Bankaların 2022 bilançosu

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) bankacılık sektörüne ilişkin 2022 yıl sonu konsolide finansal verilerini açıkladı.

Ana kalemler

Sektörün aktif toplamı%55,7 oranında büyüyerek 14,3 trilyon TL’ye ulaştı. Krediler kalemindeki büyüme de benzer şekilde %54,7 olarak gerçekleşmiş durumda. Kredi büyümesinin detayında, TL kredi hacminin %80,4 artarken yabancı para cinsinden kredi hacminin %19,4 oranında arttığı görülüyor. Büyüme oranı kur etkisinden arındırıldığında ise yabancı para kredi hacminde USD bazında daralma yaşandığı görülüyor. Bu, liralaşma stratejisi çerçevesinde devreye alınan uygulamaların bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Sektörün mevduat hacmi, geçtiğimiz yılı %67,1 büyüme ile kapatmış durumda. 5,3 trilyon TL’den 8,9 trilyon TL’ye ulaşan hacimdeki büyümenin detayında da krediler kalemine benzer bir yapı göze çarpıyor. Kur korumalı mevduat uygulaması ve yine liralaşma stratejisi çerçevesinde devreye alınan uygulamalar sonucunda, sektördeki TL mevduat hacminin 2,5 kat artarak 4,8 trilyon TL’ye ulaştığı görülüyor. Yabancı para mevduatta ise büyüme oranı %19,3 seviyesinde ve bu da reel anlamda küçülmeye işaret ediyor. Veriyle birlikte, mevduat hacmi içindeki TL payı %35,5’ten %53,9’a yükseldi.

Sektörün net dönem karı, aralık ayında, bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,5 kat artarak 44,4 milyar TL oldu. Böylelikle sektör yılı 433,5 milyar TL net kar ile kapattı. Bu değer önceki yıl sonunda elde edilen karın (92,1 milyar TL) 4,7 kat fazlasına denk geliyor. Kar kompozisyonunda ise sektörün net faiz gelirlerinin, 2022 yılında 2,9 kat artarak 764,3 milyar TL’ye ulaştığı görülüyor. Komisyon gelirlerindeki artış ise %102 seviyesinde gerçekleşmiş durumda.

2022 yılında elde edilen yüksek karlılık, sektörün özkaynaklarının da neredeyse iki kat artarak 1,4 trilyon TL’ye ulaşmasını sağladı.

Rasyolar

Sektörün takipteki alacak oranı %2,1 ile tarihi düşük seviyedeki seyrini sürdürüyor. 2021 yılının aralık ayında %3,2 olan oran Temmuz 2021’den bu yana düşmeye devam ediyor. Bunun yanında, ortalama özkaynak karlılığı %49,9 ile enflasyonun altında gerçekleşmiş durumda.

Gelir bazlı rasyolarda, komisyon gelirlerinin toplam gelirler içinde payı azalmakla birlikte, yüksek karlılığın bir göstergesi olarak 2021 sonuna göre gözle görülür bir iyileşme söz konusu.

Toplam nakdi kredilerin toplam mevduata oranı %95,9’dan %87,9’a gerilemesi de önemli sayılabilecek bir detay olarak ifade edilebilir.

Sektörde sermaye yeterliliği standart rasyosu ise %19,4 ile oldukça iyi bir seviyede bulunmaya devam ediyor.

Diğer göstergeler

Kur korumalı mevduat uygulamasının ana hedeflerinden biri olan mevduat vadesini uzatmak olarak açıklanmıştı. Sektörde 2021 yılında toplam 3 aya kadar olan mevduat hacminin toplam içindeki payı %92 iken bu oran 2022 yıl sonunda %84’e gerilemiş durumda. Gerileme dikkat çekici olsa da, genel görünümde önemli bir değişim yaşanmadığını söylemek mümkün. Veri setinde, geçişmenin 1-3 ay arası mevduatlar ile 3-6 ay arası mevduatlarda yaşandığı görülüyor.

Sektörün döviz pozisyonundaki sıfıra yakın seyir devam ediyor. Toplam 39,5 milyar TL’lik uzun pozisyonun yasal özkaynaklara oranı %2,3 seviyesinde bulunuyor. Bu değer 2021 yılında %6,2 idi.

Sektörün menkul kıymet cüzdanının da %60,4 oranında büyüdüğü görülüyor. 2,4 trilyon TL’ye ulaşan hacmin yapısında ise önemli bir değişiklik göze çarpmıyor. Hacmin yaklaşık %90’lık kısmı devlet tahvilleri ve hazine ihraçlarından oluşuyor.

Sonuç olarak

Sektör bilançosu, düşük politika faizi ve üst bandı sınırlandırılan kur korumalı mevduat gibi ucuz maliyetli kaynakların da desteğiyle birlikte 2022 yılında önemli miktarda kar üretmiş durumda. 2023 yılında ise regülasyon tarafında yaşanması beklenen değişimler (kur korumalı mevduatta faiz üst sınırının kaldırılması gibi) sektör karlılığının bir miktar törpüleneceği beklentilerini artırıyor.

Seçim dönemi sebebiyle artan belirsizlik ve mevcut risk fiyatlamaları da harici fonlama kaynaklarının maliyetlerini artırırken sektörün kredi verme iştahını da ters yönde etkiliyor. Bu görünüme sık değişen regülasyon altyapısı da eklendiğinde sektörün karar vericilerinin işleri iyice zorlaşıyor.

Yine de, dirençli, esnek, adaptasyon kabiliyeti yüksek olan sektör, kriz ortamlarında biriktirdiği tecrübe ve kurumsallaşmış yapısı ile, konjonktür ne kadar zorlu olursa olsun, pozitif değer yaratmayı sürdürecektir.