Yazı: Tevfik ErgunÇağdaş Türk öyküsünde “kadının sesini” tespit etmek için geçen yıl bir sempozyum düzenledik. Doktora öğrencisi arkadaşlarımız Sena Köhnetarfun ve Arş. Gör. Zeynep Durak’tan çıkan bu fikir, <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/hacettepeecit/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Edebiyatta Çağdaş İncelemeler Topluluğu</a> bünyesinde 2024 Mayıs’ında gerçeğe dönüştü. Baştan sona niyetimiz, Türk öyküsünün yaşayan kadın öykücülerine ulaşmaktı. Bunun için dokuz öykücüyle söyleşi yaptık ve yirmi iki farklı kadın öykücünün eserlerini inceledik. Kısmen niyetimizi gerçekleştirdiğimizi düşünüyorum.Değerli bildirilerin zamanın akışında kaybolmasına razı olmayıp kitaplaştırma kararı aldık. Prof. Dr. Dilek Yalçın Çelik hocamız ve ben editörlük görevini üstlendik. Bildirileri genişlettik ve makale formatına dönüştürdük. Böylece Çağdaş Türk Öyküsünün Kadın Sesleri ortaya çıktı. Kitabı farklı çözümleme yöntemleri kullanılarak incelenen yazılardan ve yazarlarla yapılan söyleşilerden oluşturduk. Böylece kitabımız, bir yönüyle bilimsel bir çalışma olurken başka bir yönüyle de günümüz edebiyat dünyasına tanıklık etti. &nbsp;&nbsp;Kitabımıza yazılarıyla katkıda bulunan yazarlarımız konu seçimlerini özgürce yaptılar. Tek kriterimiz “yaşayan bir kadın öykücü” seçilmesiydi . Böylece hiçbir ideoloji, grup, fikir ya da akıma bağlı kalmaksızın edebiyatımızın her kesiminden öykücüye kitabımızda yer verebildik. Bunun dışında edebiyata yeni adım atan ve pek görünür olmayan öykücülere de dikkatimizi vererek onları akademik düzeyde tanıtmaya çalıştık. Çağdaş Türk Öyküsünün Kadın Sesleri’nde Şermin Yaşar, Buket Uzuner, Ayfer Tunç, Nazan Bekiroğlu, Mine Söğüt, Erendiz Atasü, Nazlı Eray, Aslı Tohumcu, Jale Sancak, Birgül Oğuz, Pelin Buzluk, Sibel K. Türker, Seray Şahiner, Sema Kaygusuz, Aylin Balboa, Melike Uzun, Berna Durmaz, Sine Ergün, Ülkü Demiray, Emine Sevgi Özdamar, Esma Aras ve Handan Gökçek incelediğimiz isimler oldu. &nbsp;Kitabı altı kısımdan oluşturduk. İlk kısımda Prof. Dr. Ayşe Demir’in modern öykü kavramını açıkladığı yazısına ve Öğr. Gör. Dr. Sibel Yılmaz’ın 1980 sonrası kadın öykücülerine odaklandığı bir yazısına yer verdik. Kuramsal giriş niteliğinde olan bu bölümden sonra öykü çözümlemelerini sunduk. Son kısımda ise dokuz yazarla yapılan söyleşileri ekledik. Yaşamlarından, edebî anlayışlarından, sevdikleri edebiyatçılardan ve eserlerinden bahsedilerek söyleşi yapılan isimler Aslı Tohumcu, Erendiz Atasü, Birgül Oğuz, Berna Durmaz, Melike Uzun, Ülkü Demiray, Esme Aras ve Handan Gökçek oldu.“Türk Öyküsünde Postmodernist İzler” başlığını taşıyan ikinci kısımda, A. Aybüke Kocadağ, Handan Gökçek’i öz-yeniden yazma kavramı ekseninde ele aldı. Mine Özgüven, grotesk unsurları tespit etmek üzere Gergedan/Büyük Küfür Kitabı’yla Mine Söğüt’e odaklandı. Tuğba Özoğlu, yeraltı edebiyatını Melike Uzun’un Kürar’ında araştırdı. Nun Masalları adlı öykü kitabıyla Nazan Bekiroğlu,&nbsp;Z. Sare Dinçkal tarafından yeni tarihselci bir bakış açısıyla incelendi.&nbsp;Kitabın üçüncü kısmını, çağdaş öykülerdeki cinsiyet sorunlarını göstermek amacıyla oluşturduk. “Türk Öyküsü ve Cinsiyet Sorunları” başlıklı bölümdeki ilk yazı, Elif Gölve’nin Erendiz Atasü’nün Dullara Yas Yakışır’ını kadının toplumsal baskılar karşısındaki yerini incelediği yazısıdır. Enes Yılmaz, toplumsal cinsiyet eşitsizliği penceresinden Aslı Tohumcu’nun Şeytan Geçti’sine baktı. Hande Emekçi, Seray Şahiner’in Gelin Başı adlı eseri ise kadının toplumdaki temsiliyetini araştırdı. Gizem Güçlü, kadınlara gösterilen toplumsal baskıyı Sibel K. Türker’in Ağula’sında inceledi. Nazlı Eray’ın bir öyküsünde İsa Gürler, queer edebiyat eleştirisini uyguladı. Son yıllarda adından sıklıkla bahsettiren ekolojik eleştiriyle Çağla Karagöz, Sema Kaygusuz’un öykülerini inceledi. &nbsp;&nbsp;Çağdaş Türk öyküsünde kültürel değerlerin işlenişini incelemek üzere dördüncü kısmı oluşturduk. Bu kısımda Ayşen Alpasar, Ankara’nın kentsel bellek mekânı olarak kullanımını Nazlı Eray’ın Yoldan Geçen Öyküler’inde araştırdı. Elif Türkoğlu, Aylin Balboa’yı seçerek onun Ateş Sönene Kadar’ında bireyselliğin izlerini sürdü. Şermin Yaşar’ın eserlerinde Pierre Nora’nın toplumsal hafıza mekânlarını, N. Aybike Özdener araştırdı. Ben ise yakın zamanda edebiyat dünyasında adından bahsettiren Ülkü Demiray’ın öykülerini kültürel değerlerin işlenişi açısından ele aldım. Göç edebiyatımızın önemli isimlerinden Emine Sevgi Özdamar’ın öykülerini Sude Yılmaz, Türk-Alman ilişkileri bağlamında değerlendirdi. İnsanın kentteki yalnızlığını Berna Durmaz’ın Metal Hayatlar adlı eserinde Z. Beyza Buzlu inceledi.Tematik açıdan da çağdaş öyküleri ele aldık. A. Bulut Çelik, Türk Dili dergisini 2000 ve 2020 yılları arasını tarayarak yayımlanan kadın yazarların öykülerinde İslâmcılığın işlenişini yazdı. Lodosla Gelen adlı eseriyle Jale Sancak’ı izlek-karakter kavramları açısından Öğr. Gör. Ege Ertuğrul inceledi. Duygu Erdem, Buket Uzuner’in öykülerini tematik açıdan değerlendirdi. Sine Ergün’ün öyküleri Halenur Karagöz tarafından varoluşçuluk açısından ele alındı. Merve İpek, ölüm temasının işlenişi Pelin Buzluk’un Yer Değiştiren Suları’nda araştırdı. Ve kitabımızın son yazısı da Ayfer Tunç’un Aziz Bey Hadisesi’ne ayrılarak Sedef Köksal tarafından değerlendirildi.Çalışmamızla kökleri yaklaşık 150 sene öncesine dayanan modern edebiyatımızın şimdiki durumuna odaklamak istedik. Edebiyatın tarihi koridorlarında dolaşmak kadar bugününde de araştırmalar yapmak, Türk edebiyatının gittiği yönü tespit etmemizi sağlayacaktır. Bu sebeple Türk edebiyatının yetişmekte olan ve yarınlara kalacak isimlerini ele aldık. Tüm türlerde incelemelere yer vermemiz olanaksızdı. Aynı şekilde tüm öykücülerimizi ve eserlerini de ele almamız mümkün değildi. Yine de kitabımızla çok önemli bir işi başardığımızı düşünüyoruz. Elbette noksan tarafları bulunuyor. Ancak yeni fikirlere ve çalışmalara vesile olabilmesi bile bizim için yeterli bir başarı olacaktır.

Aposto Ankara

2024 Mayıs ayında Hacettepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde düzenlenen öğrenci sempozyumunda sunulan bildiriler biraraya getirilerek Erkmen Yayımcılık tarafından yayımlandı. Sempozyumdan kitaba geçiş sürecini kitabın eş editörü Tevfik Ergun anlattı.

Öğrenci sempozyumundan kitaba: Çağdaş Türk öyküsünün kadın sesleri

1. Galeri Vitrin: Başka Yollar Da OlmalıSine Ergün küratörlüğünde açılan Sultan Burcu Demir'in Başka Yollar Da Olmalı sergisi Ankaralı izleyicinin beğenisine sunuluyor.Tarih: 3 Şubat - 2 Nisan | Yer: Goethe - Institut AnkaraNe kaçırırsınız?: Bellek, vicdan ve direnç üzerine bir anlatı niteliğinde, eğlenceli ve sanatsal bir cam önü projesini.Not düşün: Sergiyi 2 Nisan'a kadar dilediğiniz saat ve zaman diliminde ücretsiz olarak ziyaret edebilirsiniz.&nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/1/0/1675572412384.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">2. Bir At İçin Krallığım: III. Richard, Niçin Yaptım?Tiyatrogerçek'in 24 Kasım 2022 tarihinde prömiyerini yaptığı, rejisörlüğünde Mehmet Birkiye'nin oturduğu son oyunu III. Richard, Niçin Yaptım?, Ankaralı seyirciyle ilk kez buluşacak. #TiyatroKentiAnkaraTarih: 6 Şubat | Yer: Şinasi SahnesiNe kaçırırsınız?: Savunma, Van Gogh gibi oyunlarından tanıdığımız, Tiyatrogerçek'in kurucusu Hakan Gerçek'in çok başarılı III. Richard performansını.Not düşün: 80 dakikalık tek perdeden oluşan ve Ankara prömiyerini yapacak olan oyunun biletleri için, <a fr-original-style="" href="https://www.biletix.com/etkinlik/2EG03/TURKIYE/tr" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a>.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/1/0/1675572437233.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.92" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">3. An Epic Symphony: MangaAnkara çıkışlı ülkemizin en önemli rock gruplarından Manga, uluslararası ödüllü proje An Epic Symphony kapsamında Night Flight Symphony ile yeniden Ankara'da bir araya geliyor.Tarih: 9 Şubat | Yer: CSO Ada Ana SalonNe kaçırırsınız?: Grubun en güzel parçalarını farklı bir açıdan deneyimleme fırsatını.Not düşün:&nbsp;30 Ocak 2022 tarihinden sonra yeniden Ankaralılarla buluşmaya gün sayan bu eğlenceli etkinliğin tükenmek üzere olan biletleri için, <a fr-original-style="" href="https://biletinial.com/muzik/an-epic-symphony-manga" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a>.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2023/1/0/1675572453816.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">4. Karadeniz'den Gelen Elektronik Dalga: Vladimir DubyshkinŞehrin genç ve dinamik ekiplerinden Rave Ank'ın ikinci yıl kutlaması kapsamında geçen mayısta gelecekken özel durumlarından ötürü gelişini erteleyen Rus DJ&nbsp;Vladimir Dubyshkin, ilk kez Ankara'da sahne alacak.Tarih:&nbsp;10 Şubat | Yer: Kite AnkaraNe kaçırırsınız?: Nina Kraviz'in plak şirketi Trip Records'un gözdelerinden olan, Rus techno uzmanı Dubyshkin'in yoğun, tempolu, enerji yükselten, yüksek bpm'li parçalarıyla yaşanacak bir geceyi.Not düşün: Etkinliğin sınırlı sayıda kalan biletleri için, <a fr-original-style="" href="https://biletino.com/tr/e-l4w/rave-ank-presents-vladimir-dubyshkin/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a>. &nbsp;<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Dahası:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çağının önde gelen yazarlarından Robert Louis Stevenson'ın 1886 tarihli klasik gerilim romanından uyarlanan ve başrollerini Hayko Cepkin ile Elçin Sangu'nun paylaştığı dünyaca ünlü Broadway Müzikali <a fr-original-style="" href="https://www.lavarla.com/events/jekyll-hyde/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Jekyll &amp; Hyde</a> 6 Şubat'ta yeniden Congresium Ankara'da.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tatbikat Sahnesi'nin geçen sezon prömiyerini yaptığı, konusu özel, yılın Ankara merkezli en başarılı prodüksiyonlarından Küvetteki Gelinler, 6 - 7 Şubat'ta yeniden Tatbikat Sahnesi'nde.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son gösterileri Yerli ve Kirli ve Cevap Hakkı ile milyonlarca insana ulaşan genç komedyen Baturay Özdemir yeni projesi ile 9 Şubat'ta yeniden Çankaya Sahne'de.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">CerModern'nin klasikleşen sevgililer günü haftası etkinliği CerModern Tasarım Pazarı, 10 - 14 Şubat'ta CerModern'de. Girişler ücretsiz.</li></ul><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Alternatif:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">UMOB 21,5'un "Katarsis" temalı 46. Ulusal Mimarlık Öğrencileri Buluşması, 6 - 10 Şubat tarihleri arasında Ankara'da gerçekleşecek.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">IF Sokak'ın eğlenceli etkinliği Trivia Night'ın ilk ayağı 6 Şubat'ta. Haftanın teması Star Wars. Katılım ücretsiz. Soruları Bil, Biraları Götür!</li></ul>Bonus: Her ayın ilk pazar günü gerçekleşen Ayrancı Antika Pazarı bugün! &nbsp;&nbsp;

<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">(U)zun Yol</h2>Sine Ergün“Uzun bir yolculukta eşlik etmek için ne kadın adamı ne de adam kadını seçerdi. Gitmeleri gerektiğinde bir birbirlerine bir etrafa bakmış, başka seçenekleri olmadığı için beraber yola çıkmışlardı.” diye başlayan yolculuğumuzda bizim varlığımızdan habersiz olan bu iki kişiyle birlikte, kentten çıkana dek bilindik yolları takip etmeye başlıyoruz.&nbsp;Suskunlukla devam ettiğimiz bu yolculukta doğayla beraberken toprağa dokunduğumuz ilk anlarda, “Uykum var, dedi kadın, sanırım düş göreceğim.”&nbsp;O düşler görülürken biz de düşünmeye başlıyoruz yolculuğu. Kadını, adamı. Ardından, “Kadın, buradan sonra patika yok olacak, dedi, nereye gideceğimizi seçmek zorunda kalacağız. Sen başka yöne ben başka yöne gitmek isteyeceğiz. Nereye gittiğimizin önemi olmayacak, önemli olan ayrılmamamız. Patika kaybolacak, dedi adam, ben başka yöne sen başka yöne gitmek isteyeceğiz. Yollarımız ayrılırsa ayrılacak. Önemli olan nereye gittiğimiz.”&nbsp;diye konuştuklarını duyuyoruz.&nbsp;Uzun Yol, aramızda sürüp gidiyor. En başından beri.Bu haftaki konuğumuz&nbsp;Baştankara&nbsp;kitabındaki&nbsp;Uzun Yol&nbsp;öyküsüyle Sine Ergün’dü.Haftaya görüşmek üzere.

Duende

Benim ekranımdan sizinkine:• Yayın hayatına sadece üç ay önce başlayan Harfa Yayınları’nın kapak tasarımlarına ayrı, editoryal yaklaşımına ayrı hayranım. Bir önceki yıl National Book Awards’un uzun listesine giren, Ocean Vuong’un <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMTI3MDY0MzcxNTc2MDAwNjc0ZTQ4NCZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaW5zdGFncmFtLmNvbSUyNTJGcCUyNTJGQ0ktN3NMVGdRTW8lMjUyRiUyNTNGdXRtX3NvdXJjZSUyNTNEaWdfd2ViX2NvcHlfbGluaw=="">Yeryüzünde Bir An İçin Muhteşemiz</a>’ini birine hediye etmek için aldım, ayrılmam biraz zor oldu. (Kitabın orjinal ismi, On Earth, We’re Briefly Gorgeous. Çevirinin güzelliği 💘✨)Bugünlerde ise: Elimde yazar arkadaşım Sine Ergün aracılığıyla tanıştığım bir yayınevi, Jaguar Kitap’tan çıkan, Lyudmila Petruşevskaya’nın <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMTI3MDY0MzcxNTc2MDAwNjc0ZTQ4NCZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cCUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmphZ3VhcmtpdGFwLmNvbSUyNTJGYm9va3MtZWRlYml5YXQlMjUyRmV2bGVyLWNpbmxlci1wZXJkZWxlciUyNTJG"">Evler, Cinler Perdeler</a>’i var.&nbsp;

Tutto

“Bir birey olarak dünyanın geleceği ve çevre için yapabileceğin en büyük iyilik bitki bazlı beslenmek ya da araba kullanmamak değil, çocuk yapmamak.” Bu argümanı 2006 ile 2011 arasında bir yerde duyduğumu biliyorum, önümdeyse üç “şüpheli” var: Kesinliği ve yüksek sesliliğine bakarak, lisede AFS ile değişim öğrencisi olarak gittiğim ABD’de beni misafir eden ailenin hippi kanadı, yine değişim öğrencisi olarak gittiğim İsveç’te, çorap ve iç çamaşırı dışında kıyafet almayı tamamen bıraktığım ve sürdürülebilirlikle daha yakından tanışmaya başladığım sekiz aylık dönem ve üniversitedeyken Levent Kurnaz’dan alma şansını yakaladığım, okulda STS 205 olarak bilinen İklim dersi.&nbsp;İklim alanındaki çalışmalarına 2006’da yoğunlaşmaya başlayan, Boğaziçi Üniversitesi’nde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGY2xpbWF0ZWNoYW5nZS5ib3VuLmVkdS50ciUyNTJG"">İklimBU</a>’yu kuran ve hem özverisi, hem de e-postalara dönüş hızıyla herkesi kendisine hayran bırakan Levent Hoca’ya bu önermeyi kendisinden duymuş olabilir miyim diye sorduğumda cevap gecikmedi: “Ben söylemiş olabilirim çünkü doğru.” Bana zaten duyduğum andan itibaren o kadar mantıklı gelmişti ki, bu bilgiyi çok sorgulamadan hayatın bir gerçeği olarak kabul edip devam ettim. Ta ki son bir/birkaç yıl içinde “bir gün annelik?” sorusunun etrafında yeni cepheler belirinceye dek.&nbsp;Bu “tavuk mu yumurtadan” cephelerden biraz bahsetmek gerekirse: Dünya yanarken liderlerin dikkatini doğru yere çekmeyi başaran Greta Thunberg ve <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmZyaWRheXNmb3JmdXR1cmUub3JnJTI1MkY="">Fridays for Future</a> ve bu hareketin karar verme yetkinliği olan en genç kuşaktan çıkmış olması, pandemiyle beraber tarihi çoktan geçmiş modern eğitim sisteminin şimdilik belirsiz bir geleceğe doğru sürüklenmesi, geri dönülmez sonuçlarıyla tahmin edilenden çok daha yakın bir zamanda ve daha ağır biçimde yüzleşeceğimizi öğrendiğimiz iklim acil durumu kaynaklı ekolojik felaketler. Geçtiğimiz günlerde yazar Sine Ergün’e bu konuda düşündüğümü açana kadar aklıma bile gelmeyen bazı başka (ve ne hikmetse gözümden kaçmış), daha “lokal” cepheler: Bu ekonomide çocuk yapılır mı, Türkiye’de anne olunur mu, maddi ve manevi kaynaklarımın bir çocuğa yeterli olacağı bir zaman bir gün gelecek mi? Sine hâlihazırda anne olduğu için bu alt başlıkları açarak bana anneliğin paralel evrende değil, var olan, devam eden hayatlarımızın içinde köklendiğini nazikçe hatırlattı. “Teoride annelik” diye birşey yok, “pratik”in tüm anlamlarını aşan tek şeyse dünyaya bir insan getirmek, sonra da en az on sekiz yıl onun sorumluluğunu taşımak olsa gerek. (Not: Bu, bugünden yarına vermem gereken bir karar değil. Sadece bir yere gitmek için bile uzun saatler -kimi zaman günler- boyunca kendimi ikna etmem gerektiği için, bir gün yolum annelikten geçecekse bunun uzun sürecek muhasebesini aceleye getirmeden yapmak istiyorum.)Vox yazarı Sigal Samuel, çocuk sahibi olmanın çevre üzerindeki etkisini şöyle açıklıyor: “Buradaki mantık şu: her yeni çocukla dünyaya daha çok karbon salınımına sebep olacak birini ekliyorsunuz. Çocuğunuzun çocuğu, torunları derken birbirine eklenen, bitmek bilmez bir ‘yeni nesiller yaratma utancı döngüsü’ne giriyorsunuz.”Kötü, Distopik, ÇirkinPandemi başladıktan sonra maskeli küçük çocukları ilk defa gördüğüm an hissettiğim ürperti aklımda, nedense gördüğüm hiçbir maskeli yetişkin aynı “distopik bir film setinin ortasına düştüm” hissini vermemişti. Distopik demişken, annelik, çocuklar ve üremenin bedensel bir süreç olmaktan çıkarılmasının umutsuz gelecek tasvirlerinde karşımıza en çok çıkan temalardan olduğu da bir gerçek: 1997 yapımı Gattaca’da genetik “ayrımcılık” yasal olmasa da sadece gen seçkisiyle, laboratuvarda yaratılmış “mükemmel” insanların toplumda ilerlemesine izin veriliyordu. Alfonso Cuarón’un 2027’de geçen Children of Men’inde ise, 18 yıldır tek bir bebeğin bile doğmadığı kaotik yeryüzünde insan nesli yok olma tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Örnekler Daybreakers, Matrix üçlemesi, Code 46 gibi filmlerle çeşitlendirilebilir. Bundan yaklaşık bir ay önce Netflix’te <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uZXRmbGl4LmNvbSUyNTJGdHItZW4lMjUyRnRpdGxlJTI1MkY4MDE2NDAzMg=="">A Plastic Ocean</a>’ı izleyip, Pasifik adası Tuvalu’nun insanların çöp ayırarak geçinmek zorunda olduğu bölgelerinde kanser vakaları artarken doğurganlığın büyük ölçüde düştüğünü öğrendiğimde aklıma Children of Men'in gelmesi uzun sürmedi. Bu satırlar yazılırken düşünceli bir arkadaşımın yolladığı, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVndWFyZGlhbi5jb20lMjUyRnVzLW5ld3MlMjUyRjIwMjElMjUyRmZlYiUyNTJGMjYlMjUyRmZhbGxpbmctc3Blcm0tY291bnRzLWh1bWFuLXN1cnZpdmFs"">dün çıkmış bir The Guardian haberine</a> göre ise, erkeklerde sperm sayılarının düzenli düşüşünden kaynaklanan bir “doğurganlık krizi” insanlığın kapısını 2045’te çalabilir. Shanna Swan’ın araştırmasına göre, 1973’le 2011 arasında batıda sperm sayıları %59 oranında düştü ve erkeklerdeki sperm sayısı 2045’te sıfır noktasına gelebilir. Bunda plastik ve kozmetiklerden pestisitlere “her yerde bulunan” ve hormonları etkileyen kimyasallar kadar, modern hayatın insanları mahkum bıraktığı sağlıksız hayat koşullarının da rolü var. Swann, “bir türün soyunun tükenme riskinin olduğunu beş kritere bakarak söylüyoruz,” diyor. “Şu anda insanlık bu beş kriterden üçünü tamamlamış durumda.”&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T09:33:48.859Z.jpeg" alt="27 şubat 1979 saatli maarif takvimi"><figcaption>Kız: Hâre, Erkek: Hayri</figcaption></figure>Egolar yarışıyor: Dünyayı çocuk yapsak da mı kurtarsak, yapmasak da mı kurtarsak?İlk eylemini Kasım 2018’de, Thames Nehri üzerindeki beş köprüyü bloke ederek yapan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnJlYmVsbGlvbi5nbG9iYWwlMjUyRg=="">Extinction Rebellion</a>’a bakılırsa, bu bilinçli yokoluş -ya da dünya üzerindeki nüfusu dönemsel olarak azaltma- planına herkes benim kadar hızlı ikna olmamış. XR’ın ilk prensipi, “gelecek yedi kuşağın da yaşayabileceği bir dünya yaratmak.”&nbsp;Sine, annelik meselesinin ele geçirdiği öğleden sonramızda (bu konuya Türkiye’de kadın yazar ve şairlerin çocukluluklarını/çocuksuzluklarını konuşarak geldik) “bana ben çocuk yapmayarak dünyayı kurtaracağım çok büyük bir ego gibi geliyor,” dedi. “Yani, anne olmak tam bir tanrı rolüne soyunmak olduğu için zaten büyük bir ego. Birini yaratıyorsun. Ama bu senin önerdiğin daha da büyük. Dünyayla birbirimize faydalı ve zararlı olduğumuz farklı noktalar olabilir, fakat kusura bakma Dünya’cım, bir çocuğum var.” Sine, daha sonra kütüphanesinin derinliklerinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmtpdGFwLnlreWt1bHR1ci5jb20udHIlMjUyRmRlcmdpbGVyJTI1MkZjb2dpdG8lMjUyRmFubmVsaWs="">Cogito’nun Annelik sayısını</a> bulup bana bu sayıyla biraz vakit geçirmemi önerdi. İçeride: Jacqueline Schaeffer’in sözleriyle “‘yaşam verme, dolayısıyla alma hakkı yalnız kendinde olan, tümgüçlü, boğucu, doymak bilmez bir arkaik annenin güçlerinin uyandırdığı korku karşısında anaerkinin yerine geçen ataerki’”, kürtajı yasaklayan biyosiyaset pratiklerinin Cumhuriyet’in ilk yıllarında devam edişi, tüm dünyada yükselen “anacı” siyasi dalga. Kapakta: Karanlığın içinde tek başına duran, tüylerimi diken diken eden Efes Artemisi ve sayamadığım kadar çok memesi.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T09:39:54.116Z.jpeg" alt="cover, infinitely full of hope: fatherhood and future in an age of crisis and disaster"><figcaption>İngiliz filozof Tom Whyman'ın <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5wZW5ndWlucmFuZG9taG91c2UuY29tJTI1MkZib29rcyUyNTJGNjY3MTAxJTI1MkZpbmZpbml0ZWx5LWZ1bGwtb2YtaG9wZS1ieS10b20td2h5bWFuJTI1MkY="">“dünya yanarken baba olmak” temalı kitabı</a> Nisan 2021'de çıkıyor.</figcaption></figure>“Seksi” bir seçenek olarak türümüzün sonu“Bu konuda ne yazılıp çizilmişti” diye araştırmaya başladığımda ilginç bir şekilde, geçen senenin başında, Covid-19 dünyanın çoğu yerinde adıyla bilinir ancak henüz deneyimlenmezken çok sayıda yazı çıktığını fark ettim: İnsanlığın Soyu Tükensin Hareketi’nin kurucusu Les Knight’ın The Guardian için <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVndWFyZGlhbi5jb20lMjUyRmxpZmVhbmRzdHlsZSUyNTJGMjAyMCUyNTJGamFuJTI1MkYxMCUyNTJGaS1jYW1wYWlnbi1mb3ItdGhlLWV4dGluY3Rpb24tb2YtdGhlLWh1bWFuLXJhY2UtbGVzLWtuaWdodA=="">kaleme aldığı fikir yazısı</a> (Les, davaya bağlılığından o kadar emin ki henüz 25 yaşındayken vazektomi ameliyatı olmuş), İngiltere merkezli, gezegene daha iyi bir gelecek sağlanana dek çocuk sahibi olunmaması gerektiğini savunan BirthStrike hareketini anlatan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDQlMjUyRjE1JTI1MkZwYXJlbnRpbmclMjUyRmNsaW1hdGUtY2hhbmdlLWhhdmluZy1raWRzLmh0bWw="">makaleler</a>, filozof Tom Whyman’ın <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnRoZW91dGxpbmUuY29tJTI1MkZwb3N0JTI1MkY4NjMyJTI1MkZ2b2x1bnRhcnktaHVtYW4tZXh0aW5jdGlvbi1tb3ZlbWVudC1kZWF0aC1kcml2ZS1jbGltYXRlLWNoYW5nZQ=="">Outline için kaleme aldığı</a>, nihai bir yokoluş fikrinin gizli bir fantezi olabileceğini hatırlatan parça bunlardan birkaçı. İroniktir ki Whyman’ın “dünya yanarken baba olmak” temalı kitabı Nisan ayında çıkıyor.&nbsp;Sigal Samuel’in bu “serinin” bir parçası sayılabilecek, bize verilerle gelen <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy52b3guY29tJTI1MkZmdXR1cmUtcGVyZmVjdCUyNTJGMjAyMCUyNTJGMiUyNTJGMTMlMjUyRjIxMTMyMDEzJTI1MkZjbGltYXRlLWNoYW5nZS1jaGlsZHJlbi1raWRzLWFudGktbmF0YWxpc20="">Vox incelemesinden</a> ise en az iki yeni bilgi ve bir hatırlatmayla ayrılıyoruz:&nbsp;1- ABD kongre üyesi Alexandria Ocasio-Cortez de benimle aynı şeyi merak ediyor: Gezegenin mevcut gerçeklerini bilerek çocuk yapmak etik mi?&nbsp;2- İngiltere merkezli <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmZvdW5kZXJzcGxlZGdlLmNvbSUyNTJGc3RvcmllcyUyNTJGY2xpbWF0ZS1hbmQtbGlmZXN0eWxlLXJlcG9ydA=="">Founders Pledge’e göre</a> ülkelerin iklim politikaları o kadar sıkılaşacak ki “hipotetik torunlarımız” bizim kadar karbon salınımı yapmayacak, insanların daha az çocuk yapmasının en azından kağıt üzerinde sanıldığı kadar büyük bir etkisi yok. Yani hiç çocuk yapmamak ya da bir çocuk daha az yapmak eskiden düşünüldüğü kadar “dramatik” bir fark yaratmayacak.Belki iklim kriziyle başa çıkmak için önerdikleri çözüm herkesin bir karbon ayak izini silen vakıflara 1000 dolar bağış yapması olduğundan, belki de torunlarımızın karbon ayak izi hesabını Avrupa Birliği bölgesi, İsviçre, Kaliforniya gibi konumlardaki çevre politikaları üzerinden yaptıklarından, Founders Pledge’in çalışması beni çok ikna etmedi.Çocuk sahibi olmak konusunda kafası en az benim kadar karışık olan bir sevdiğim, yakın zamanda yumurtalık yaşına baktırdı, “her şeyin yolunda” olduğunu öğrendikten sonra, gözleri biraz da boşluğa bakarak şöyle dedi: “Ve şimdi bu bilgiyle ne yapacağımı bilmiyorum.”Yazıdaki hatırlatmaya dönmek gerekirse: Böyle bir dünyaya çocuk getirilir mi diye sorgulayan ilk kuşak biz değiliz. Değişen dünyanın böyleliği.Kaza olmayan seçimlerABD’li yazar Fran Lebowitz’le pandeminin ilk üç ayında yapılan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2EwZjRmNmE5MzgwMDAwN2VkNjFlNSZ1c2VyPTVmZmM1MTExOWRhNjVlMDAwNzBiN2ZjMyZhdXRob3I9NWZmYzUxMTE5ZGE2NWUwMDA3MGI3ZmMyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uZXd5b3JrZXIuY29tJTI1MkZjdWx0dXJlJTI1MkZ0aGUtbmV3LXlvcmtlci1pbnRlcnZpZXclMjUyRmZyYW4tbGVib3dpdHotaXMtbmV2ZXItbGVhdmluZy1uZXcteW9yaw=="">bir röportajda</a> söylediği bir şey aklımda kaldı. Bir arkadaşının çocuğu, Fran’in pandemide ne kadar yalnız kalacağından endişelenip ona bir iPhone almayı önerdiğinde şu cevabı veriyor: “Böyle şeylerin var olduğunu ben de biliyorum, kazara ıskalamış değilim. iPhone’umun olmaması çocuğumun olmaması gibi bir şey: Bunlar yanlışlıkla verilecek kararlar değil.”Şimdi, hepimize iyi düşünmeler 🥂

Sine Ergün ile ilgili hikayeler