Ayvalık Film Festivali’nin ardından: İyi filmlerle yaza veda

“Ayvalık bana iyi geliyor.”

Beş yıldır eylül aylarında, Ayvalık Film Festivali dönüşü yazdığım satırlara aynı cümleyle başlıyorum. Bu sene de farklı değildi. “Ayvalık’ın meşhur rüzgarını” logosuna taşıyan festival yine rüzgar gibi geçti; geride muhteşem anılar, güzel dostluklar, keyifli buluşmalar ve tabii ki birçok film bıraktı. 16-21 Eylül tarihleri arasında düzenlenen festival biter bitmez, henüz İstanbul’a dönüş otobüsünde Eylül 2026 için gün saymaya başladım bile...

^{Yönetmen Doğuş Algün, festivalin “Yeni Bir...” ödülünün sahibi oldu. | Fotoğraf: Ayvalık Uluslararası Film Festivali}

Yeni Bir...

O rüzgar bu sene hiçbir gösterime engel olmadı neyseki; festivalin Ayvalık’ın amfi tiyatrosundaki açılış töreninin ardından gösterilen Sentimental Value ve sonraki günlerdeki herkesi şoka uğratan o filmin, Sirât’ın iki gösterimi açık havada, yıldızların altında yapıldı. 

Artık festival filmlerinin öncesinde gösterilen reklamlara şaka konusu olacak kadar  herkesin bildiği şekilde, Ayvalık Uluslararası Film Festivali’ni farklı ve sıcak kılan şey yarışmasızlığı ve rekabet ortamından uzaklığı. Yine de açılış töreninde takdim edilen bir ödül var: “Yeni Bir...” ödülü, iki yıl aradan sonra yine “Yeni Bir Yönetmen” başlığı ile verildi ve Ölü Mevsim filminin yönetmeni Doğuş Algün’e sunuldu. (Ödül ilk yılında Ela ile Hilmi ve Ali’nin yönetmeni olarak Ziya Demirel’e, 2023’te Sanki Her Şey Biraz Felaket’in senaristi olarak Umut Subaşı’na, geçen yıl ise Büyük Kuşatma’nın kurgucusu olarak Sinan Kesova’ya verilmişti.)

^{Sentimental Value | Kaynak: Ayvalık Uluslararası Film Festivali}

Ayvalık Uluslararası Film Festivali seçkisinden

Altın Palmiye ödüllü filmi It Was Just an Accident, yılın en şaşırtıcı ve heyecan verici sinema deneyimini vadeden Sirât ve festivalin açılış filmi olan Joachim Trier imzalı Sentimental Value filmlerini Saraybosna Film Festivali’nde izlemiş ve Saraybosna dönüşü kaleme aldığım festival günlüğümde üçünden de kısaca söz etmiştim. Ayvalık Uluslararası Film Festivali’nde izleme fırsatı bulduğum yeni filmler arasında ise, sizin de Filmekimi kapsamında yakalayabileceğiniz birkaç film var.

Mascha Schilinski imzalı Sound of Falling, nesiller boyu aktarılan travmaları aynı ailenin aynı evde yaşamış dört nesilden kadınları üzerinden anlatıyor. Film, izleyicisini çok büyük bir duygusal yük altında bırakırken, tekil ve tümden hikayesi kadar, başta kusursuz görüntü yönetmenliği olmak üzere görsel ve estetik seçimleri ile de dikkat çekiyor. 

Cannes’da Jüri Ödülü’nü Sirât ile paylaşan film için bir hayalet hikayesi demek de, nesiller boyu tekrarlayan bir aile draması demek de mümkün. Sound of Falling’i hiçbir şey, film bittiğinde Vural Sineması’nda yankılanan bir “oh!” çeken izleyicinin tepkisi kadar güzel özetleyemez.

Ukrayna sinemasının önemli yönetmenlerinden Sergey Loznitsa, Cannes’da ana yarışmada yer alan yeni filmi Two Prosecutors ile 1930’ların Rusyası'na gidiyor. Sahte suçlamalarla yapılan siyasi tutuklamalar, sorgulama sırasında işkenceye maruz kalanlar, tehditle elde edilen itiraflar, yolsuzluk ve adalet arayanların hapisle cezalandırılması... 

Tüm bu korkunç atmosferde düzene isyan eden genç ve hevesli tek bir savcı, görev aşkı ve adalet arayışı ile ilham veriyor. Tarihin, üstelik sadece Rusya’da değil, küresel olarak kendini tekrar ettiğini hatırlatan film, birkaç çok uzun sahneden oluşmasına rağmen izleyicisini sıkmamayı ve yormamayı başarıyor. Benim için bu filmi özetleyense, bir Letterboxd kullanıcısının şu yorumu oluyor: “Hâlâ ikinci savcıyı bekliyorum...”

Ülkemizde şaşırtıcı büyüklükte bir hayran kitlesine sahip Christian Petzold’un son filmi Mirrors No.3, yönetmenin sinemasında sıradan bir halka olarak aklımda kalacak. Erkek arkadaşını kaybettiği trafik kazasının ardından bir kadın, kazaya tanık olan bir başka kadının evinde kalmaya başlıyor ve bu geçici ziyaret her ikisinin de hayatında ve ev sahibi kadının ailesinde dönüşümlere neden olmaya başlıyor. 

Yönetmenin sade sinema dilinden en güzel şekilde nasibini alsa da hikayesi zayıf, dertleri önemsiz. Dünyada bunca acı varken, beyaz ve ayrıcalıklı bir kadının bir haftalık olağandışı “AirBnb” deneyimi kimin umrunda ki?

1995 doğumlu Diego Céspedes’in ilk uzun metrajlı filmi The Mysterious Gaze of the Flamingo, 1980’lerin Şili’sinde geçen kuir bir hikaye anlatıyor. Henüz adı konmamış AIDS salgınının etkisinin büyüdüğü yıllarda, eşcinsel erkekler ve trans kadınlar bakışlarıyla gizemli bir hastalık yaymakla suçlanıyor. Nefretin sevgiye, çatışmaların uzlaşılara döndüğü fazlaca iyimser hikayesiyle Latin Amerika kuir sinemasının ortalama bir örneği olan film, tam da ihtiyacımız olan şeye, umuda alan açıyor.

Before Üçlemesi, Boyhood ve Hit Man gibi filmleriyle tanıdığımız Richard Linklater bu yıl birini Berlin’de, diğerini Cannes’da açtığı iki filmle karşımıza çıktı. Bunlardan Berlin çıkışlı olanı Blue Moon, sinemadan çok tiyatroya göz kırpan, gücünü abartılı oyunculuklardan ve sağlam bir metinden alan o uyarlamalardan. 

Filmin merkezinde, Broadway efsanelerinden Rodgers ve Hart ikilisinin yarısı Lorenz Hart var. Uzun yıllar süren profesyonel birlikteliklerinin ardından onsuz ilk işi (Oklahoma! müzikali) büyük bir hite dönüşen partnerine yönelik öfkesi ve kıskançlığı, yarı yaşındaki bir kadına beslediği karşılıksız duygular, alkolizmi ve gevezeliği ile Hart’ı (bence John Malkovich taklidi yaparak) canlandıran Ethan Hawke’un performansıyla dikkat çeken filmde yan rollerde Margaret Qualley, Andrew Scott ve Bobby Cannavale de yer alıyor. Filmin karşılıksız aşka dair söylemleri yürek burkuyor; filme adını veren Blue Moon başta olmak üzere birçok şarkı aracılığıyla müzik ile kurduğu ilişki de gülümsetiyor.

Bu filmlere ek olarak, şu an MUBI kataloğunda yer alan orta metraj bir belgeseli de kaçırmamanızı öneririm: Neukölln’ün Örümcek Adamı. Türkiye’den Almanya’ya giden ve vizesini uzatmak için geçerli bir sebep öne sürmesi beklenen Altay Erlik’in gerçek yaşamı, hisleri, kaygıları ve korkularından beslenen bu oldukça kişisel belgesel; yine de yönetmenin kendisinden çok Berlin sokaklarının farklı yüzlerini merkezine alıyor. 

Film, bazen her biri kendine has karakterlerini animasyona da başvurarak anlatıyor, bazen de onların söyledikleri aracılığıyla yönetmenin kişisel deneyimini ve iç dünyasını kavramamızı sağlıyor.