Astro'ya ne kadar güvenelim?

Amazon, Alexa akıllı ev teknolojisi ile uyumlu ev robotu Astro'yu tanıttı. Ev sahibi tarafından uzaktan kumanda ile hareket ettirebilecek olan robot aynı zamanda, evi otomatik bir şekilde gezerek olağandışı durumlara karşı ev sahibini uyarabiliyor. Yapay zekasıyla öne çıkan Astro'nun özellikleri arasında ayrıca, sahibini takip edebilme, video konferanslar yapabilme ve hatta dans edebilmek bile var. Bir periskop kamera, iki tekerlek ve gözler için iki küre içeren dikdörtgen şeklindeki ekrana sahip olan 999 dolarlık robot, her ne kadar sempatik bir görünüme sahip olsa da beraberinde bazı etik tartışmaları da getirdi.

Astro için Amazon'un pazara sunduğu deneysel bir ürün denilse de robot teknolojileri, insanların günlük yaşamlarına entegrasyonu konusunda uzun bir geçmişe sahip. Daha önce çeşitli firmalardan; Paro (robot fok), Justocat (robotik kedi), Aibo (robotik köpek) ve Cuddler (robotik ayı) gibi çeşitli robopet'ler piyasaya sürülmüştü. İnsanların ev yaşamını kolaylaştırmayı amaçlayan bu teknolojilerin ise her zaman şüphe ettiren bir yönü var. Çevreyi algılaması için üzerinde kamera bulunan bu robotlara ne kadar güvenilir? Kameralar üzerinden toplanan verileri, şirketler hangi amaçlarla nasıl kullanabilir?

2019'da yapılan bir araştırmada bilim insanları, gerçek evcil hayvanlara çok benzeyen robotların depresyonu azalttığını ve iyileştirme gücü olduğunu saptadı. İnsanların bu ürünleri tercih etmesindeki en önemli unsurun robotların insanların güvenini kazanacak şekilde tasarlanmaları diyebiliriz. Hatta bu durum sadece robotları da kapsamıyor. Elektrikli süpürge robotu Roomba'yı insanlar, "ailenin bir parçası" olarak kabul etmiş hatta bir cinsiyet ve isim bile atamıştı. İlk sosyal robotlardan biri olan Jibo'yu çalıştıran sunucuların fişi çekildiğinde ise insanlar yas tutmuştu. Sony'nin robot köpeği Aibo da firma tarafından durdurulduğunda insanlar cenaze töreni düzenlemişti.

UCLA'den Mark Edmonds, bütün bunların güvenle başladığını söylüyor. Robotlara karşı güveni araştıran Edmonds'a göre, makineler yapmaya programlandıkları şeyi yaptıklarında insanlar güvenme eğilimi gösteriyor. Kısacası makineler için güven inşa etmek yerine güvenilir kalmaya mecbur diyebiliriz. Robopet'ler, insan beyni için anında sevimli hâle gelmeleri için dev gözlere ve suratlı özelliklere sahip olacak şekilde tasarlanmış. 2000'lerin başında, Furbies ile etkileşime giren çocukları inceleyen MIT araştırmacısı Sherry Turkle, çocukların robotları oyuncak olduklarını bilmelerine rağmen, fiziksel görünümleri sayesinde onlara karşı derin bağlar geliştirdiklerini keşfetti.

NewsWatch üzerinden

Araştırmalara göre, insanların temel işlevlerini yerine getirmek için mücadele eden robotlara olan güven kolayca kaybediliyor. Edmonds, "Makineler mantıksız olduğunda veya onlardan beklemediğimiz şeyleri yaptığında güven bozulur" diyor. Bu yüzden Astro'nun şimdilik nispeten sınırlı işlevleri olması, ailelere entegre olmasına yardımcı olması için bir anahtar olabilir.

Robotlar hayatımıza daha çok yerleştikçe, iş ve bireyler arasındaki yaşanacak bir belirsizlikte zorlu bir çıkar çatışması yaratabilir. Mesela, robotunuzla bir ilişki kurduğunuzda, size üreticisinden bir şey satmaya çalışmasının etik kuralları nelerdir? Yine de, tüm bunlara rağmen, muhtemelen Astro'nun gelecekteki bazı versiyonlarını evlerimize kabul edeceğiz.