Apple’ın tavizleri yeterli olacak mı?

Apple, Ağustos 2021’in sonlarına doğru bazı geliştiricilerin toplu davası kapsamında App Store politikalarında bazı tavizler vermeyi ve geliştiricilere toplam 100 milyon dolarlık bir ödeme yapmayı kabul etti. Şirket ayrıca küresel çapta yılda 1 milyon dolar ve daha azını kazanan geliştiricilerden, App Store üzerinde gerçekleşen satın almalardan %30 yerine %15 komisyon alacağını açıkladı. 

Bu gelişmeleri Apple’ın birkaç gün sonra; Spotify, Netflix gibi uygulamaları ilgilendiren yeni bir geri adımı izledi. Son tavizle bu gibi uygulamaların App Store dışındaki başka ödeme yolları hakkında bilgi ve bağlantı verme yolu açılmış oldu.

Geliştiricileri pek tatmin etmese de bu kazanımlar; yıllardır süren, Apple ile Epic Games, Spotify, Match Group gibi devleri karşı karşıya getiren, Avrupa Birliği, Japonya ticaret otoritesi gibi kurumların gündemine taşınan antitröst suçlamalarının sonucunda geldi.

Geri sarıyoruz…

Apple'ın App Store'daki hâkimiyetini kullanarak App Store üzerinden yapılan ödemelerde geliştiricilere yansıttığı %30'luk komisyonun inovasyonu engellediğini ve tüketici tercihlerini kısıtladığını ilk dile getirenler arasında Spotify yer alıyordu. Şirket, Apple’ın kesintisinin Spotify Premium fiyatlarını artıracağını, bu durumun da Spotify’ın rakibi Apple Music’e dolaylı da olsa avantaj olarak yansıyacağını düşünüyordu. Mart 2019'da Spotify bu şikâyetlerini bir dava dosyasına dönüştürdü ve Avrupa Birliği'ne sundu. Takvimler Mayıs 2019'u gösterdiğinde Avrupa Birliği'nin resmî bir antitröst soruşturması başlatacağı söylentileri yayılmaya başlamıştı. 

Kanada merkezli, e-kitap okuyucu üreticisi Rakuten Kobo da 2020 ortalarında elektronik kitap alışverişlerindeki komisyonlardan rahatsız olup Apple politikalarını eleştirenler arasına katıldı. Rakuten'i Tinder ve Hinge gibi flört uygulamalarının sahibi Match Group ve Fortnite video oyununun yaratıcısı Epic Games izledi. 2020 yazında oldukça hararetlenen bu konuda resmî soruşturma haziran ortasında, Apple'ın App Store politikalarıyla AB rekabet kurallarını ihlal edip etmediğini araştırmak üzere AB tarafından başlatıldı.

Tüm bunlar yaşanırken Apple hâlihazırda rekabet otoritelerinin dikkatini çoktan çekmiş; Fransa tarafından 1,2 milyar dolar cezaya çarptırılmış, ABD'deki düzenleyiciler tarafından "monopoli" olmakla suçlanmıştı. Apple diğer yandan Amazon gibi "premium" hizmetlere bazı istisnalar tanıyordu ki bu durum da diğer şirketlerin hiç hoşuna gitmiyordu.

İşler Epic Games'in sevilen video oyunu Fortnite'a kendi ödeme sistemini entegre etmesi ve bu sayede Apple'ın komisyon kesintisinden kurtulmasını takiben App Store'dan silinmesiyle iyice karıştı. Epic Games hem yasal yolları hem de iletişim kanallarını kullanarak Apple hakkındaki şikâyetlerini yüksek sesle dile getirmeye başladı. 

Epic Games aslında App Store'un kendisi için ne anlama geldiğini biliyordu, öyle ki resmî açıklamalarda on yıldır ekosistem olanaklarından yararlandığı App Store'a minnetini dile getirmekten kaçınmıyordu. Yine de şirket aslında bu hamlesini, dijital ürün ya da hizmet satışı gerçekleştiren tüm geliştiriciler için, platform kurallarını açıkça ihlal etmek için yaptığını söylüyordu. Bir diğer deyişle Epic, bu durumdan muzdarip geliştiricileri sesi olmak gibi bir amaç taşıyordu. İş, Epic Games’in mağazadaki geliştirici hesabının engellenmesine, Epic’in kendi mağazasına Spotify, Brave, Discord gibi uygulamaları dâhil ederek bir uygulama mağazası olma yolunda adımlar atmasına kadar ilerledi.

Diğer yandan Güney Kore geçtiğimiz günlerde radikal sayılabilecek bir adımla kamuoyunda "Anti-Google Yasası" olarak bilinen bir yasayı geçirerek App Store ve Play Store'un geliştiricilere mağazalara ait ödeme yollarını kullanmaya zorlamasını yasakladı. Tim Cook duruşmalara çıktı, şirket bu kuralları kullanıcı gizliliği ve güvenliği için sürdürmek zorunda olduklarını vurguladı. Spotify başta olmak üzere şirketler de %30 komisyonun eskiden olmadığını, Amazon gibi şirketlere sağlanan imtiyazların bu açıklamaları boşa çıkardığını savunmayı sürdürdü. 

Bu adımlar neden memnun etmiyor?

Teknoloji camiası, Apple'ın geliştiricilere yalnızca kullanıcılara daha avantajlı fiyatlar için bir tanıtım e-postası göndermelerine izin verdiğini söyleyerek tanıtım e-postalarını kullanıcılara açtırmanın bugünkü zorluğundan hareketle Apple'ın tavizlerinin yeterli olmadığını düşünüyor. Spotify da Apple'ın Apple Music servisi için App Store'a bir komisyon ya da ücret ödemesi gerekmediğini, bunun da adil olmayan bir rekabet yarattığını düşünüyor.

ABD'de bu konuyla yakından ilgilenen Senatör Amy Klobuchar da Apple'ın bu adımını küçük bir adım olarak niteliyor ve birkaç uygulama mağazasının rekabete, kullanıcılara, geliştiricilere zarar verdiğini savunmayı sürdürüyor. 

Spotify'ın hukuk şefi Horacio Gutierrez, adımları memnuniyeti karşıladıklarını belirtse de yeterli olmayacağını vurguluyor. 

Kazanımlar ne gösteriyor?

Apple tavizlerini açıkladıktan sonra Spotify hisseleri %6, Netflix hisseleri %1, Match Group hisseleri %6 ve Bumble hisseleri %4 artış gösterdi. 

Teknoloji şirketleri son yıllarda mahkeme salonlarında, jürilerin karşısında daha çok görülür hâle geldi. Yine de Facebook'un seçimlere müdahalede araçsallaştırılması gibi daha "ciddi" konular düşünüldüğünde geri planda kalması muhtemel görülen %30'luk komisyon tartışmasının Epic Games vakasıyla antitröst yaklaşımlarında bir değişime öncü olduğuna dair yorumlar yapılıyor. 

Spotify ve Epic Games gibi şirketler argümanlarından vazgeçmiyor, kolay ikna olacağa benzemiyor ve geliştiricilerin uygulama mağazaları karşısındaki temsilciliğini üstlenerek hâlihazırda antitröst kavramını yakından takip eden ticaret otoritelerinin dikkatini bu konu üzerinde tutmayı sürdüreceklermiş gibi görünüyor.