BRICS’in (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika) 15. zirvesi Güney Afrika’nın başkenti Johannesburg’ta yapıldı. Johannesburg Zirvesi sonuç bildirgesi kısa vadeli bir etki vaad etmese de uzun vadede göz ardı edilemez bir kritik öneme sahip. Mevcut BRICS üyeleri, BRICS'in geleceği ve evrimi konusunda önemli kararlar aldı. Her ne kadar üye sayısının artırılması konusundaki tereddütler, Hindistan üzerinde yoğunlaşmış olsa da Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin "BRICS üyelerinin sayısının artırılmasını destekliyoruz" açıklaması genişleme konusundaki tereddütleri ortadan kaldırdı.Bir zamanlar Türkiye’nin de dahil olacağı hatta adının BRICS-T olarak güncelleneceği söylentileri yayılan BRICS projesinin temelleri, ABD'nin 11 Eylül saldırıları sonrası Afganistan'a müdahalesiyle atıldı. Bu dönemde Amerikalı ekonomist Jim O'Neill, Çin, Hindistan, Brezilya ve Rusya'nın yükselen güçler olarak gelecekte önemli bir rol oynayacağını öngördü. Rusya da bu görüşü benimseyerek bu ülkelerle işbirliği yapmaya başladı. BRICS ilk toplantısı 2006’da düzenlendi. Ancak bu süreç boyunca salgınlar, ekonomik krizler, siyasi çatışmalar gibi pek çok zorluk yaşandı.Halihazırdaki BRICS ülkeleri, dünya nüfusunun %40'ını, buna karşılık sanayileşmiş G7 ülkeleri %10'unu temsil ediyor. Bu ekonomik birlik aynı zamanda küresel GSYİH'nin de dörtte birini temsil ediyor. Eğer Suudi Arabistan, İran, Cezayir gibi petrol zengini ülkeler ile Malezya, Endonezya ve Mısır gibi büyük nüfuslu ülkeler de BRICS'e katılırsa, bu ittifakın daha da güçlenmesi muhtemel görünüyor.Dünyanın yaşadığı 2008 finans krizi mevcut sistemin sarsılmasıyla alternatiflere yönelik ilgiyi artırdı. BRIC ülkeleri (Güney Afrika o tarihte henüz Birliğe katılmamıştı) ikinci kez bir araya gelerek daha adil bir küresel ekonomik düzen talep etti. Bu süreçte, üye ülkeler arasındaki farklılıklara rağmen, BRICS ülkeleri ekonomik ve siyasi açıdan güç kazanmaya başladı. Birliğin küresel finansal sisteme en önemli itiraz noktası ise “küresel Amerikan doları egemenliğini zayıflatmak” olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’nin de bu konuda çevre ülkelerle çeşitli girişimleri olmuştu ama bir sonuç alınamamıştı. Şu an Türkiye’nin BRICS’in yeni üyeleri arasında adının geçmemesinin nasıl bir dış politika ve uluslararası ticaret sistemini hedeflemesi gerektiğini açıkça gösteriyor.Sürpriz Faiz Kararı24 Ağustos 2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikaları Kurulu (PPK) Hafize Gaye Erkan başkanlığında toplandı ve 750 baz puan (bps) faiz artırımı yaparak politika faizini yüzde 17,5’tan yüzde 25’e çıkardı. Toplantıdan önce piyasadaki medyan faiz artırımı beklentisi 250 baz puan seviyesindeydi. PPK aldığı bu sürpriz kararla aslında faiz artırımları konusunda ne kadar kararlı olduğunu gösterdi.Daha önceki bültenlerimizde Şimşek-Erkan ikilisinin Erdoğan’ın “faiz sebep enflasyon sonuçtur” söyleminin ne kadar dışına çıkarsa o kadar başarılı olabileceklerine değinmiş, aksi halde ekonomik-malî yönetimin kredibilitesinin azalacağını belirtmiştik. Nitekim Para Politikaları Kurulu’nun bundan önceki iki toplantısında yapılan faiz artırımları yeterli olmadı ve bu ekip ciddi bir kredibilite sorunu yaşadı. Sonrasında Merkez Bankası başkan yardımcılıklarına tanınan ve alanında yetkin olduğu bilinen üç ekonomist getirildi. Bu ekonomistlerin göreve gelmesinden sonra bu faiz artışının yapılabilmiş olması şüphesiz ki bu insanların kredibilitelerine olumlu yansıdı. <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"> [1] https://www.youtube.com/watch?v=Frvv-9U4oxo2 &nbsp;Venedik Komisyonu, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 216., 299., 301. ve 314. Maddelerine İlişkin Rapor, 2016, https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2016)002-e , ayrıca bkz. Venedik Komisyonu, Son Dönemde Çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerde Yer Alan Medya Özgürlüğüne İlişkin Tedbirler Hakkında Görüş, CDL-AD(2017)007, 10-11 Mart 2017.3 Dunja Mijatovic, Türkiye Ülke Raporu, Şubat, 2020, https://rm.coe.int/avrupa-konseyi-insan-haklari-komiseri-dunja-mijatovic-1-5-temmuz-2019-/16809c51874 Avrupa Komisyonu, Türkiye Raporu 2020, https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/turkey_report_2020.pdf5 Ömür Çağdaş Ersoy/ Türkiye, no. 19165/19, 15.06.20216Işıkırık/Türkiye, no. 41226/09, 14.11.2017; Bakır ve Diğerleri/ Türkiye, no. 46713/10, 10.7.2018; İmret/ Türkiye (no 2), no. 57316/10, 10.7.2018; Zülküf Murat Kahraman/ Türkiye, no. 65808/10, 16.7.2019; Daş/ Türkiye, no. 36909/07, 2.7.2019.7 Parmak ve Bakır/ Türkiye, no. 22429/07 25195/07, 03.12.2019, para.77.8 Vedat Şorli/Türkiye, no. 42048/19, 19.10.20219 Altuğ Taner Akçam/Türkiye, no. 27520/07 , 25.10.2011.[10] Selahattin Demirtaş/ Türkiye (no.2) [GC], no. 14305/17, 22.12.2020.

Özgürlük Gündemi

Şu an Türkiye’nin BRICS’in yeni üyeleri arasında adının geçmemesinin nasıl bir dış politika ve uluslararası ticaret sistemini hedeflemesi gerektiğini açıkça gösteriyor.

BRICS’in Genişleme Süreci ve Türkiye

<a fr-original-style="" href="https://www.chathamhouse.org/about-us/our-people/jim-oneill-0" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Jim O'Neill</a>Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, Vladimir Putin ve Xi Jinping'in Moskova'daki son görüşmesi ve Çin'in İran ile Suudi Arabistan arasında diplomatik bir yakınlaşmaya aracılık etmedeki görünür başarısı, ABD'nin küresel üstünlüğüne ve özellikle de ABD dolarına yönelik tehditler hakkındaki konuşmaları yeniden alevlendirdi.BRICS'in (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) geleceğini değerlendiren son Global Policy makaleme gelen yanıtlarda bu tür yorumlarla karşılaştım. Grup şu anda İran ve Suudi Arabistan gibi ülkeleri de içine alacak bir genişlemeyi değerlendiriyor ve üyelik kriterleri ve kendi Yeni Kalkınma Bankası'nın rolü hakkında soruları gündeme getiriyor. Peki daha büyük ve daha etkili bir BRICS+, dolar için gerçekten risk yaratır mı?Doların küresel finans sistemindeki rolüne yönelik algılanan tehditler yeni bir şey değil; kariyerime başladığım 1980'li yıllardan bu yana sık sık karşılaştığım bir durum. Açıkçası, ABD'nin dünyanın en büyük ekonomisi olmaktan çıkacağı bir zaman gelirse, doların statüsü sorgulanacaktır. Aynı durum 20. yüzyılın ilk yarısında sterlin için de geçerliydi (ancak sterlin, Birleşik Krallık'ın ekonomik olarak geçilmesinden çok sonrasına kadar küresel tüneğinden indirilmedi).Dünyanın ana rezerv para birimini basmanın getirdiği tüm ek sorumluluklar göz önüne alındığında, doların gözden düşmesi ABD için illa ki kötü sonuçlar doğurmak zorunda değil. ABD'nin artık eskisi kadar hakim bir güç olmadığı küresel ekonomide, diğer herkesin Amerikan para sistemine ve Federal Rezerv'in (ABD Merkez Bankası–Fed) ülke içinde yönlendirilen önceliklerine bu kadar bağımlı olması uygun değil. Diğer ekonomiler kendi para birimlerinin, para politikalarının ve ticaret modellerinin ABD'ninkilerden bu kadar etkilenmemesini tercih edecektir.Ancak ABD'yi dışlayan bir yükselen güçler grubunun kendisi için daha yüksek hedeflere sahip olması, ABD merkezli finans sistemi için illa ki bir şey ifade etmiyor. Ne de olsa BRICS ve potansiyel BRICS+ ülkeleri kendi başlarına pek çok önemli güçlükle karşı karşıya ve sembolik açıklamalar yapmanın ötesinde birlikte neyi başarmayı umdukları açık değil. Daha da önemlisi, grubun en önemli ekonomileri olan Çin ve Hindistan nadiren işbirliği yapan ezeli rakipler. Bu durum değişene kadar BRICS'in ya da hatta genişletilmiş bir grubun dolara karşı ciddi bir meydan okumada bulunabileceğini düşünmek hayalcilik olur.Dünyanın açık ara en kalabalık iki ülkesi olan Çin ve Hindistan arasındaki işbirliği eksikliği karşısında sık sık umutsuzluğa kapılıyorum. Eğer aralarındaki tarihî husumetin üstesinden gelebilir ve ticareti genişletmek, sağlık tehditleri ve iklim değişikliği gibi sorunlarla mücadele etmek için iddialı bir ortak gündem geliştirebilirlerse, finansal ve parasal statükoya BRICS güdümlü bir meydan okuma fikri sadece makul değil, aynı zamanda yakın bir ihtimal hâline gelecektir.Bu ruhla, uzun zamandır Çin'in ilk adımı atarak Hindistan'ı kendi imzasını taşıyan "Bir Kuşak, Bir Yol" girişiminin unsurlarını birlikte tasarlamaya davet etmesi gerektiğini savunuyorum. Bir Kuşak, Bir Yol'un ulus ötesi altyapı yatırımlarına ilişkin iddialı gündeminin Hindistan ile işbirliği içinde hayata geçirilmesi Asya'ya ve ötesine çok daha güçlü ve kalıcı bir katkı sağlayacaktır. Aksi takdirde Bir Kuşak, Bir Yol; esasen Çin'in tercihlerini başkalarına dayatmak için var olan dar kapsamlı bir Çin girişimi olarak kalacaktır.Suudi Arabistan ve İran'ın potansiyel olarak eklenmesi de benzer uyarıları beraberinde getirmekte. Evet, iki büyük petrol üreticisinin (Rusya'ya ek olarak) devreye girmesi, petrolün bir kısmının dolar dışındaki para birimleriyle fiyatlandırılması olasılığını arttırıyor. Ancak doları saf dışı bırakmak açık, gerçekten paylaşılan ve derinden benimsenen bir hedef olmadıkça, bu tür faturalama değişiklikleri sadece niş finans yazarları açısından heyecan verici olacaktır. Bugüne kadar petrolün yakında yeni bir para birimiyle fiyatlandırılabileceğine dair sayısız argüman duydum. Önce Alman markı olacaktı, sonra yen, sonra da avro—hâlâ dolar.Son olarak ve en önemlisi, herhangi bir BRICS (ya da BRICS+) üyesinin dolara karşı stratejik bir meydan okuma oluşturabilmesi için, yabancı ve yerli tasarruf sahiplerinin ve yatırımcıların kendi para birimi cinsinden varlıkları ne zaman alıp satacaklarına kendilerinin karar vermesine izin vermesi, hatta bunu teşvik etmesi gerekir. Bu da Çin'in rutin olarak uyguladığı türden sermaye kontrollerinin olmaması anlamına gelmekte. BRICS ve potansiyel BRICS+ ülkeleri kendi tasarrufları için dolara güvenilir bir alternatif bulana kadar, doların hakimiyetinden şüphe duyulmayacaktır.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Goldman Sachs Asset Management'ın eski başkanı ve İngiltere'nin eski hazine bakanlarından Jim O'Neill, aynı zamanda BRICs teriminin de mucididir.© <a fr-original-style="" href="https://www.project-syndicate.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Project Syndicate</a>, 2023.

Aposto Gündem

Doların küresel finans sistemindeki rolüne yönelik algılanan tehditler yeni bir şey değil; 1980'lerden bu yana sık sık karşılaşılan bir durum. Ancak rakipler kendi tasarrufları için dolara inandırıcı bir alternatif bulana kadar, doların hakimiyetinden şüphe duyulmayacaktır.

BRICS, dolar için tehdit oluşturabilir mi?

Dünyanın önde gelen yayınlarından başka makaleler için yayınlarımızı keşfedebilirsiniz:💹&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/finans" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Finans</a>&nbsp;yayınımızda Jim O'Neill, Goldman Sachs Asset Management'ın eski başkanı, İngiltere'nin eski hazine bakanlarından Jim O'Neill; Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi İklim ve Enerji Programı Direktör Yardımcısı Lili Fuhr; Harvard Kennedy School'da Uluslararası Politik Ekonomi Profesörü Dani Rodrik&nbsp;gibi isimleri ağırladık.🌍&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/politika" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Politika</a>&nbsp;köşemizde Harvard Kennedy School Belfer Center'da Orta Doğu Girişimi'nin ortağı olan Djavad Salehi-Isfahani; Yale Üniversitesi Felsefe Profesörü ve&nbsp;How Fascism Works: The Politics of Us and Them kitabının yazarı Jason Stanley; Sağlık ve Çevre Adalet Desteği Eş Direktörleri Olga Speranskaya ve Alexandra Caterbow'un İran'dan Elon Musk'a uzanan düşünce yazılarını yayımladık.💰&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/is-dunyasi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İş Dünyası</a>&nbsp;köşemizde, eski Dünya Bankası baş ekonomisti ve Uluslararası Para Fonu'nun eski birinci genel müdür yardımcısı Prof. Dr. Anne O. Krueger; The Economist’in eski genel yayın yönetmeni ve Küresel Pandemi Sonrası Politika Komisyonu eş direktörü Bill Emmott; Yale Üniversitesi öğretim üyesi ve Morgan Stanley Asya'nın eski başkanı Stephen S. Roach, değerlendirmeler yaptı.⚽ <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/n/spor" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Spor</a>&nbsp;köşemizde Princeton Üniversitesi'nde profesör olan ödüllü Filistinli gazeteci Daoud Kuttab'ın Dünya Kupası üzerinden kültürel ve politik analizini okuduk.

Aposto Playground

• Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House'un başkanlığını yürüten ekonomist Jim O'Neill, CNBC'ye verdiği röportajda pandeminin iş gücündeki eşitsizliklere dikkat çektiğini ve hem hükümetlerin hem özel sektörün daha geniş çaplı sosyal hedeflere ulaşabilmesi için yeni fırsatlar oluşturduğunu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.cnbc.com/2020/06/22/jim-oneill-era-of-stock-buybacks-could-be-over.html">söyledi</a>. O'Neill'a göre geleneksel olarak hissedarlarının çıkarlarını önceliklendiren şirketlerin kâr maksimizasyonu hedefleri, eski dönemde kalarak yerini "paydaş kapitalizmi" fikri altında çevre, toplum ve yönetişim odaklı hedeflere bırakacak.

Jim O'Neill ile ilgili hikayeler