın bestecilerden Josephine Weinlich’in “Sirenen-Lieder” adlı polkası ile ABDli Afroamerikalı besteci Florence Price’ın “Rainbow Waltz”ı da ilk kez repertuvarda yer alacaklar arasında. 

Viyana Filarmoni Yönetim Kurulu Başkanı Daniel Froschauer, “2026 Yeni Yıl Konseri için birlikte çok katmanlı, enerjik ve akıcı bir program seçtik” dedi. 86. kez gerçekleşecek konser, 150’den fazla ülkede yayımlanacak ve yaklaşık 50 milyon kişi tarafından izlenecek. 

Dans videoları Eylül ayında çekildi

Konser sırasında Viyana Devlet Balesi’nin iki dans gösterisi de programa eşlik edecek. Yaşayan bir efsane olarak görülen bale yıldızı John Neumeier tarafından koreografisi yapılan dans gösterisinin çekimleri Eylül ayında MAK Museum ve Hofburg İmparatorluk Sarayı’nda yapıldı. Toplam 12 dansçının yer aldığı dans gösterilerinin videoları bu yıl doğum günü kutlanan II. Johann Strauss’un “Rosen aus dem Süden” valsinde ve “Diplomaten-Polka”sında yer alacak. Dansçıların kostümlerini İsviçreli tasarımcı Albert Kriemler tasarladı.

Konser salonu ise Viyana Şehir Bahçeleri’nden gelen çiçeklerle süslenecek. 27 Aralık’tan itibaren usta çiçekçiler Altın Salon’u, canlı bir çiçek bahçesine dönüştürecek. Viyana bir kez daha tüm ihtişamı ile karşımıza çıkarken dünya, klasik müziğin inceliği ile 2026 yılına “merhaba” diyecek.