10 maddede Oscar adayları

Akademi Ödülleri, namıdiğer Oscarlar, yaklaşık 20 yıldır hayatımın önemli bir parçası, büyük bir heyecanı. Bu heyecan doğal olarak parçası olduğum bu yayına da yansıyor. Son birkaç haftadır Aposto ofisinde tatlı bir telaşımız var ve bu telaş Oscarlar ile yakından ilgili. 1 Şubat’ta Duende çatısı altında başlayacak yeni yayın serisi Oscar Yürüşü ve podcast serisi Sinemanın Altını Üstüne sadece 95. Akademi Ödülleri ve adaylarıyla ilgili değil; tüm Oscar tarihine dair bilgiler, öneriler, istatistikler ve görüşlere de yer verecek. 95. Akademi Ödülleri’nin adayları 24 Ocak Salı günü Türkiye saati ile 16.30’da açıklandı. Oscar Yürüyüşü, resmî olarak başladı.

^{Everything Everywhere All at Once (The Daniels, 2022) | Kaynak: IMDb}

On bir kategori. Duende’nin 2022’nin Öne Çıkanları serisinde bizim de yılın öne çıkan filmi olarak yer verdiğimiz, hakkında paragraflar yazıp dakikalarca konuştuğumuz Everything Everywhere All at Once, görünen o ki Akademi üyeleri için de yılın öne çıkan filmi. En İyi Film dâhil 11 Oscar adaylığı elde eden The Daniels imzalı film; böylece adını Sunset Blvd., West Side Story, Amadeus, Saving Private Ryan ve The Lord of the Rings: The Return of the King gibi 11 Oscar adayı filmlerin arasına yazdırdı. Üçer dalda aday gösterilen yapımcı, yönetmen ve senaristler Daniel Kwan ve Daniel Scheinert’in yanı sıra filmin dört oyuncusu (Michelle Yeoh, Stephanie Hsu, Ke Huy Quan, ve Jamie Lee Curtis) bu yılki Oscar adayları arasında. Filmin ayrıca kurgu, kostüm tasarımı, özgün müzik ve özgün şarkı kategorilerinde de adaylıkları var. Son Lux imzalı müzikleri buradan; Ryan Lott, David Byrne ve Mitski imzalı özgün şarkıyı ise buradan dinleyebilirsin.

Yüzde altmış iki. Hepsi En İyi Film adayları arasında da yer alan, Edward Berger imzalı All Quiet on the Western Front ve Martin McDonagh imzalı The Banshees of Inisherin 9’ar, Baz Luhrmann imzalı Elvis 8, Steven Spielberg imzalı The Fabelmans 7, Todd Field imzalı TÁR ve Joseph Kosinski imzalı Top Gun: Maverick ise 6’şar adaylık elde etti. Kısalar hariç, 20 kategorideki adaylıklar 39 film arasında dağılırken, En İyi Film kategorisindeki 10 aday kısalar hariç toplam adaylıkların %62’sine sahip.

^{The Banshees of Inisherin (2022, Martin McDonagh) | Kaynak: IMDb}

Dörder oyuncu. Everything Everywhere All at Once dışında ana oyuncu kadrosunun tamamına Oscar adaylığı getiren bir diğer film de yine dört oyunculuk adaylığı (Colin Farrell, Brendan Gleeson, Barry Keoghan, ve Kerry Condon) bulunan The Banshees of Inisherin oldu. Daha önce dört, hatta beş oyuncusuna Oscar adaylığı getiren birçok film olsa da aynı yılda bunu iki filmin birden başarması Oscar tarihi açısından bir ilk. Oyunculuk adaylıklarının yüzde kırkı bu iki filmden. The Fabelmans (Michelle Williams ve Judd Hirsch) ile The Whale (Brendan Fraser ve Hong Chau) de ikişer oyunculuk adaylığına sahip. 

Devam filmlerinin yılı. Tarihte ilk kez En İyi Film adayları arasında iki devam filmi yer alıyor: Top Gun: Maverick En İyi Film dâhil 6, Avatar: The Way of Water ise En İyi Film dâhil 4 adaylığa sahip. Öte yandan Black Panther: Wakanda Forever 5, Glass Onion: A Knives Out Mystery ve Puss in Boots: The Last Wish de birer adaylık elde etti. Bugüne kadar yalnızca dokuz devam filmi En İyi Film kategorisinde aday gösterilmiş, yalnızca The Godfather: Part II (1974) ve The Lord of the Rings: The Return of the King (2003) ödülü kazanmıştı.

^{To Leslie (2022, Michael Morris) | Kaynak: The Hollywood Reporter}

Sürprizler ve görmezden gelinenler. Her yıl olduğu gibi aday listesinde büyük sürprizler ve ödül sezonu boyunca iyi bir performans göstermesine rağmen görmezden gelinenler de oldu. En İyi Yönetmen kategorisinde Ruben Östlund (Triangle of Sadness), oyunculuk kategorilerinde ise Paul Mescal (Aftersun), Andrea Riseborough (To Leslie), Brian Tyree Henry (Causeway) ve Judd Hirsch (The Fabelmans) sürpriz denilebilecek adaylıklar aldı. Öte yandan listedeki önemli eksikler şunlar oldu: Sezon boyunca belli başlı tüm ödüllerde aday gösterilmiş oyuncular Viola Davis (The Woman King), Danielle Deadwyler (Till) ve Eddie Redmayne (The Good Nurse) ile Top Gun: Maverick’teki işçiliğiyle birçok eleştirmen birliğinden onlarca ödül kazanmış görüntü yönetmeni Claudio Miranda. En azından benim tahminlerime göre The Batman, Everything Everywhere All at Once ve TÁR’ın beklenenden fazla; Babylon, Guillermo del Toro’s Pinocchio, The Whale ve Women Talking'in ise beklenenden az adaylık elde ettiğini söylemek mümkün.

Çeşitlilik karnesi. Doksan yılı aşkın tarihi boyunca aday gösterdiği ve ödüllendirdiği kadınların, siyahların ve Asyalıların sayısıyla özellikle son yıllarda haklı eleştirilere maruz kalan Akademi, iki yıl üst üste En İyi Yönetmen Oscar ödülünü kadınlara takdim ettikten sonra (Chloé Zhao, 2020 ve Jane Campion, 2021) bu yıl kategoride yalnızca erkeklere yer verdi. En İyi Film adayı on filmden de yalnızca biri bir kadının imzasını taşıyor: Sarah Polley’nin Women Talking’i. Bu yıl Güneydoğu Asya kökenli oyuncular açısından Oscar adaylıkları çeşitliliğe artı puan kazandıran bir yıl oldu. Bunun sebebi pek tabii ki Everything Everywhere All at Once. Yine de Güney Kore’den Park Chan-wook imzalı Decision to Leave’in diğer kategorilerde de boy göstermesi beklenirken En İyi Uluslararası Film adayları arasında dahi yer almaması dikkat çekici.

^{The Fabelmans (2022, Steven Spielberg) | Kaynak: The Guardian}

Spielberg. Duende ekibi olarak eserleri ve sanat üreticilerini önceliklendirmeyi sevmesek de Steven Spielberg’ün sinemanın yaşayan en büyük isimlerinden biri olduğunu inkâr edecek hâlimiz yok. Zira bu durum, yönetmenin bu yıl tekrardan kırdığı rekorla Akademi’nin nezdinde de yeniden netlik kazandı: Spielberg’ün yapımcı, yönetmen ve senaristi olduğu ve yönetmenin hayatından otobiyografik ögeler taşıyan The Fabelmans’ın 7 adaylığıyla Spielberg filmlerinin toplam adaylık sayısı 146’ya ulaştı. İkinci sırada, toplam 127 adaylıkla William Wyler yer alıyor.

Cuarón. Aday listesinin geneliyle ilgili bir diğer rekor ise Alfonso Cuarón’a ait. Dört Oscar ödüllü sinemacı, En İyi Kısa Film adayları arasında yer alan Alice Rohrwacher imzalı Le Pupille filminin yapımcısı olarak aday gösterildi ve bugüne kadar toplam yedi farklı kategoride aday gösterilmiş oldu. Toplamda 11 Oscar adaylığı bulunan Cuarón; daha önce En İyi Film, Yönetmen, Özgün Senaryo, Uyarlama Senaryo, Kurgu ve Görüntü Yönetmenliği kategorilerinde de aday gösterilmişti. Cuarón, Kenneth Branagh’ın bu alandaki rekorunu egale etmiş oldu.

NC-17. Akademi tarihinde ABD standartlarını belirleyen MPA sınıflandırmasına göre 18 yaşın altındaki izleyici için uygun olmayan yapımlara verilen NC-17 etiketine sahip olan ve herhangi bir kategoride aday gösterilen ikinci film Blonde oldu. Andrew Dominik’in Marilyn Monroe’yu ve kadınları objeleştirmekle suçlanarak tepki çektiği filmi, Ana De Armas’ın performansıyla En İyi Kadın Oyuncu adayları arasında yer alıyor. Bugüne kadar NC-17 etiketi alıp herhangi bir kategoride adaylık elde etmiş tek film 1990 yapımı Henry & June olmuş; sınıflandırmanın adı 1990’ların başında NC-17 olarak değiştirilmeden önce de "X" etiketli üç film, Midnight Cowboy (1969), A Clockwork Orange (1971) ve Last Tango in Paris (1972) adaylıklar elde etmişti. 

^{TÁR (2022, Todd Field) | Kaynak: IMDb}

Birden fazla şapka. Her yıl olduğu gibi aday listesinde birkaç kez adı birkaç kez geçen isimler de var. En İyi Yönetmen adaylarının tümünün En İyi Özgün Senaryo kategorisinde de aday olması özgün hikâyelerin önemini bir kez daha hatırlatıyor belki. Todd Field, Daniel Kwan ve Daniel Scheinert, Martin McDonagh ve Steven Spielberg hem yapımcı hem yönetmen hem de senarist şapkalarıyla 3’er adaylık alırken, Elvis’in yapımcıları arasında da yer alan prodüksiyon ve kostüm tasarımcısı Catherine Martin de 3 adaylık elde etti. Yönetmen ve senarist Ruben Östlund (Triangle of Sadness), yapımcı ve senarist Tony Kushner (The Fabelmans), yapımcı ve senarist Christopher McQuarrie (Top Gun: Maverick), belgesel yapımcısı Shane Boris (Fire of Love ve Navalny) ve ses tasarımcısı Andy Nelson’ın (The Batman ve Elvis) ise 2’şer adaylığı bulunuyor.

95. Akademi Ödülleri töreni 12 Mart 2023’te, bu görevi üçüncü kez üstlenecek komedyen Jimmy Kimmel sunumuyla gerçekleşecek. Tüm adayların listesi için Akademi’nin sitesine göz atabilirsin. Önümüzdeki yedi hafta boyunca, her çarşamba görüşmek üzere.