Bitcoin’in yıkıcı karbon ayak izi
Hep ayrıcalıklı alışveriş: Hepsipay Cüzdanım Gün geçtikçe yeni teknoloji ve ödeme yöntemleriyle karşılaşıyoruz. Hepsiburada’nın yeni nesil ödeme sistemi Hepsipay Cüzdanım da onlardan biri; hem kolay hem güvenilir hem de hızlı . Nedir? Hızlı ödeme ve daima kazanma imkânı sunan dijital cüzdan Hepsipay Cüzdanım ’la, ödeme işlemlerinde kolaylığın konforunu hisseder, güvenle harcamanın rahatlığına varırsınız. Nasıl? Ödeme aşamasında bilgileri girerken Hepsipay Cüzdanım’ı seçip, ister tanımlı kartlardan biriyle, isterseniz de yeni kart bilgilerini girerek Hepsipay Cüzdanım’dan alışverişinizi yapabilirsiniz. İptal/iade durumlarında, iade onaylandığında ya da iptal gerçekleştiğinde iade tutarı anında cüzdanınıza aktarılır ; böylece ister alışverişinize kaldığınız yerden devam edersiniz isterseniz paranızı kartınıza geri aktarabilirsiniz. Bankaların geri ödeme sürelerini beklemek da neymiş? Üstelik, Hepsiburada satıcılı ürünlerde Hemen Al Sonra Öde özelliğini kullanarak alışverişi hemen, ödemesini ise 1 ay sonra yapabilirsiniz. Böylece alışveriş anında kartınızda yeterli limit yoksa bile ihtiyacınızı ertelemenize gerek kalmaz. Hepsipapel’le hep kazan: Hepsiburada alışverişlerinden kazanılan ödül para Hepsipapel ’i cüzdanınızla yapacağınız alışverişlerde kullanabilir ve daha az ödeyerek alışverişinizi tamamlayabilirsiniz. Size özel Hepsipapel fırsatlarını kaçırmamak için kampanyaları takip edebilir, Hepsipay Cüzdanım’da kazandığınız Hepsipapelleri görebilirsiniz. Ayrıcalıklı bir alışveriş için burayı ziyaret etmeniz yeterli.
Daha fazlasını öğren →
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
Güncel bir araştırmanın sonuçlarına göre, Bitcoin madenciliğinin karbon emisyonu geçtiğimiz yıl içerisinde 65.4 megatona çıkarak Yunanistan’ın (evet, bütün bir ülke) saldığı karbondioksit seviyelerine ulaştı. Buna bir de yenilenebilir elektrik kaynaklarının geçtiğimiz yılın Ağustos ayı itibarı ile Bitcoin madenciliğindeki payının yüzde 41.6’dan yüzde 25.1’e gerilediği de eklendiğinde kripto madenciliğinin içinde bulunduğumuz iklim kriziyle mücadeleye yardımcı olmadığını söylemek mümkün.
Bunda ilginç biçimde Çin’in Bitcoin madenciliğini yasaklamış olmasının da payı büyük. Karbon salımı düşük Çin hidroelektrik santralleri yerine üretimin Kazakistan ve ABD gibi ülkelere kaymasının ardından madenciliğin enerji ihtiyacı da kömür ve doğalgaz ile çalışan elektrik santralleri tarafından karşılanmaya başlandı.
O kadar ki, geçtiğimiz yıl kripto madencilik faaliyetlerine ayrılan elektrik tüketiminin 200 bin hanenin tüketimine karşılık gelecek kadar yükseldiği İsveç’te düzenleyiciler eğer Paris İklim Anlaşması’nın 1,5°C hedefini tutturmak niyetindeysek Bitcoin madenciliğinin topyekûn yasaklanması gerektiğini bile savundu.
İş kanıtı
Tüm bu hengâmenin sebebiyse Bitcoin’in çalışma mantığının arkasındaki iş kanıtı (proof of work) mekanizması. Buna göre teyit edilen her işlem zincire yeni bir blok olarak ekleniyor. Ancak rekabetçi bir numara tahmin oyunu gibi çalışan mekanizma, işlemlerin teyidi için küresel bir bilgisayar ağının eşzamanlı çalışmasını gerektiriyor. Bunca enerji israfına da işlemin bu yönü neden oluyor.
Ticari Bitcoin madenciliği dünya genelinde resmî olarak yasaklansa bile insanların gerekli düzenekleri evlerine kurarak madencilik faaliyetlerini yarı-profesyonel şekilde yürütmelerini engellemek mümkün değil.
2021 yılının sonuna geldiğimizde tek bir Bitcoin’i üretmek için harcanan elektrikle vasat bir elektrikli araç Dünya’nın etrafında 44 tur atabiliyor; ve günde ortalama 900 yeni Bitcoin üretiliyor. Bu nedenle aralarında İsveç hükûmetinin ve Greenpeace’in de bulunduğu birçok kurum, iş kanıtı yerine hisse kanıtı (proof of stake) sistemine geçilmesini salık veriyor. Hatta İsveç, iş kanıtı gerektiren tüm kripto madencilik faaliyetlerinin yasaklanması gerektiğini savunuyor.
Hisse kanıtı
Dünyanın en popüler ikinci kripto zinciri Ethereum vakfının kurucusu Vitalik Buterin, bu yıl içerisinde hisse kanıtı mekanizmasına taşınması ile birlikte Ethereum’un karbon ayak izinin %99 azalacağı yönünde görüş bildiriyor. Ripple kurucusu Chris Larsen’a göre bu transfer, Bitcoin’i çevreye verdiği zararın boyutlarıyla baş başa bırakacak.
Greenpeace’in de desteklediği “İklimi değil, kodu değiştirin” kampanyası, Bitcoin üzerinde çalışan anahtar 30 ismin desteğiyle bu geçişin gerçekleşebileceğine inanıyor. En büyük birkaç kripto madencisi, kripto borsası ve Bitcoin kodunun tasarımcısının harekete geçmesiyle Bitcoin madenciliğinin dünyayı yok etmesinin önüne geçilebileceğini savunuyor. Kampanyanın destekçilerine göre popüler kripto evanjelistleri Elon Musk ve Jack Dorsey’e de kripto kamuoyunu ikna etmekte sorumluluk düşüyor.
Engel nedir?
Ancak hisse kanıtı modeline karşı çıkanlar gözardı edilebilecek bir azınlık değiller. İş kanıtı savunucularına göre bu model işlemin gerçekten merkeziyetsiz olmasındaki ve Bitcoin’in maddi değer üretmesindeki ana etmen. Euronews’a konuşan NiceHash kripto madencilik şirketinin sahibi Martin Škorjanc, hisse kanıtının aynı zamanda büyük yatırımcıların çıkarına olduğunu da savunuyor.
Hâlihazırdaki iş kanıtı modelinde kazanan her şeyi alıyor. Kapasitesi kısıtlı dahi olsa yeterli işlem gücünü tamamlayan bir madenci bir Bitcoin ürettiyse bu coin kendisine ait oluyor. Ancak hisse kanıtı modelinde daha çok işlem gücüne sahip bir işletmenin üretilen Bitcoin’lerden orantısal olarak daha çok pay alması durumu da söz konusu. Bu durum elbette küçük müteşebbisin çıkarına olmadığı gibi Bitcoin’in bütün esprisi olan bireyi güçlendiren merkeziyetsizlik fikrini de baltalıyor.
Škorjanc’a göre hisse kanıtına geçmektense yeşil enerjiye geçişi hızlandırmak daha büyük önem taşıyor. Škorjanc, “Bitcoin’in işleyişini değiştirmek şu ana kadar madenciliğe yapılan yatırımları da tamamen ıskartaya çıkartacaktır,” diyor.
Haliyle hisse kanıtına geçişin önündeki en büyük engellerden biri de madencileri ikna etmekteki bu gibi zorluklar olarak görünüyor.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Avrupa Birliği Big Tech'e karşı tek yumruk olarak hareket ediyor, çevreci örgütler Bitcoin madenciliğinin iş kanıtından hisse kanıtına taşınması gerektiğini savunuyor.
31 Mar 2022
YAZARLAR
Quando
Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Kanada’da bir okul saldırganının ChatGPT hesabının sekiz ay önce şiddet içerikli kullanım nedeniyle işaretlendiğinin ortaya çıkması, sohbet botlarının kullanıcılarını ne ölçüde izlemesi ve hangi noktada yetkililere bildirmesi gerektiği tartışmasını büyüttü. British Columbia’nın OpenAI’a karşı açtığı dava, mahremiyet ile güvenlik arasındaki sınırın nerede çizileceğini tartışmaya açarken Türkiye’de okul saldırıları sonrası alınan önlemler benzer bir sorunun başka bir yüzünü gösteriyor.
Yapay zekanın insanlığı yok edeceğine dair felaket senaryoları, genellikle kontrolden çıkan süper zekalara ve “katil robotlara” odaklanıyor. Oysa uzmanların daha olası gördüğü risklerin çoğunda yapay zeka tek başına hareket etmiyor. Özellikle beş olası senaryo, kontrol zincirini geri dönüşü olmayacak şekilde kırma potansiyeli taşıyor.
Yapay zeka patlamasının da etkisiyle artık ürünlerin pazarlama materyallerinde sürekli aynı kelimeler tekrarlanıyor: Ajan tabanlı, AI destekli, kurumsal düzeyde, akıllı, uçtan uca, yeni nesil, ekosistem… Yıllar önce pazarlama ekiplerinin temel problemi, insanların üründen haberdar olmasını sağlamakken bugün bunun önünde çok daha kritik bir problem yer alıyor: İnsanların ürünün ne olduğunu anlamasını sağlamak.
Son birkaç yıldır yapay zeka yarışında geçerli olan kural basitti: Daha güçlü modeli daha hızlı geliştiren kazanır. Son günlerde sektörün öncü isimleri tarafından yapılan açıklamalar ise bu denklemin değişmeye başladığını gösteriyor. Modellerin siber saldırılardan biyolojik silah geliştirme girişimlerine uzanan riskli kullanım alanlarında sahneye çıkması, yarışın öncülerini ilk kez açık bir biçimde frene basma olasılığını tartışmaya itiyor.
Yapay zeka yarışını yavaşlatma çağrıları teknoloji şirketlerinin içinden de yükselirken, New York Üniversitesi’nden filozof Jeff Sebo ile yapay zekanın risklerini, bilinç ihtimalini, hayvan refahını ve gelecekte dijital zihinlere karşı doğabilecek sorumluluklarımızı konuştuk.
