Bankacılık sektörü 15 trilyon TL eşiğini aştı

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türk bankacılık sektörüne ilişkin şubat ayı gerçekleşmelerini yayımladı. Buna göre sektörün aktif büyüklüğü yıllık bazda %58,5 oranında büyüyerek 15 trilyon TL eşiğini aştı.

Finansallar

Sektör bilançosunda aktif toplamının yarısından fazlasını oluşturan krediler kaleminde yıllık büyüme oranının %55,8 olduğu görülüyor. Toplam kredi hacmi, şubat ayı ile birlikte 8,1 trilyon TL’ye ulaşırken, bu kalemdeki aylık büyüme oranı %2,6 olarak gerçekleşti. Toplam kredi hacminin 5,6 trilyon TL’lik kısmının TL cinsinden oluştuğu veri setinde, TL kredilerin toplam içinden aldığı pay %69,4 olarak gerçekleşti. Bu oran geçtiğimiz yılın aynı ayında %58,2 seviyesindeydi.

8,2 trilyon TL tutarındaki toplam nakit krediler içinde en büyük payı %22,0 ile imalat sanayii alırken ikinci sırada %12,9 ile toptan ve perakende ticaret sektörü alıyor. İmalat sanayine kullandırılan toplam nakit kredi miktarı geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %53,5 oranında büyümüş durumda. Bu, genel kredi büyümesi verisi ile uyumlu ve bir ayrışma göze çarpmıyor.

Sektörün mevduat hacminin 9,4 trilyon TL’ye ulaştığı görülüyor. Söz konusu değer, yıllık bazda %70,4 aylık bazda ise %3,1 oranında artışa işaret ediyor. Mevduat hacmi içindeki TL payı %57,4 olarak gerçekleşmiş durumda. Geçtiğimiz yıl %41,2 olan bu paydaki artışta kur korumalı mevduat sisteminin de etkisinin büyük olduğunu ifade etmekte fayda var.

Sektörün ödenmiş sermayesininyıllık bazda %31,7 oranında artarak 186,9 milyar TL’ye yükseldiği görülüyor. Kamu bankalarının mart ayı içinde gerçekleşen sermaye artırımlarının ardından önümüzdeki ay bu kalemde daha gözle görülür şekilde bir yükselme göreceğiz.

Sektörde 159,8 milyar TL olarak gerçekleşen takipteki alacak hacminin düşmeye devam ettiği görülüyor. Toplam hacim içinde oransal olarak en yüksek takipteki kredi hacmine sahip sektör %4,7 ile elektrik, gaz ve su kaynakları üretim ve dağıtımı olurken, inşaat sektörü %4,3’lük oranı ile ikinci sırayı alıyor.

Bilançoda ayrıca menkul değerler cüzdanının geçen yıla kıyasla %59,7 oranında büyüyerek 2,5 trilyon TL’ye ulaştığı görülüyor. Bu hacmin 1,5 trilyon TL’lik kısmı devlet tahvillerinden, 588 milyar TL’lik kısmı ise hazinenin eurobond ihraçlarından oluşuyor. Cüzdanın devlet tahvilleri kanalı ile büyüdüğü görülüyor, ki bu da liralaşma stratejisi çerçevesinde alınan kararların bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Sektörün dönem karı geçen yılın aynı ayına göre %68,1 oranında artarak 65,5 milyar TL’ye ulaştı. Böylelikle sektörün toplam özkaynakları da 1,5 trilyon TL eşiğine dayanmış durumda. Sektörün faiz gelirlerindeki yıllık artış oranı %78,0 olarak gerçekleşirken, mevduatlara verilen faizlerdeki artış oranı %161,2 oldu. Kur korumalı mevduat sistemindeki faiz üst sınırının kaldırılması gibi düzenlemelerin yanında, kredi faizlerinde uygulanan tavan değer, bu makasın açılmasına yol açıyor ve sektörün kısa – orta vadeli karlılık görünümü üzerinde baskı yaratıyor. Bunun yanında, menkul kıymet faiz gelirlerindeki düşüş de karlılık üzerinde baskı yaratan diğer bir unsur olarak öne çıkıyor. Gelir tablosunda ayrıca bu durumu dengelemek adına artırılan komisyon gelirlerinin de etkisi görülüyor. Bu noktada, sektörün aylık kar hacminin 2022 yılının kasım ayından bu yana düşüşte olduğunu ve neredeyse aylık karın neredeyse yarıya indiğini belirtmekte fayda var.

Rasyolar

Veri setiyle birkikte sektörün takipteki alacak oranının %1,9 ile son derece düşük seyrettiği görülüyor. Bu, kredi büyümesi dönemlerinde gözlenen doğal bir sonuç olmakla  birlikte sektörün uzun süredir devam eden olumlu performansını da göz ardı etmemek gerekiyor.

Sektörün iki aylık ortalama aktif karlılığı %0,44 olurken, iki aylık ortalama özkaynak karlılığı ise %4,7 olarak gerçekleşti. Geçtiğimiz yılın aynı ayında bu oranlar sırasıyla %0,42 ve %5,2 seviyesindeydi. Buradan, sektörün (mevcut kredi-mevduat faiz makası baskısına rağmen) an itibarıyla karlılık sorunu yaşamadığı sonucuna ulaşmak mümkün.

Komisyon gelirlerinin toplam gelirler içindeki payının %8,4’ten %10,5’e yükseldiği görülüyor. Bu da, bankaların mevcut regülasyonlar dahilinde karlılıklarını koruyabilmek adına attıkları yan gelir adımlarının bir yansıması.

Sektörde, kredi / mevduat oranının %96,8’den %87,6’ya gerilemesi ise bu dönemde bankaların kredi verme konusundaki iştahsızlığın bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Mevduatlar tarafında, 1 milyon TL ve üzeri mevduatların toplam pasta içinden aldığı pay %70,4 olarak gerçekleşmiş durumda. Enflasyonist ortam, bu rasyonun artışını destekleyen en önemli unsur olarak kabul edilebilir. Bunların yanında, vadesiz mevduatların toplam mevduatlar içinden aldığı pay %35,4 seviyesinde bulunuyor.

Sektörün en güçlü yönlerinden biri olan sermaye yeterliliğinde ise stabil görünüm devam ediyor. Şubat ayı itibarıyla çekirdek sermaye yeterliliği rasyosu %13,6 olurken sermaye yeterliliği standart rasyosu %17,2 olarak gerçekleşti. Bu değerler geçtiğimiz yıl sırasıyla %14,2 ve %19,1 olmuştu.

Diğer bilgiler

Sektörün yabancı para pozisyonu 19,3 milyar TL kısa durumda. Bu, pratikte neredeyse sıfıra yakın bir döviz pozisyonu taşındığını gösteriyor. Verinin detayında, kısa pozisyonun büyük oranda kamu kanadı tarafından taşındığı görülüyor.

Sektörde yurt dışı şubelerin aktiflerinin toplam pasta içinden aldığı pay %4,6 ile geçen seneye göre düşüş kaydederken diğer operasyonel göstergelerde önemli bir sapma göze çarpmıyor.

Raporlamaya konu edilen toplam 54 bankanın, 2023 şubat ayı itibarıyla toplam 10.980 yurt içi şubesi ile 208 bin kişiye istihdam sağladığı görülüyor.