Albüm incelemesi: Peter Gabriel, i/o

Albüm: Peter Gabriel, i/o

Süre: 69 dakika

Plak şirketi: Real World

Yayın tarihi: 1 Aralık 2023

Peter Gabriel şüphesiz tüm zamanların en etkili İngiliz sanatçılarından. Gabriel, 1975’te Genesis’ten ayrılıp solo kariyerine odaklandığından beri az ama öz albüm yayınladı. Solo çalışmalarındaki deneysel ve yenilikçi müzik tarzı, kendinden sonra gelen nesle her zaman bir pusula oldu. Özgün sesi, ilginç enstrümantal düzenlemeleri ve sıradışı müzik yapılarıyla her zaman yaşadığı dönemin çok ilerisindeydi. İngiliz müzisyen, 21 yıl gibi uzun bir aranın ardından sonunda yeni albümündeki sıfır kilometre şarkılarla döndü. Gabriel, bu uzun aranın nedenini şöyle açıklıyor: “Çok eser yayınlayınca insanları aşırı doyuruyorsun ve onlar da senden sıkılıyor. Bu işi yaparak geçimimi hâlâ sağlayabilmemin nedenlerinden biri, uzun aralıklarımın olmasıdır.”

Albüm, “Input/Output”un kısaltması olan i/o adını taşıyor. Sanatçı, her zamanki farkını göstererek albüme ait 12 şarkıyı Ocak 2023’ten itibaren dolunay ya da yeni ay zamanlarında kademeli olarak tek tek yayınladı. Gabriel, şu benzetmeyi yapıyordu: “Bu biraz da her ay bir Lego parçası almaya benziyor. Şimdi ise tüm yapıya bakmanın zamanı geldi. Tüm bu yeni şarkıları i/o gemisinde, dünyaya yolculuk yapmaya hazır hâlde görmekten çok mutluyum.”

12 parça, “Bright-Side” ve “Dark-Side” olmak üzere albümde iki farklı versiyona sahip. Şarkıların giderek kısaldığı ve insanların dikkat aralıklarının daraldığı bir dönemde Peter Gabriel, dinleyicisine neredeyse tek bir bölümü 70 dakikayı bulan bir uzunçalar dinletiyor.

‘Birbirimizi gözetliyoruz’

Öncelikle bu eleştiri yazısını albümün Bright-Side bölümüne göre yazdığımı belirtmeliyim... Peter Gabriel, Brian Eno ve Richard Russell’ın prodüktörlüğünü üstlendiği i/o, Panopticom ile açılıyor. Bu şarkı, dinleyiciyi nostaljik bir yolculuğa çıkaran 80’li ve 90’lı yılların farklı sentezlerini içeriyor. Parça, kitlesel çevrimiçi gözetleme sorununu ele alıyor. Sözleriyse sosyal medyanın insanların gücünü yaratması hakkında.

Hemen ardından gelen Court da geçmişe ait bir şarkı gibi... Buradaki sözlerde Gabriel, adalet sistemi dünyasına dalıyor. Müzik, yine 80’li ve 90’ların belirgin sentez sesleriyle adeta bir mahkeme salonunun ruhunu yansıtıyor, gerginlik ve dramayı çağrıştırıyor. Şarkı ilerledikçe, dinleyiciler yasal sistemin karmaşıklıkları ve zorluklarıyla dolu bir yolculuğa çıkıyor.

‘Şarkım benden daha uzun ömürlü olacak’

Playing with Time, albümdeki favorilerimden. Randy Newman’ın piyanodaki yeteneğini sergilediği bir balat. Newman, bu eserde piyanosunu oldukça içsel bir tonla çalıyor. Şarkı, melankolik ve duygusal... Sözler, zamanın akışı ve hayatın geçiciliği üzerine. Dinleyicisini derin düşüncelere daldırıyor. Sanki yeni yıl zamanını anlatan romantik bir filminin soundtrack’i gibi de... Gabriel, bu şarkının ortaya çıkışını şu sözlerle anlatıyor:

“Turne sırasında bu şarkıyı seslendirdiğimde, şarkı için farklı sözler ve birkaç farklı konu denedim. Ama zaman, hafıza, rüyalar, yansımalar daha sonra, sanırım üçüncü seferde ortaya çıktı. Şarkının son kısmı önemli bir final yarattı. Ed Shearmur düzenlemelerde harika bir iş çıkardı. Şarkının son dizesini ilk duyduğumda oldukça etkilenmiştim. Beni gerçekten harekete geçiren bir çizgisi var. Bu şarkının benden daha uzun ömürlü olacağını düşünüyorum.”

İki koro birden eşlik ediyor

^{Fotoğraf: Nadav Kander}

Albüme adını veren i/o ise uzunçaların mesajını da merkezine alıyor. Çok klasik bir Gabriel pop şarkısının izlerini taşıyor. Dinleyicileri kendi inanç ve değerlerini düşünmeleri için teşvik ediyor. Müzikal kısmı ise oldukça keyifli... Four Kinds of Horses’ta ise sanatçı bir trip-hop atmosferi getiriyor albüme. Şarkı, isyan ve bireysellik temasını ele alırken ritmi ve güçlü vokalleriyle dikkat çekiyor. Albümde sanatçıya eşlik eden iki koro grubu var: Soweto Gospel Choir ve Orphei Drangar... Bu şarkıda koro seslerini de işitiyoruz, yaylıların müziğe verdiği güçlü etkiye de şahit oluyoruz.

Road the Joy ise albümün nadir hareketli eserlerinden. Funky tonlamaları ile dinleyicisinin yavaştan kanına girerek dans ettirme özelliğine sahip.

Şarkıyı mix’lerken gözyaşlarına hâkim olamadı

Öte yandan 73 yaşında olmasına rağmen Peter Gabriel’in sesi albüm boyunca oldukça genç ve diri... Zaten uzunçaların mix’ini yapan Tchad Blake de sanatçının sesi hakkında şunları söylüyor: “Peter’ın vokalleri onu birlikte çalışılması en zor sanatçılardan biri yapıyor. Çünkü ben duygusal olarak çok bağlanıyorum. Teknik sonu dinleyip mix’i yapmaya çalışmak yerine sesindeki duyguya kapılıyorum. ‘So Much’ şarkısında her 10 dakikada bir durup dışarı çıkmak zorunda kalıyordum çünkü ağlıyordum.”

So Much, Gabriel’in savunmasız yanını gösteren abartısız bir piyano baladı... Hatta albümün en duygusal şarkısı. Yaşlanmayı anlatan içten sözlerinin arkasında güçlü bir mesaj da var. İtiraf etmem gerekirse Gabriel’in dokunaklı ve saf sesinin işitildiği şarkıyı dinlerken istemsizce gözlerim doldu...

Now close your eyes for a moment
Look down and look above
All the warmth inside of you
Comes from those you love
Oh, there’s so much to live for

Kendini kopyalamadan kendi müziğini sunuyor

Tüm bu karamsar havayı ise Olive Tree dağıtıyor... Bu neşeli şarkı, akılda kalıcı melodisiyle dinleyicinin moralini yükseltecek nitelikte. Gabriel üflemelilerin enerjisiyle yükselen şarkıyı aniden bitiriyor. Albüm ise yaklaşık 7 dakikalık Live and Let Live ile kapanışını yapıyor. Üflemelilerin baskın bir şekilde duyulduğu şarkıda, kaotik bir dünyada bağışlama ve kabullenme hakkında neşeli sözler var.

i/o hayat deneyimini anlatan bir albüm. Adeta meditatif bir etkisi var. Gezegenin, toplumun, yaşamın ve evrenin durumuna dair yansımalarla dolu. Peter Gabriel, kendini kopyalamadan yine kendisine sadık kaldığı bir dil ortaya koyuyor. 2023 yılında Gabriel’in hâlâ üretim yapması ise bizim şansımız…

Ai Weiwei ile Nick Cave şarkıları tasvir etti

i/o’da Peter Gabriel, önemli görsel sanatçılarla da çalıştı. 12 şarkısının her biri için resim, fotoğraf, heykel ve seramik gibi eserler yaratılması istendi. Eski zamanlardaki gibi bu albümün CD ya da plağını alırsanız her parçanın karşısında Ai Weiwei, Nick Cave, Olafur Eliasson, Henry Hudson, Annette Messenger, Antony Micallef, David Moreno, Cornelia Parker, Megan Rooney, Tim Shaw, David Spriggs ve Barthélémy Toguo’nun yaptığı bir eseri göreceksiniz. Fotoğrafçı Nadav Kander de albüm kapağını fotoğrafladı.