(Çizim:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3NvdXJjZT13ZWImbmV3c2xldHRlcj02MDNkMTQyOTZhOTM4MDAwMDdmNTA3M2QmaXNzdWU9NjBjZWI0YjY5OTJjODEwMDA2YTk1ZjBlJnN1YnNjcmliZXI9dW5kZWZpbmVkJnN0b3J5PTYwZmM0YzZiMjQ4ZTk5MDAwNjVjMjgyNiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaW5zdGFncmFtLmNvbSUyNTJGYmlsZ2VlZWFscGF5JTI1MkY=" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bilge Alpay</a>)Tüm dünyayı saran COVID-19 salgını, yaklaşık en az 200 milyon&nbsp;vakaya ve dört milyondan fazla insanın yaşamını yitirmesine <a fr-original-style="" href="https://www.cnnturk.com/corona-virusu-haberleri" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yol açtı</a>. Beklenmeyen bu salgının oluşturduğu panik atmosferi, 2019'un son günlerinden itibaren bir an evvel anti-viral&nbsp;ilaçların bulunması yönünde beklenti oluşturdu. Aşı geliştirme süreçleri ise küresel ölçekte eşi benzeri görülmemiş bir hızda gerçekleştirildi. Acil kullanım için onaylanarak uygulamaya alınan aşıların geliştirilmesinde gösterilen hız, pandemiyi kontrol altına almak için umut oluşturuyor. Ancak bu hız, aşıların gerek laboratuvar aşamasında, gerek dağıtımındaki etik ihlalleri&nbsp;sorgulatıyor.Geçmişte ilaçların klinik çalışmaları esnasında; deney fazlarının Afrika’nın yoksul kesimleri üzerinde uygulandığı, aşıya ulaşımı zor olan ülkelerde plasebo deneylerinin&nbsp;yapılabildiği ya da insan veya hayvan denekler üzerinde etik dışı uygulamalar yapıldığı örneklere sıkça rastlanmaktadır. Tüm bunlar, olağanüstü dönemlerde bilimsel veya etik kuralların ihlal edilmesinin meşrulaşmasına ve uzun vadede istismara açık bir alan oluşturarak bilimsel araştırma etiği&nbsp;özelindeki kazanımların kaybına dair endişeler yaratmaktadır. Bu sebeple gerek geleneksel, gerek COVID-19 örneğindeki gibi gen düzenleme teknolojisi yoluyla üretilen aşıların klinik çalışmalarında, güvenirliliği sağlamak üzere laboratuvarların biyogüvenlik&nbsp;ve biyoemniyet&nbsp;standartlarını ortaya koyacak etkili denetim mekanizmalarına, adil ve bağımsız kuruluşlara ve bağlayıcı nitelikte uluslararası sözleşmelere ihtiyaç vardır.Aşıların küresel dağılımı başlığında ise, az gelişmiş ülkelerde nüfusun aşı ve ilaçlara erişiminin kısıtlı olduğunu, gelişmiş ülkelerde ise göçmenler&nbsp;ve azınlıkların erişmekte zorlandığı görülmektedir. Yine aşılama programları hakkında kamuoyuna oldukça az sayıda açıklama yapılmaktadır. Oysa ki bir tedavi bulmanın aciliyeti, hiçbir durumda araştırmaların sorumlu bir şekilde gerçekleştirilmesini engellememelidir.Gerek üretim aşamalarında gerek dağıtımındaki eşitsizliklerin yanı sıra, yeni ilaç veya aşıların bilimsel merciler nezdinde dahi tartışma konusu olması toplumda kafa karışıklığına yol açmakta, çekinceli hatta aşı karşıtı&nbsp;grupları ortaya çıkarmaktadır. Genel kanıda, özellikle istisnai tehlikeli bulaşıcı hastalık salgınları gibi acil ve güvenliğe ilişkin durumlarda; aşılama zorunlu&nbsp;tutulabilir, özgürlüklerin baskılanması veya kısıtlanması haklı&nbsp;gösterilebilir. Ancak COVID-19 özelinde durum biraz farklı olabilir. Zira yeni ve daha bulaşıcı varyantların ortaya çıkması bu durumu değiştirebilir. Bununla birlikte genel sağlık gerekçesiyle yapılacak her bir kısıtlama, özellikle yasallık&nbsp;ilkesine uymalı, demokratik toplum&nbsp;yapısıyla bağdaşmalı ve kesinlikle sağlığın korunması&nbsp;gibi meşru bir amacın gerçekleştirilmesiyle paralel olmalıdır.Pandemi&nbsp;gibi olağanüstü dönemlerde, ilaç ve aşıların hızlı üretimi tam anlamıyla hayat kurtarıcı olsa bile; gerek aşı karşıtı grupların gerekse toplumun geri kalanının kafasındaki soru işaretlerini gidermek için şeffaflık sağlanmalıdır. Bir bütün olarak aşıların araştırılmasını, finansmanını, üretimini, kalitesini ve dağıtımını, bununla birlikte artan gelir ve fırsat eşitsizliklerini ya da kırılgan nüfusları ve ülkeleri; hatta potansiyel karşıtlıkları, bilgi ve iletişim süreçlerini, veri paylaşımı ve gizliliği ile herkes için kullanılabilirliği ve sürdürülebilirliği hesaba katmak gerekiyor. Kısacası tüm bilimsel çalışmaları bu bakış açısıyla ilerletmek bir zorunluluktur. Bunlar, her bir bireyin temel sağlık hakkına saygı göstermenin etik açıdan gereklilikleridir.<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/elif-ay-91a24a16a" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Elif Ay</a>

Aşı geliştirmede sergilenen hız, aşıların gerek laboratuvar aşamasında, gerek dağıtımındaki etik ihlalleri sorgulatıyor

Aşı tartışmaları

En baştan söylemek gerek, galiba alkolden gayri afrodizyak yok; en azından bilimde kabul edilebilirlikleri açısından. Hâlbuki, reklamların iddia ettiği kadarıyla fındık, içeriğinin zenginliği konusunda kıyas kabul etmeyen mesir macunu, Amazon’da envaiçeşit marka altında satılan keşişkülahı (horny goat weed) ve adı dolayısıyla sadece cadıların iksir yapımında kullanması gereken bir sürü madde halk arasında afrodizyak olarak bilinir.&nbsp;Hiç mi? “Hiç mi etkileri yok ama?” diye isyankârcasına bilime danıştığımızda, aldığımız yanıtlar bu maddelerin fizyolojik etkisinin olmadığını veya var olan etkilerin de çok sınırlı olduğu yönünde. Çeşitli araştırmalar bunun aksini iddia etmeye çalışsa da gerek kullanılan yöntemler gerekse bilimsel ihtimam açısından bu çalışmalar zayıf ve kalitesiz görünüyor. Peki en yakın arkadaşımız, Boston’da yediği istiridyelerin afrodizyak etkisi konusunda neden bu kadar inatçı? Bilime sorduğumuzda aldığımız yanıtlar görece tatmin edici.&nbsp;Plasebo mu? Bu yanıtların en önemlisi algıyla alakalı. Az bulunur ya da elde etmesi zor madde ve yiyeceklerin sıra dışı etkilerinin olduğunun düşünülmesi, insanlık tarihi boyunca mitleştirilmelerine yol açıyor. Bu afrodizyak mitleştirmeleri, zamanla, belli bir beklenti yaratıyor ve bu ürünleri tüketen insanlarda plasebo etkisi dediğimiz, gerçekliği yadsınamayacak bir fenomen gözlemleniyor. Plasebo etkisi, bilimsel olarak herhangi bir yararı olmayan maddelerin kullanımının, telkin ve kendini ikna yoluyla, psikolojik ve bu dolayla fizyolojik bir tesirle sonuçlanmasına deniyor. Yani kendimizi fındığın işe yarayacağına o kadar inandırıyoruz ki fındık işe yarıyor. Beynimiz, vücudumuzu ve daha da önemlisi kendini kandırıyor. İnanılmaz bir yetenek, âdeta kendini gerçekleştiren bir kehanet.&nbsp;Koku meselesi: Fizyolojik olarak aktif madde içermeyen yiyeceklerin afrodizyak etkisi göstermesinin bir başka sebebinin aromaları olabileceği düşünülüyor. Aroma, bir maddenin içerdiği kokuların tümü. Koku duyumuz ise bizim en eski, en “primitif” duyularımızdan. Koku sinirleri, beyinde görece yeni evrimleşmiş değerlendirme merkezlerini atlayıp, direkt limbik sisteme etki ediyor, ki limbik sistem; öğrenme, davranış ve duygular gibi asli yetilerimizin kontrol sahası. O yüzden beynimiz, kokuların -pek de bir süzgeçten geçmeden- duygularımıza etki etmesine ve bu kokuları çeşitli şeyler, kişiler ya da olaylarla bağdaştırmamıza izin veriyor. Eski sevgilimizin parfümünün kokusunu aldığımız anda ya hafif bir özlem ya kalp kırıklığı ya da sinirli hissetmemizin sebebi bu süzgeç yoksunluğu. Gül kokusu gibi kimi kokular ise içkin (innate) olarak pozitif bir anlama sahipler. Afrodizyakların aromaları, pozitif anlamlara kendiliğinden sahip olan ya da geçmişte pozitif anlamlar yüklediğimiz kokular aracılığıyla, bizi mutlu bir moda sokup cinsel isteğimizi otomatik olarak artırabiliyor.&nbsp;Alkol meselesi: Bu bağlamda, çoğu madde ve yiyecek plasebo etkisi ya da kokular aracılığıyla cinsel isteği arttırıcı özellikler gösterse de aslında bilimsel olarak etkisi açıklanabilir bir afrodizyak da var; alkol. Alkol, dolaylı bir yoldan bu etkiye sahip. Bu dolaylı yola disinhibisyon diyoruz, yani baskılamanın baskılanması. Disinhibisyon dolayısıyla normalde yapmaya çekineceğimiz eylemleri (inhibisyon) deneyimlenmekten çekinmiyoruz. Bu, alkol kullanan bireylerin sıkça karşılaştığı bir durum. Kokusunu aldığımız anda, özlem duygusuyla karışık hatırladığımız eski sevgilimize normalde atmayacağımız mesajlar göndermemiz disinhibisyon sayesinde. Ya da yüzünden, bilemiyorum. Bu fenomen dolayısıyla baskıladığımız cinsel arzularımız rahatlıkla gün yüzüne çıkıyor ve dolaylı olarak afrodizyak etkisini hissetmiş oluyoruz. Yalnız, bu özellik kararında alkol tüketimiyle ortaya çıkıyor. Fazla alkol tüketiminin akut olarak cinsel isteği frenleyici, hatta cinsel performansı düşürücü etkisi var.&nbsp;Sirke sinekleri de mağdur: Üstelik bu sadece bize özgü bir durum da değil. Bize evrimsel olarak bir hayli uzak olan sirke sineklerinde (Drosophila melanogaster) de alkolün bu etkisini görmek mümkün. Normalde hemcinslerine pek de ilgi duymayan erkek sirke sinekleri, kronik olarak alkole tabi tutulduklarında diğer erkek sineklerle yakınlaşmaya ve onlarla ön sevişme yapmaya başlıyor. Birden çok erkeğin olduğu bir ortamda, bir sinek bir başkasını kovalarken, bir diğeri tarafından da kovalanıyor ve herkesin birbirine kur yaptığı küçük bir parti ortaya çıkıyor. Alkolün bu etkisinin de disinhibisyon yoluyla olması evrimsel olarak bize uzak canlılarla bile ne kadar benzeşebildiğimizi gözler önüne seriyor.İllüstrasyon: Burcu KavkacıBu yazı 10 Şubat 2021 tarihinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzhjMmM3NmE5MzgwMDAwN2VhNjUzOSZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWY3MzlmZjdlMDAxNmYwMDA4ODE2ZjYyJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwb3MudG8lMjUyRm4lMjUyRmFwZXJv"">Apéro</a>'da yayımlanmıştır.&nbsp;

Aposto Gündem

Mesir macunundan medet umanlara afrodizyak hakkında gerçekler.

Plasebo etkisi altında: Afrodizyak gıdalar

Yazının başlığı, tarihin ünlü çapkını Casanova’nın maceralarını konu alan kitabın ismi. Genç adamın dil üstünden istiridye yemece adlı uydurma oyunlarından biri sırasında, âşığı Emilia’nın sütyenine kaçan istiridyeyi nasıl bir dudak maharetiyle çıkardığını anlatan sayfalar, afrodizyak denince neden bu parlak, sulu ve kaygan yiyeceğin akla geldiğini açıklamaya epey yardımcı oluyor.Nereden nereye: Aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit’ten gelen bu sıfat, gücünü yüksek oranda plasebo etkisine borçlu olan istiridyeyi, toplumun gözünde şehvetli bir aşk yiyeceğine dönüştürmeye devam ediyor. Ancak bizim beslenme pratiklerimizde pek bahsi geçmiyor. Bunun esas sebebi; Osmanlı’da şeyhülislamların kanı akmadığı gerekçesiyle kabuklu deniz hayvanlarını yasaklaması; Müslümanların da karides, ıstakoz, midye, istiridye gibi yiyecekleri sofralarından uzaklaştırması, diyebiliriz. İstiridye, 1844 tarihli ilk Türkçe yemek kitabımız Melceü’t Tabbahin’de (Aşçıların Sığınağı) külbastı ve pilaki tarifleriyle yer alsa da İstanbul’un kalburüstü sofralarından öteye geçememiş ve imajı yiyecekten çok kadınların kulağına küpe üreten ziynet makinesine evrilmiş. Belki de bu vesileyle lüks yiyecekler kategorisine soktuğumuz kabuklu afrodizyak, 19. yüzyılda düzinesini 15 sente satan istiridye barlarıyla meşhur ABD'de, Avrupa’da, bilhassa Fransız mutfağında popülerliğini korumuş.İsimler ve sayılar: Temelde iki istiridye türünden bahsedebiliriz. Kabuğu bombeli “ostrea gigas” ve nispeten yassı aile üyesi “ostrea edulis”. Portekiz'in devasa “Portugaises”'i, Fransa'nın yassısı “Cancale” ya da Japonya'nın ufak “Kumamoto”su gibi çıktığı kıyının ismiyle anılan istiridyelerin yanı sıra “Gillardeau” gibi adını üreticisinden alan istiridyeler de mevcut. Menüde yazan 2, 3, 4, 5 gibi rakamlar ise istiridyenin boyutunu ifade ediyor. Sayı büyüdükçe, istiridyeniz küçülüyor. Avrupalılar; gıda güvenliği, yumurtlama dönemi ve lezzet açısından, İngilizcede içinde “r” harfi olmayan aylarda, yani Mayıs-Ağustos ayları arasında istiridye yemeyi pek tercih etmiyor.Canlı gerçek: Yazarken rahatsız edebilen gerçek; istiridye canlı yenmesi önerilen bir deniz ürünü. Satın alırken kabuğu kapalı, canlı istiridyeleri seçmek ve kısa sürede tüketmek gerekiyor. Restoranda bayat bir istiridye yiyip artık ne ölüme ne dirime diyerek yolları ayırmak istemiyorsanız, basit bir limon testiyle içinizdeki kuşkuyu bertaraf etmeniz mümkün. Kabuğun kenarından birkaç damla limon sıktığınızda hayvan hafifçe büzülüp kendini çekiyorsa, sonraki adıma geçebiliriz.Nasıl yenir? İstiridye farklı mutfaklarda çiğ, pişmiş, kızartılmış ya da konserve olarak tüketiliyor. Çoğu kişi onu olduğu gibi kabul edip çiğ yemeyi seviyor. Bir porsiyonda genellikle altı adet istiridye servis ediliyor. Kabuğu kapalı gelirse, pandoranın kutusunu özel bir bıçakla aralıyorsunuz. Eğer açıksa, yapmanız gereken beraberindeki üç dişli geniş çatalı kullanarak etli kısmı altından kavrayıp tek hamlede kabuğundan ayırmak. Artık kabuğu tıpkı bir kaşık gibi ağzınıza götürüp serbestçe yüzen istiridyeyi tabiri caizse hüpletebilirsiniz. Çok çiğnemeden yutup kabuğun içinde kalan deniz kokulu suyu yudumlamak da âdetten. Damak zevkinize göre üzerine sirke, soğan, tuz ve karabiberle hazırlanan mignonette sos veya acı sos dökebilir, limon sıkabilirsiniz. Yanı başındaki tereyağı sürülmüş ekmek her hâlükârda demirbaş olacaktır.Casanova gibi her sabah gözünüzü açar açmaz onlarca çiğ istiridye yemediğiniz müddetçe, afrodizyak yiyecekler konusunda büyük bir beklentiye girmemeniz gerek. Ufak bir çocukken yediği ilk istiridyeyle seks tanrısına dönüşeceğini sanan şef Anthony Bourdain misali bir hayalperestliğe lüzum yok. Olsa olsa gözlerinizi kapattığınızda, arka fonda Polis Akademisi’nin bol saksafonlu Mavi İstiridye Bar müziğinin yükseldiğini duyabilirsiniz. Gerisi size kalmış!İllüstrasyon: <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjE0ZjJhMzcxNTc2MDAwNjlmYjgyMSZ1c2VyPTVmMmVhMmM5ZTdlMDFiMDAwN2U3ZDk2OCZhdXRob3I9NjAxMDI4ZTEzNzE1NzYwMDA2NmU2YWJhJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnN0dWRpby5hcG9zdG8uY28lMjUyRmJ1cmN1LWthdmthY2k="""">Burcu Kavkacı</a>

apéro

Koynuna denizi saklamış kabuklu hayvanın Casanova'dan Osmanlı'ya macerası.

Donna Emilia’nın sütyeninde bir istiridye

En baştan söylemek gerek, galiba alkolden gayri afrodizyak yok; en azından bilimde kabul edilebilirlikleri açısından. Hâlbuki, reklamların iddia ettiği kadarıyla fındık, içeriğinin zenginliği konusunda kıyas kabul etmeyen mesir macunu, Amazon’da envaiçeşit marka altında satılan kesişkülahı (horny goat weed) ve adı dolayısıyla sadece cadıların iksir yapımında kullanması gereken bir sürü madde halk arasında afrodizyak olarak bilinir.&nbsp;Hiç mi? “Hiç mi etkileri yok ama?” diye isyankârcasına bilime danıştığımızda, aldığımız yanıtlar bu maddelerin fizyolojik etkisinin olmadığını veya var olan etkilerin de çok sınırlı olduğu yönünde. Çeşitli araştırmalar bunun aksini iddia etmeye çalışsa da gerek kullanılan yöntemler gerekse bilimsel ihtimam açısından bu çalışmalar zayıf ve kalitesiz görünüyor. Peki en yakın arkadaşımız, Boston’da yediği istiridyelerin afrodizyak etkisi konusunda neden bu kadar inatçı? Bilime sorduğumuzda aldığımız yanıtlar görece tatmin edici.&nbsp;Plasebo mu? Bu yanıtların en önemlisi algıyla alakalı. Az bulunur ya da elde etmesi zor madde ve yiyeceklerin sıra dışı etkilerinin olduğunun düşünülmesi, insanlık tarihi boyunca mitleştirilmelerine yol açıyor. Bu afrodizyak mitleştirmeleri, zamanla, belli bir beklenti yaratıyor ve bu ürünleri tüketen insanlarda plasebo etkisi dediğimiz, gerçekliği yadsınamayacak bir fenomen gözlemleniyor. Plasebo etkisi, bilimsel olarak herhangi bir yararı olmayan maddelerin kullanımının, telkin ve kendini ikna yoluyla, psikolojik ve bu dolayla fizyolojik bir tesirle sonuçlanmasına deniyor. Yani kendimizi fındığın işe yarayacağına o kadar inandırıyoruz ki fındık işe yarıyor. Beynimiz, vücudumuzu ve daha da önemlisi kendini kandırıyor. İnanılmaz bir yetenek, âdeta kendini gerçekleştiren bir kehanet.&nbsp;Koku meselesi: Fizyolojik olarak aktif madde içermeyen yiyeceklerin afrodizyak etkisi göstermesinin bir başka sebebinin aromaları olabileceği düşünülüyor. Aroma, bir maddenin içerdiği kokuların tümü. Koku duyumuz ise bizim en eski, en “primitif” duyularımızdan. Koku sinirleri, beyinde görece yeni evrimleşmiş değerlendirme merkezlerini atlayıp, direkt limbik sisteme etki ediyor, ki limbik sistem; öğrenme, davranış ve duygular gibi asli yetilerimizin kontrol sahası. O yüzden beynimiz, kokuların -pek de bir süzgeçten geçmeden- duygularımıza etki etmesine ve bu kokuları çeşitli şeyler, kişiler ya da olaylarla bağdaştırmamıza izin veriyor. Eski sevgilimizin parfümünün kokusunu aldığımız anda ya hafif bir özlem ya kalp kırıklığı ya da sinirli hissetmemizin sebebi bu süzgeç yoksunluğu. Gül kokusu gibi kimi kokular ise içkin (innate) olarak pozitif bir anlama sahipler. Afrodizyakların aromaları, pozitif anlamlara kendiliğinden sahip olan ya da geçmişte pozitif anlamlar yüklediğimiz kokular aracılığıyla, bizi mutlu bir moda sokup cinsel isteğimizi otomatik olarak artırabiliyor.&nbsp;Alkol meselesi: Bu bağlamda, çoğu madde ve yiyecek plasebo etkisi ya da kokular aracılığıyla cinsel isteği arttırıcı özellikler gösterse de aslında bilimsel olarak etkisi açıklanabilir bir afrodizyak da var; alkol. Alkol, dolaylı bir yoldan bu etkiye sahip. Bu dolaylı yola disinhibisyon diyoruz, yani baskılamanın baskılanması. Disinhibisyon dolayısıyla normalde yapmaya çekineceğimiz eylemleri (inhibisyon) deneyimlenmekten çekinmiyoruz. Bu, alkol kullanan bireylerin sıkça karşılaştığı bir durum. Kokusunu aldığımız anda, özlem duygusuyla karışık hatırladığımız eski sevgilimize normalde atmayacağımız mesajlar göndermemiz disinhibisyon sayesinde. Ya da yüzünden, bilemiyorum. Bu fenomen dolayısıyla baskıladığımız cinsel arzularımız rahatlıkla gün yüzüne çıkıyor ve dolaylı olarak afrodizyak etkisini hissetmiş oluyoruz. Yalnız, bu özellik kararında alkol tüketimiyle ortaya çıkıyor. Fazla alkol tüketiminin akut olarak cinsel isteği frenleyici, hatta cinsel performansı düşürücü etkisi var.&nbsp;Sirke sinekleri de mağdur: Üstelik bu sadece bize özgü bir durum da değil. Bize evrimsel olarak bir hayli uzak olan sirke sineklerinde (Drosophila melanogaster) de alkolün bu etkisini görmek mümkün. Normalde hemcinslerine pek de ilgi duymayan erkek sirke sinekleri, kronik olarak alkole tabi tutulduklarında diğer erkek sineklerle yakınlaşmaya ve onlarla ön sevişme yapmaya başlıyor. Birden çok erkeğin olduğu bir ortamda, bir sinek bir başkasını kovalarken, bir diğeri tarafından da kovalanıyor ve herkesin birbirine kur yaptığı küçük bir parti ortaya çıkıyor. Alkolün bu etkisinin de disinhibisyon yoluyla olması evrimsel olarak bize uzak canlılarla bile ne kadar benzeşebildiğimizi gözler önüne seriyor.İllüstrasyon: Burcu Kavkacı

plasebo ile ilgili hikayeler