Özgürlük Gündemi

6 Şubat’ta yaşanan ve on binlerce insanın hayatını kaybettiği depremin ardından özellikle ilk günlerde arama kurtarma çalışmalarında ve yardımların ulaştırılmasında yaşanan koordinasyon eksikliğine ilişkin eleştirilerin hükümeti rahatsız ettiği anlaşılmaktadır. Çeşitli hükümet üyelerinin “not ediyoruz”  açıklamalarının ardından muhalif ve eleştirel sesleri susturmaya yönelik bir dizi önlemin alındığı görülmektedir. 

İfade Özgürlüğü Saldırı Altında

Önce cana yakın dost ile başlayalım. Osmanlı Türkçesinde دوست‎ şeklinde yazılan dost kelimesi Farsçadan <a fr-original-style="" href="https://www.nisanyansozluk.com/kelime/dost" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geçmiştir</a>.Farsça dost / dūst ( دوست&nbsp;)&nbsp;kelimesi Türkçeyle&nbsp;aynı şekilde “arkadaş” anlamına gelir, bir&nbsp;Çince ağzı dahil bir sürü dile de geçmiştir. Türkçe dışında örnek olarak Azerbaycanca dost, Hintçe dost (&nbsp;दोस्त ), Kazakça ve Kırgızca dos (дос), Kürtçe dost, Ürdüce dost (دوست), Uygurca dost (دوست)&nbsp;kelimelerini <a fr-original-style="" href="https://en.wiktionary.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA#Persian" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">gösterebiliriz</a>.Farsça sözcüğün kökeni Eski Farsça&nbsp;dauştā&nbsp;biçimine dayanır. Bazı kaynaklar Eski Farsça biçimini daha da geriye, Hint-Avrupa Anadili *gews- “deneme, tatma ile ilgili” kökenine bağlar. Bu durumda dost kelimesinin İspanyolca gustar “beğenmek” ve Fransızca gout “tat” sözcükleri ile bir bağlantısı olduğu <a fr-original-style="" href="https://www.etymonline.com/search?q=gusto&ref=searchbar_searchhint" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylenebilir</a>.Bu anlamlarıyla dostun, denenip, tadına bakılıp, beğenilen bir kişi olduğu söylenebilir.“Bin insandan tattım, bir dostumu beğendim...”

Kelime Köşesi

• Kadir Has Üniversitesi'nin yayımladığı <a fr-original-style="" href="https://www.khas.edu.tr/sites/khas.edu.tr/files/inline-files/turkiye-egilimleri-web-basin.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Türkiye Eğilimleri Araştırması</a>, Türkiye'de halkın %27,5'inin muhafazakâr, %19,9'unun milliyetçi, %19,2'sinin Kemalist, %9'unun siyasal İslamcı, %8,3'ünün sosyal demokrat, %4,4'ünün sosyalist, %3,3'ünün ulusalcı, %3,2'sinin ülkücü, %2,5'inin liberal, %1,9'unun da apolitik olduğunu gösterdi. Son 5 yılda oranı en çok azalan grup siyasal İslamcılar (%21'den %9'a düşüş) olurken, muhafazakârların, milliyetçilerin ve Kemalistlerin oranı benzer oranlarda (%5) arttı.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/1/1641832133702.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.49" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sol-sağ: Siyasi olarak solda olduğunu söyleyenlerin oranı %29,2, ortada olduğunu söyleyenlerin oranı %31,7, sağda olduğunu söyleyenlerin oranı %39,1 olarak bulundu.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Etnik yapı:&nbsp;Araştırmaya göre kendini Türk olarak tanımlayanların oranı %88,6, Kürt olarak tanımlayanların oranı %8 oldu. Arapların oranı %0,9, Türkmenlerin oranıysa %0,6 olarak bulundu. Çocukken evde Kürtçe konuşulduğunu söyleyenlerin oranıysa %7 çıktı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dini inanç:&nbsp;Toplumun %82,7'si Müslüman, %9,2'si Sünni, %5'i Alevi, %0,5'i ise deist olduğunu söyledi. Başörtüsü kullanmayan kadınların oranı %70,5 olarak bulundu. Dindarların oranı %29,5, orta derecede dindarların oranı %58, dindar olmayanların oranıysa %12,5 oldu. Günde beş vakit namaz kılanların oranı %21,2, sadece cumaları kılanların oranı %37,2, hiç namaz kılmayanların oranı %41,6 çıktı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">En büyük sorun: Toplumun %22,7'si ekonomiyi, %17,9'u mültecileri, %15,8'i Covid-19'u, %7,3'ü hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını, %7,2 terörle mücadeleyi, %5'i de eğitimi Türkiye'nin en büyük sorunu olarak tanımladı. Ekonomi cevabı verenlerin oranı bir yılda %10'dan fazla arttı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Partilere bakış:&nbsp;AK Parti'yi başarılı bulanların oranı %43 oldu. Bu oran CHP'de %30,4, MHP'de %27,6, İYİ Parti'de %21,2, HDP'de %11, Saadet Partisi'nde %5,1, DEVA Partisi'nde %4,5 ve Gelecek Partisi'nde %4,2 oldu. CHP'yi başarılı bulanların oranı son bir yılda hiç değişmezken diğer tüm partilerde azalma görüldü.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kutuplaşma:&nbsp;Türkiye'de siyasi kutuplaşma olduğunu söyleyenlerin oranı bir yılda %15 azalarak %40,6 oldu. Bu grubun %39,4'ü laik-dindar, %29,1'i sağ-sol, %19,5'i zengin-fakir, %9,6'sı batılı-doğulu, %2,5'i ise kentli-taşralı eksenlerinde kutuplaşma olduğunu söyledi. Zengin-fakir kutuplaşması olduğunu söyleyenlerin oranı bir yılda %5 arttı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hükümetin icraatları: Hükümetin en beğenilen icraatları Covid-19'la mücadele, ulaşım ve sağlık politikaları olurken en beğenilmeyenler yolsuzlukla mücadele, eğitim ve ekonomi politikaları olarak tespit edildi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oy verilmeyecek partiler:&nbsp;Katılımcıların %44,2'si HDP'ye, %21,3'ü AK Parti'ye, %9,5'i CHP'ye, %4,6'sı MHP'ye, %1,7'si İYİ Parti'ye "kesinlikle oy vermeyeceğini" söyledi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ekonomi: Kendisini/ailesini geçindiremeyenlerin oranı bir yılda %6 artarak %57,2 oldu. "Ekonomik olarak daha kötü durumdayım" diyenler %55,4, borçlarından endişe edenler %45,8, geliri aylık harcamasına yetenler %40, finansal durumundan memnun olanlar %34,2, emeklilik için yaptığı tasarruflardan memnun olanların oranı %29,1 olarak tespit edildi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Krizin sebepleri:&nbsp;Yakın dönemdeki ekonomik zorluklara sebep olarak %20,7 yüksek faizleri, %14,8 yüksek dış borçlanmayı, %14,4 mültecileri, %13,6 dış finansal saldırıları, %11,4 Merkez Bankası politikalarını, %9,1 yetersiz yatırımları, %9 dış politikadaki gelişmeleri, %7 ise siyasi gerginlikleri gösterdi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">TCMB bağımsızlığı:&nbsp;Merkez Bankası'nın bağımsız olduğunu düşünenlerin oranı %27,9, bağımsız olması gerektiğini düşünenlerin oranı %49,4 olarak bulundu. Kurumun bağımsız olmamasını savunanların oranı %20,8'de kaldı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dış politika: Toplumun %17,5'i Müslüman ülkelerle, %16,4'ü Rusya ile, %14,1'i Türki Cumhuriyetler ile, %14,1'i ABD ile, %12,7'si AB ile, %10,1'i NATO ile iş birliği yapılmasını savundu. "Yalnız hareket edilmeli"&nbsp;diyenlerin oranı %10,1 oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tehditler: Katılımcıların %60,9'u Ermenistan'ı, %60,5'i İsrail'i, %56,1'i ABD'yi, %49'6'sı Irak'ı, %44'6'sı Güney Kıbrıs Rum yönetimini, %44,4'ü Birleşik Krallık'ı, %44'3'ü de İran'ı "tehdit" olarak gördüğünü söyledi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB üyeliği: Katılımcıların %58,4'ü Türkiye'nin AB üyeliğini desteklerken %41,6'sı karşı çıktı. Üyeliğe en büyük desteği Kemalistler verirken en çok sosyalistler karşı çıktı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Suriye: Hükümetin Suriye politikasını başarılı bulanların oranı bir yılda %5'e yakın azalarak %27,4 oldu. Başarısız bulanların oranıysa bir yılda %15'e yakın artarak %38,1'e ulaştı. &nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bölünme: Türkiye'de bölünme tehlikesi olduğunu düşünenlerin oranı %18,9, olmadığını düşünenlerin oranı %67,5 olarak tespit edildi.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sosyal ilişkiler: Katılımcıların yarıdan fazlası çocuğunun gayrimüslim ya da mülteci biriyle evlenmesini istemeyeceğini söyledi. Yine katılımcıların yarısından fazlası ateistlerle, Ermenilerle, mültecilerle ve eşcinsellerle komşu olmak istemeyeceğini dile getirdi.&nbsp;</li></ul>

Kürtçe ile ilgili hikayeler