Yücel Tuğan: “Gündemi belirlemek, hikâyeler yaratmaktan geçiyor.”

Dövüşün spora dönüşmesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Diğer bireysel sporlardan ayrılan yönleri nelerdir?

İnsan var oluşundan beri dövüşmek ve savaşmak var. Savaşan toplumların yarattığı dövüş sanatlarının belirli kurallar çevresinde spora ve müsabakaya dönüşmesi ise çok eskilere dayanıyor. Dövüş sporlarını diğer sporlardan ayıran en büyük özellik, rakibe fiziksel hasar vermeye ve hasar almamaya dayalı olması. Diğer sporlarda da rakibi yenmeye çalışırsınız, fiziksel olarak yormaya ya da mental olarak kırmaya ama dövüş sporlarında amaç rakibin bedenine direkt müdahaledir.

Müsabaka alanında file, pota, kale, top, raket gibi bir araç yoktur. İnsan kendi bedeni ve onu zorlayan rakibiyle baş başadır. Yapacağı her hata, sadece bir puan kaybı değildir, aynı zamanda vücuduna aldığı bir darbedir. Bu açıdan bir ‘hayatta kalma’ mücadelesinin içindedir. Her ne kadar kurallar onu korusa da yine de aldığı risk, diğer sporlardakiyle karşılaştırılamaz. Bunun sonucunda da ortaya çıkan aslında bir spor müsabakasının ötesindedir. İnsanın zarar görebileceği tehlikeli bir durum karşısında; zihniyle, azmiyle ve tek aleti bedeniyle bu zor durumla baş etme sürecidir. Bu açıdan izleyiciye bir oyundan ziyade bir var olma çabasını seyrettirir. Tüm reaksiyonlar, duygular olağan çıplaklığıyla ortadadır. Kaldı ki işler iyi gidiyor olsa bile, bir teknik ile maç kaybedilebilir. Bu öngörülemezlik başka sporlarda da var ama en uç hâlini dövüş sporlarında görürüz. Bu açıdan sürpriz ihtimali diğer sporlardan çok daha fazladır.

Maç bittiğinde ise iki sporcu, az önce birbirlerini bitirmeye çalışmıyormuş gibi sarılırlar. Bu durumu da diğer sporlarda, özellikle bu yoğunlukta her zaman göremeyiz. İki dövüşçü birbirini beden ve zihin sınırına zorlamış, adeta bir var oluş sürecini gerçekleştirmiştir. Zaten diğer sporlar ‘oynanır’ — futbol oynamak ama ‘oynama’ fiili, dövüş sporları için kullanılamaz. Dövüş sporları yapılır — boks yapmak.

Türkiye’deki dövüş ve savunma sporlarının gelişimini ve sonraki sürecini nasıl görüyorsunuz?

Türkiye’nin son olimpiyatta aldığı 13 madalyanın 11’i dövüş sporlarından geldi. Türkiye’nin amatörde dövüş sporlarındaki başarısını bu sayılar üzerinden görebiliyoruz. Güreş, Türkiye’nin her zaman en büyük gücü oldu. Tekvando ve özellikle kadın sporcuların çıkışıyla boks da güreşe eklendi. Bu sporlarda istikrarı korumak ve diğer dövüş sporlarını da madalya seviyesine çekmek için federasyonların sporcu yetiştirme konusunda kulüplerin önünü açması önemli.

Sporcular maalesef sadece madalya kazanınca ve büyük turnuvalar esnasında medyada görünür olabiliyorlar. Bu şekilde sürekliliği sağlamanın ve sağlıklı bir spor kültürü oluşturmanın zorluğu ortada. Belirli sporlara endeksli gündemi kırmak, karakterler ve hikâyeler yaratmaktan geçiyor. Türkiye’deki yönetsel ve ataerkil spor yapısının, sporcuların kendilerini ifade etme özgürlüklerini sınırladığını düşünüyorum. Yöneticilerin geri planda kaldığı, sporcuların daha fazla kendilerini gösterebildiği, kendilerini geliştirdiği bir sistem gerekiyor. Bununla beraber amatör sporlar tabii ki önemli ama dövüş sporlarında pek çok sporcumuz profesyonele geçmiyor ya da geçmeyi düşünmüyor. Ülkede ilgiyi artırmak için profesyoneli düşünmelerini isterim. Dünyada şu sıralarda pek çok yeni dövüş sporu ve organizasyonu popüler durumda, buralarda Türkiye’den dövüşçüleri görmek ülkede ilgiyi artıracaktır.

^{Anadolu Ajansı}

Türkiye'nin dövüş ve savunma sporlarında yakaladığı ivmeyi nelere bağlıyorsunuz?

Kulüpler başarılarda başrolü oynuyor. Zaman zaman kulüplerin yolu, çıkan yasalarla zora girebiliyor. Amatör sporlara destek veren kulüplerin korunması önemli. Köklü kulüplere sahibiz, bununla beraber sayıları artırılabilir ve daha çok şehre yayılabilir. Özellikle kadınların azmi ve başarısı son dönemde madalya sayılarını artırıyor. Onların yarattığı ilhamı korumak, sporcunun hayatını kolaylaştırmaya çalışmak önemli. Eğitimlerini de kariyerleriyle beraber yürütebilecekleri sağlıklı bir sistem kurulmalı. Tercih yapmak zorunda kalmamalılar.

Uluslararası müsabakaları da anlatıyorsunuz. Türkiye ile bir kıyaslama yaparsak sporcular ve bu sporun altyapısı hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Türkiye’de başarıya endeksli bir yaklaşım var. Spora ya da sporcuya ilgi alanı oluşabilmesi için başarı şart. Diğer ülkelerde başarının dışında, madalya kazanmasa da sporcular destek ve ilgi görüyor, sponsor bulabiliyorlar. Bu spor kültürünün ülkede oluşması, halkın da spor yapabilmesi ile alakalı. Bu şekilde sporcu havuzu ve istikrar kuruluyor. Türkiye bu spor kültürünü kurma ve ülkeye yayma konusunda ekol ülkelerin çok uzağında.