Broadway Market Hafta Sonu Cumhuriyeti

Mahalle: Hackney. Mekân: Broadway Market. Mahalleli: Nivi Jasa. Anlatıcı: Hazal Yılmaz. Fotoğraflar: Alper Goldenberg.

Bir mahalleyi bakılmak istenilen manzara, ait olunmak istenilen topluluk yapan nedir? Tam olarak parmak basamadığımız, bir sokak yanda, posta koduyla ayrılan alandansa orada olmamıza, orayı seçmemize neden dürtü, içgörü, je-ne-sais-quoi? Köklü, seçilmiş eğitim kurumlarına yakınlığı, evin önünde park yeri olması, 7/24 açık dükkânlara erişim veya tam tersine tecrit, mümkün olduğunca uzaklık, sessizlik, sükûnet mi? Kimilerine göre seçim sebebi, yaşanılan yerin ekosistemi. Kıyıya çarpan dalgaların sesi, kiraz ağacı dalları arasından süzülen rüzgâr, gölün kenarında bir sonraki yemeğini arayan küçük beyaz balıkçıl. Yokuş? Eğer ev, daire, apartman tepesinde kurulu, faunası geniş bir araziye nazırsa.

Mahalle silüeti

Kuzeyde Hackney Downs, güneyde Haggerston, batıda London Fields’i içine alarak ama My Neighbours the Dumplings’in dâhil olmadığı bir çeperde Well Street ile sınırlı, doğuda Dalston Junction’a uzanan sıradan bir E8 yaşayanı için bu soru Broadway Market’e mesafeyle cevaplanabilir. Sabah koşusu sonunda Climpson & Sons’dan kahvesini alan, öğlenleri L’Eau à la Bouche önünde güneşin es geçmediği masalardan birinin peşinde, öğleden sonraları Dove’a elinde Fitzcarraldo Edition’dan çıkmış Broadway Bookstore’dan alınmış Annie Ernaux kitabıyla çöken, çarşamba akşamları NT’s Loft’ta caz gecesine gitmeden Off Broadway’da içkilerini yudumlayanların toplanma üssü; cumartesi ve pazar günleri, dosa sırası beklerken Mali ezgilerinin duyulduğu, baklava üzerine Vietnam kahvesi içilen, dinlerin, dillerin, ifadelerin ve nidaların birbirine karıştığı Broadway Market Hafta Sonu Cumhuriyeti’ne dönüşüyor. 

Broadway Market Hafta Sonu Cumhuriyeti’nden

Broadway Market, bir zamanlar

Beş yüz yıl boyunca Hackney'de yaşayan Çingeneler, East End'deki Yunan, Türk, Karayip ve Afrika cemaatleriyle Doğu Londra’nın kültürel çeşitliliğini yansıtan Broadway Market "Truvalı Brutus" tarafından Trinovantum olarak adlandırılan Viktorya döneminden beri sokak pazarı işlevini koruyor. Yaklaşık 3.000 yıl önce Londra'ya gıda malzemelerinin yanı sıra Essex ve Epping Ormanı'ndan kesilmek üzere sığır getiren işlek bir araba yolu; Hackney ve Shoreditch arasında bir tüccar rotası.

Tarihî yol Broadway Market; sadece hızla büyüyen yerleşim için hayati değil, aynı zamanda antik Londra Havuzu'nda demirleyen Fenikeli ticaret gemilerinin tedarik sistemi için de oldukça önemli. Bugün hâlâ Porter's Way olarak bilinen bu yol, o zamanlar Lea Vadisi boyunca uzanan zengin mera ve buğday tarlalarından malzeme taşımak için kullanılıyor, Isle of Dogs (Galce: Ynys Dociau) ve Billingsgate'den (Kral Belin Kapısı) şimdiki Londra Köprüsü'ne (London Bridge) uzanıyor. 1980'lere kadar Hackney'den geçen yolların tamamı, özel gemilerin geçişini engellemek için cuma öğleden sonra ile pazartesi sabahı arasında zincirlenip asma kilitle kapatılıyor. Ancak o dönemde bir grup insanın hafta sonları burada yüzmek istemesiyle nehir halka açılıyor, bugün gezdiğimiz sokaklar planlanıyor.

Buluşma mekânı: Broadway Market

1979 yılındaki mali çöküş Broadway Market'i de etkiliyor. Rivayete göre pazarı ayakta tutmak da iki lokal esnafa kalıyor. Broadway Market’i hareketlendirmek için bölgenin tarihinden yararlanarak mahalledeki herkesin davet edildiği Viktorya dönemi temalı bir karnaval düzenliyorlar. 1900’ların sonunda Broadway Market; mahalleli için iş ile sosyalleşmeyi birleştiren ideal bir buluşma mekânına dönüşüyor. Karnavaldan 25 yıl sonra, 2004 yılında yollar trafiğe kapatılıyor ve pazar, Broadway Pazarı Sakinleri ve Tüccarları Derneği (BMRTA) tarafından komşu pazarların ekonomisini etkilemeyecek şekilde tasarlanıyor. 

I Am Nut Ok: Markete davet edilen bir vegan tezgâh

Nivi ve Angela I Am Nut OK’i ilk kez, Broadway Market’in yanında, hafta içi okulun avlusu olarak kullanılan, hafta sonları tematik pazarlara ev sahipliği yapan, bu iş tutar mı pazar araştırması alanında tezgâh olarak açıyorlar. O dönem Broadway Market’ta pek fazla vegan satıcı yok. Naveganların bile alıştıkları peynir lezzetinden ayıramadıkları; şarabın yanında, sandviçin içinde iyi giden, hammaddesi kaju olan bu peynirler kısa sürede Broadway Pazarı Sakinleri ve Tüccarları Derneği (BMRTA)’nin dikkatini çekiyor. Normalde başvuruyla yürütülen süreç es geçilerek I Am Nut Ok bugün iki sıra hâlinde koridor oluşturan ana market alanına davet ediliyor. 

Tadılması gereken vegan cheesecake'ler

“Eşi olmayan bir şey üretiyorduk. Artizan; sütsüz, yoğurtsuz, peynirsiz yaşayaman diyenlerin bile ilgisini çeken bir vegan peynir. Şimdi, bizim de öncülerinden olmamızla birlikte Londra’da, özellikle doğuda vegan lezzetler, deneyler, deneyimler arttı. Doğu Nepal, Vietnam, Çin mutfağını, Bangladeş, Türk, Orta Doğu kültürünü yaşayan etnik açıdan geniş bir alan. Batı bu anlamda biraz daha klasik, lüks. Şimdi güneyden doğuya ilerleyen Karayip kültürünün etkilerini, baharatlarda, yemeği pişirme tekniklerinde görebiliyoruz. Bu her anlamda, bizi besleyecek ve geliştirecek. I Am Nut Ok markette bir tezgâhken Hafta Sonu Cumhuriyeti'ndeki komşularımız hem ürünlerimizi geliştirmek hem de gelen giden insanlarla kurduğumuz ilişkiler açısından önemliydi. Bugün I Am Nut OK, Third Culture Deli içinde, sabit bir yerde ama pazar günleri Victoria Park içine açılan markette iletişime, öğrenmeye devam ediyor."

Broadway Market müdavimleri

Fotoğraf: Hazal Yılmaz

Third Culture Deli, bitki temelli şarküteri

Nivi’ye bir okulun avlusunda başlayan macerasının, dükkâna evrilme, bu süreçte Londra vegan mutfağında katedilen yolu soruyorum. “Çok.” diyerek başlıyor cümleye. 2016’da birtakım insanların diyeti olarak görülen vaganlık, bugün bir yaşam biçimi, hatta politik duruş. “Bununla birlikte gelen talep, bu talebe karşılık da hemen her restoranda veganlara özel seçenekler var. Mevcut tatları eksilterek değil, I Am Nut Ok’de yapmaya çalıştığımız gibi tatları yeniden inşa ederek, şekillendirerek, vegan mutfağı geliştiriyoruz. Third Culture Deli’de deniz tarağıyla yapılan, American diner kültürüne özgü çorbayı mısırla üretiyor, yulaf sütünden kremayla pişiriyoruz mesela. Bir diğer klasik Reuben’in içindeki ince sığır etini kaldırıp buğday gluteninden üretilen, baharatlarla lezzetlenmiş seitan ile servis ediyoruz. Bir tezgâh açtığımızdan beri hayalimizde olan İtalyan duygusunda, Amerikan stilinde, bitkisel 'şarküteri' şimdi Broadway Market’in daimi sakini.” 

Third Culture ve Nivi

Bluffalo Notzarella ile yapılan Caprese sandviçimi bitiriyor, dükkândan, sokağa açılıyorum. Onigiri standının önünde beklemekteyim şimdi. Barbekü kokusu kaplıyor bulunduğum bölgeyi. Bir zamanlar aç çiftlik hayvanlarının gece boyunca otlayabileceği son yer olan Broadway Market, bugün Sheep Lane (Koyun Şeridi), Lamb Lane (Kuzu Şeridi), Cat & Mutton (Kedi ve Koyun) Pub isimleri üzerinden yaşatıyor eskiyi. Bir dönem mezbahaya giden sığırların geçiş noktası, bugün değişen kültürünün öncüsü. 3, 5, 10 yıl içinde tamamen vegan bir Broadway Market Hafta Sonu Cumhuriyeti, muhtemel. Bence.